Si Jose: Mula Balon Hanggang Palasyo

Panimula

Isipin mo ang isang labing-pitong taong gulang na binata sa ilalim ng isang tuyong balon sa Dothan. Nasa itaas ang kanyang sampung kuya, kumakain ng tanghalian, pinag-uusapan kung magkano ang mapapala nila sa kanya. Nabalot ng dilim ang kanyang bagong damit na regalo ng ama. Sumisigaw siya, at walang sumasagot. Hindi lang ang mga kuya niya ang tahimik. Tahimik din ang Diyos.

Iyan ang bahagi ng kuwento ni Jose na madalas nating laktawan. Mahilig tayo sa dulo: ang palasyo, ang singsing ng Faraon, ang malaking pagkakasundo ng magkakapatid na umiiyak sa isa't isa. Pero mula balon hanggang palasyo, may labintatlong taon ng katahimikan, ng pagkakalimot, at ng mga pintong nagsasara.

Sa gabay na ito, tatahakin natin ang buong buhay ni Jose ayon sa pagkakasunod-sunod nito, tapat sa kanyang mga kahinaan at hindi lang sa kanyang mga tagumpay. At matutuklasan mo kung bakit ang kanyang pinakamalalim na pahayag tungkol sa Diyos ay dumating hindi sa panahon ng himala, kundi pagkatapos ng mahabang panahong walang sinasabi ang langit.

Ang tuon ng gabay na ito

Karamihan ng mga tanong tungkol kay Jose ay tumutuon sa mga panaginip at sa palasyo. Ang tuon natin dito ay ang kabaligtaran: ang katahimikan sa gitna. Walang naitalang pagpapakita ng Diyos kay Jose, walang tinig mula sa langit, walang pangakong ibinulong sa kanya na katulad ng natanggap ni Abraham, Isaac, at Jacob. Dalawang panaginip noong tinedyer pa siya, at pagkatapos, wala. Ganoon pa man, paulit-ulit na sinasabi ng Genesis na "ang Panginoon ay sumasa kay Jose." Titingnan natin ang buhay ni Jose bilang paaralan ng pananampalataya sa panahon ng katahimikan ng Diyos, at kung paanong siya lamang, sa likod-tanaw, ang nakakita kung sino talaga ang naghahabi ng lahat.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol kay Jose?

Si Jose ay ang labing-isang anak ni Jacob at ang panganay ni Raquel, ang asawang pinakamamahal ni Jacob. Ang kanyang kuwento ang pinakamahabang sunod-sunod na salaysay sa Genesis, mula kabanata 37 hanggang 50, at hindi ito nagsisimula sa isang tawag ng Diyos kundi sa isang gulong pamilya. Sinasabi ng Genesis 37:3 na inibig ni Jacob si Jose nang higit sa lahat ng kanyang mga anak, at binigyan siya ng isang tunika na may sari-saring kulay. Isang ama na may kanyang paborito, sampung kapatid na araw-araw nakakakita ng katibayan na hindi sila ang paborito, at isang batang lalaking hindi pa marunong magtimpi. Iyan ang panimulang tunog ng kuwento.

Doon pumasok ang mga panaginip. "At nanaginip si Jose ng isang panaginip, at isinaysay sa kaniyang mga kapatid: at lalo pa nilang kinapootan siya," sabi ng Genesis 37:5. Pansinin ang dalawang bagay. Una, tunay na mula sa Diyos ang panaginip; magaganap ito, sa isang paraang hindi maiisip ni Jose. Pangalawa, ang paraan ng pagsasalita ni Jose ay nagdagdag ng apoy sa isang bahay na nag-aapoy na. Hindi sinabi ng Bibliya na nagkasala siya sa pagsasalaysay, pero hindi rin nito itinatago ang bunga: bumigat ang galit. Isang batang may tunay na pahayag mula sa Diyos, na hindi pa marunong sa katahimikan.

Hindi nagtagal, ipinagbili siya ng kanyang mga kapatid sa mga mangangalakal sa halagang dalawampung pirasong pilak, at napunta siya sa bahay ni Potifar sa Egipto. Doon lumitaw ang unang malinaw na tinig ni Jose bilang lalaking may pananampalataya. Nang paulit-ulit siyang tuksuhin ng asawa ni Potifar, ito ang kanyang sinabi ayon sa Genesis 39:9: "ako nga'y paanong gagawa ng ganitong kalakhang kasamaan, at magkakasala laban sa Dios?" Napakahalaga ng pangungusap na ito. Ang taong pinagkaitan ng katarungan ay hindi ginamit ang kanyang sama ng loob para bigyang-katwiran ang kasalanan. At hindi niya sinabi, "magkakasala ako laban kay Potifar," kundi "laban sa Dios," ang Diyos na hindi naman nagpapakita sa kanya, ang Diyos na hindi pa naman siya sinasagot.

Ang bayad sa kanyang katapatan ay bilangguan. Sa loob ng piitan, nagpaliwanag siya ng panaginip para sa katiwala ng saro ng Faraon, at ang kahilingan niya ay simple: alalahanin mo ako. Nakalimutan siya nang dalawang taon. Pagkatapos, sa isang gabi, nanaginip ang Faraon, at biglang inilabas si Jose mula sa piitan patungo sa trono. Sabi ng Genesis 41:41: "At sinabi ni Faraon kay Jose, Narito, ikaw ay inilagay ko sa buong lupain ng Egipto." Tatlumpung taong gulang siya noon; labing-pito nang ipagbili. Labintatlong taon ang pagitan ng balon at ng palasyo.

Nang dumating ang taggutom, dumating din ang kanyang mga kapatid, hindi nakakilala sa kanya. Sinubok sila ni Jose, tinakot, pinaiyak, at sa wakas ay ipinakilala ang kanyang sarili. "sapagka't sinugo ako ng Dios sa unahan ninyo upang magadya ng buhay," ayon sa Genesis 45:5. At paglipas ng mga taon, nang mamatay si Jacob at manginig sa takot ang mga kapatid, binuod niya ang buong kuwento sa Genesis 50:20: "At tungkol sa inyo ay inyong ipinalagay na kasamaan sa akin; nguni't ipinalagay ng Dios na kabutihan upang mangyari ang gaya ng nangyayari ngayon, na iligtas ang marami sa mga tao."

Namatay si Jose sa Egipto sa gulang na isandaan at sampu, mayaman, iginagalang, at nakabalot pa rin sa isang pangako na hindi pa natutupad.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Ang kuwento ni Jose ay hindi isang nakahiwalay na kuwentong pambata tungkol sa tagumpay ng mabuting ugali. Ito ang tulay sa pagitan ng mga pangako sa mga patriarka at ng bayang alipin sa Egipto na ililigtas ng Diyos sa Exodo. Kung wala si Jose sa palasyo, wala ang pamilya ni Jacob sa Egipto. Kung wala ang pamilya ni Jacob sa Egipto, walang bayang aalisin ng Diyos mula sa pagkaalipin, walang Pasko ng Paglampas, walang Bundok Sinai. Ang balon sa Dothan ay bahagi ng daan patungo sa Dagat na Pula.

Kaya nagkakaroon ng ibang timbang ang Hebreo 11:22: "Sa pananampalataya, nang malapit nang mamatay si Jose, ay binanggit niya ang pagalis sa Egipto ng mga anak ni Israel; at nagutos tungkol sa kaniyang mga buto." Sa lahat ng mga kahanga-hangang bagay sa buhay ni Jose, ito ang pinili ng manunulat ng Hebreo bilang katibayan ng kanyang pananampalataya. Hindi ang pagpapaliwanag ng panaginip. Hindi ang pamamahala ng ekonomiya ng buong Egipto. Kundi ang isang tagubilin tungkol sa kanyang mga buto. Ibig sabihin, mas pinagkatiwalaan ni Jose ang isang pangakong hindi pa nakikita kaysa sa lahat ng nakikita niyang karangyaan. Alam niyang hindi Egipto ang tahanan ng bayan ng Diyos, kahit na Egipto ang naging tahanan niya sa siyamnapu't tatlong taon. Pinasan ng Israel ang kanyang kabaong sa loob ng apat na raang taon, at inilibing sa Sikem, ayon sa Josue 24:32. Ang kanyang huling hiling ay naging paalala sa isang buong bayan: may pupuntahan pa kami.

At may isang bagay na dapat nating tingnan nang matapat. Hindi kay Jose dumaan ang linya ng Mesiyas. Sa mga huling salita ni Jacob, ang setro ay ibinigay kay Juda, ang kapatid na nagpanukalang ipagbili si Jose. Ang tagapagligtas ng pamilya ay hindi ang ninuno ng Tagapagligtas ng mundo. Iyon ay hindi kabiguan; iyon ay biyaya. Ipinapakita nito na hindi ang pinakamabuting tao ang batayan ng plano ng Diyos, kundi ang kanyang habag sa mga hindi karapat-dapat.

Gayunman, sa daan-daang paraan, hinahawi ni Jose ang dahon para makita natin si Cristo. Ang minamahal na anak na ipinadala sa kanyang mga kapatid at itinakwil. Ang taong ipinagbili sa pilak. Ang inosenteng inakusahan ng maling paratang. Ang ibinaba sa hukay at itinaas sa kanang kamay ng hari. Ang taong sa kanya nagsabi ang Faraon sa lahat ng nagugutom, "Pumaroon kayo sa kanya." Nagbibigay si Jose ng butil na nagpapabuhay ng katawan; sinabi ni Jesus, ako ang tinapay ng buhay. Umiiyak si Jose habang niyayakap ang mga kapatid na nagkanulo sa kanya; nakatayo si Jesus sa harap ng mga alagad na tumakas at ang unang salita niya ay kapayapaan. Nang tumindig si Esteban sa harap ng Sanedrin sa Mga Gawa 7, si Jose ang isa sa kanyang mga halimbawa ng katotohanang paulit-ulit na itinatakwil ng Israel ang isinugo ng Diyos, at ginagamit ng Diyos ang pagtatakwil para maghatid ng kaligtasan.

Ang puso ng kanyang buhay

Tatlong sandali ang humuhubog sa buong kuwento, at sa bawat isa, hindi umiimik ang Diyos.

Ang una ay ang balon. Sinasabi ng Genesis 37 na nang makita nila siyang dumarating, sinabi nila, "narito, dumarating ang mapanaginipin." Inalis nila ang kanyang damit, itinapon siya sa hukay, kumain ng tanghalian, at pagkatapos ipinagbili siya. Ang detalyeng madalas nating hindi napapansin ay dumating pagkalipas ng dalawampung taon, sa Genesis 42:21, nang sabihin nila sa isa't isa na nakita nila ang paghihirap ng kaluluwa ni Jose noong siya ay namanhik at hindi nila pinakinggan. Ibig sabihin, nagmakaawa siya. Sumigaw siya at nagsumamo, at walang tumugon, hindi ang mga kapatid niya at hindi rin ang langit. Ang kanyang mga panaginip, sa sandaling iyon, ay hindi mukhang pangako kundi katatawanan. Dito nagsisimula ang tunay na pananampalataya: hindi kung kailan nagsasalita ang Diyos, kundi kung kailan hindi.

Ang pangalawa ay ang sandaling nagsara ang pintuan sa likod niya sa bahay ni Potifar. Sa Genesis 39:9, tumanggi siya hindi dahil may nakatingin, kundi dahil may Diyos. Walang isa mang tao sa Egipto na magbabantay sa kanyang moralidad. Walang pamilya, walang kapatid, walang templo, walang kautusan na nakasulat pa. Isang alipin lang na malayo sa tahanan, at napakadaling ipagpalit ang isang gabi ng ginhawa sa isang buhay na tila wala nang saysay. Tumanggi siya. At ang gantimpala ay bilangguan. Kung may sandaling maaaring nasira ang tiwala ni Jose, iyon iyon: ang pagsunod na mas malala ang naging kalalabasan kaysa sa pagsuway. Pero ang sinasabi ng salaysay, dalawang ulit, ay ang Panginoon ay sumasa kanya, kahit sa piitan. Hindi bumaba ang Diyos para magpaliwanag. Nanatili lang siya.

Ang katahimikan ng Diyos ay hindi kapareho ng pagkawala niya.

Ang pangatlo ay ang sandali sa Genesis 45, nang hindi na nakatiis si Jose. Pinaalis niya ang lahat ng Egipcio at humagulgol nang malakas na naaninag ito sa buong palasyo. "Ako'y si Jose," sabi niya. Hindi "Ako ang Zafnat-panea, ang pangalawa sa Faraon," kundi ang lumang pangalang binitiwan nila sa hukay. Ang sinabi niya sa Genesis 45:5 ay hindi pagtatanggi sa kasamaan ng ginawa nila; sa katunayan, tatlong ulit niyang sinabi na ipinagbili nila siya. Pero nakita niya ngayon ang isa pang kamay sa ilalim ng kanilang kamay: "sinugo ako ng Dios sa unahan ninyo upang magadya ng buhay." Dalawampu't dalawang taon ang kinailangan para maabot niya ang pananaw na ito. Hindi ito instant na positibong pag-iisip. Ito ay teolohiyang natutunan sa likod-tanaw, ng taong nabuhay muna sa dilim.

At may pang-apat na sandaling nagpapatunay na tunay ang lahat: sa Genesis 50, pagkamatay ng ama, nang wala nang proteksyon ang mga kapatid, at sinabi niya sa kanila ang Genesis 50:20, hindi bilang panandaliang emosyon kundi bilang matibay na paninindigan ng isang lalaking gumapang na mula sa balon hanggang sa palasyo at nakilala kung sino ang totoong may hawak ng lahat.

Ano ang matututuhan natin kay Jose

Ang unang aral ay ang pananampalataya sa panahong walang bagong salita mula sa Diyos. Marami sa atin ang naghihintay ng malinaw na tanda bago sumunod. Si Jose ay walang tanda sa loob ng labintatlong taon; ang tanging hawak niya ay dalawang panaginip mula sa kanyang kabataan na parang pinatunayang mali ng lahat ng nangyari. Sa mga taong iyon, nagtrabaho siya nang tapat, tumanggi sa kasalanan, nagsilbi sa mga bilanggo, at pinag-ingatan ang isang budhing malinis. Ang pananampalataya ay hindi lamang ang paghihintay sa himala; ito ang pagpasok sa trabaho bukas ng umaga bilang taong nabibilang sa Diyos, kahit walang nakakaalam at kahit walang gumagantimpala.

Ang pangalawa ay ang pagitan ng pagkakaunawa at ng pagpapatawad. Hindi sinabi ni Jose sa kanyang mga kapatid, "ayos lang, hindi naman ganoon kalaki ang ginawa ninyo." Kasamaan iyon, at pinangalanan niya iyon. Umiyak siya nang paulit-ulit sa kuwento; may nasugatan pa ring bahagi sa kanya. Ang ginawa niya ay tumingin nang mas malayo pa sa sakit, hindi mas maliit. Kaya nakapagpatawad siya nang tunay, nakapagpakain, nakapagbigay ng lupa, at nakapangako ng pangangalaga sa mga anak ng mga taong nagtapon sa kanya sa hukay. Ang paglilinaw ng Genesis 50:20 ay hindi pagpapaputi sa mga kapatid, kundi pagbibigay-lugar sa kanila sa isang kuwentong hinahawakan ng Diyos.

Ang pangatlo ay ang pagpapakumbabang natutunan sa pagdurusa. Kailangan nating maging tapat: ang kabataang Jose ay may bahid ng pagmamalaki. Isinaysay niya ang kanyang mga panaginip sa mga kapatid na nasasaktan na, at hindi niya nakita kung gaano kalaki ang kanyang pribilehiyo. Ang lalaking nasa Genesis 41 ay iba na. Nang tanungin siya ng Faraon, ang unang sinabi niya ay hindi niya kayang magpaliwanag ng panaginip, kundi ang Diyos. Ang parehong regalo, ang parehong tao, pero iba na ang tinig. Ang pumatay sa kanyang pagmamalaki ay hindi isang sermon. Ito ay labintatlong taon sa lugar kung saan walang nakakakilala sa kanyang pangalan.

May pang-apat na aral na dapat nating sabihin nang buong pagkalinga: hindi perpekto si Jose. Ang mga taktika niya sa mga kapatid ay medyo malupit, at ang kanyang mga polisiya sa taggutom, gaya ng nakatala sa Genesis 47, ay naging dahilan na maipasa sa Faraon ang lupain at ang kalayaan ng mga Egipcio. Hindi ito itinago ng Bibliya. Ang bida sa kuwento ay hindi si Jose; ang bida ay ang Diyos na kumikilos sa loob ng mga tunay at may bahid na tao.

Ang Salamin

Ngayon, ilagay mo ang sarili mo sa kuwento. Hindi sa palasyo. Nasa balon ka.

Marahil ito ang taon na hindi mo inaasahan. Ang trabahong pinaghirapan mo ay ibinigay sa iba, at ang taong kumuha nito ay ang taong pinagkatiwalaan mo. O ang pamilya mong dapat sanang tahanan mo ang naging lugar kung saan pinakamalungkot ka. O nagdadasal ka na sa parehong bagay sa loob ng anim na taon, at parang tumatalbog ang mga panalangin mo sa kisame. Alam mong dapat kang magtiwala. Ang problema ay pagod na ang tiwala mo.

Hayaan mong sabihin ko sa iyo ang isang bagay na hindi komportable: hindi ipinaliwanag ng Diyos ang sarili niya kay Jose sa loob ng labintatlong taon. Walang pangako, walang mensahe, walang panaginip para pagaanin ang piitan. At sa mga taong iyon, sinasabi ng Bibliya nang tahasan na kasama niya ang Panginoon. Hindi ka pinabayaan ng Diyos dahil hindi ka niya pinapaliwanagan.

Kaya ito ang tanong: ano ang gagawin mo bukas? Hindi sa maayos na na lahat, kundi bukas, sa loob ng kalagayang wala kang hawak. Pagsisilbihan mo ba nang tapat ang amo na hindi ka nagpapasalamat? Tatanggi ka ba sa mabilisang ginhawang alam mong pagsisisihan mo, kahit walang makakaalam? Aalagaan mo ba ang mga kasama mo sa bilangguan, kahit hindi ka nila kayang ilabas? Iyan ang buong buhay ni Jose bago ang palasyo.

At ito naman ang nagpapalaya. Hindi ka inuutusan ng Diyos na ipaliwanag ang sakit mo ngayon. Hindi kailangang sabihin ni Jose ang Genesis 50:20 noong siya ay nasa hukay. Sinabi niya iyon pagkalipas ng tatlumpu't pitong taon. Nasa iyo ang pahintulot na sabihin, hindi ko pa ito naiintindihan, at ganoon pa man ay nasa kamay ka ng Diyos. Ang hindi mo makita ang habi ay hindi nangangahulugang wala itong disenyo.

Ang Diyos ay gumagawa habang hindi siya nagpapaliwanag.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Napakadaling mahalin ng mga bata ang kuwento ni Jose dahil parang pelikula ito: ang makulay na damit, ang mga panaginip, ang mga kapatid na naiinggit, ang palasyo. Pero madaling maging aral lang ito ng "magpakabuti ka at gagantimpalaan ka ng Diyos," at hindi iyon ang sinasabi ng kuwento. Nagpakabuti si Jose at napunta sa bilangguan.

Sa mga maliliit na bata, gawin nating maikli at ligtas ang pagkukuwento: may isang batang lalaki na sinaktan ng kanyang mga kapatid, at kahit malayo siya sa tahanan at nag-iisa, hindi siya iniwan ng Diyos. Nang magtagpo silang muli, hindi gumanti si Jose kundi nagpakain sa kanila. Sa mga nasa elementarya, maaari nang idagdag ang mahabang paghihintay, ang labintatlong taon, at ang tanong kung ano ang gagawin natin kapag matagal ang sagot ng Diyos. Sa mga tinedyer, dito na maaaring dalhin ang mabibigat na tanong: paano nagpapatawad ang isang taong tunay na nasaktan, at ano ang kaibahan ng pagpapatawad sa pagsasabing hindi na mahalaga ang nangyari.

Isang bagay na malaking tulong: hayaan ang bata mismo na maglagay ng pangalan sa nararamdaman ni Jose. Tanungin, ano kaya ang naisip niya habang nasa loob ng balon? Kapag natulungan nating maramdaman ng bata ang dilim, hindi lang nila matatandaan ang palasyo.

Mayroon kaming hiwalay na mga paliwanag ng kuwento ni Jose para sa iba't ibang edad, para sa mga preschool na tatlo hanggang anim na taon, para sa elementarya na pito hanggang labindalawa, at para sa mga tinedyer na labindalawang taon pataas. Piliin ang antas na akma sa iyong anak o sa inyong klase, at gamitin ito bilang simula ng usapan sa hapag-kainan.

Mga madalas itanong

Bilang pagtatapos

Kung isang bagay lamang ang tatandaan mo sa gabay na ito, hayaan mong ito na lang: ang pinakamagandang teolohiya sa buhay ni Jose ay nabuo sa panahong hindi umiimik ang Diyos. Ang Genesis 45:5 at Genesis 50:20 ay hindi mga taludtod na ibinulong sa kanya ng langit habang siya ay nasa hukay o sa piitan. Iyon ay mga pangungusap na natutunan niyang sabihin pagkatapos ng mahabang taon ng paglakad nang hindi nakikita ang daan. At ayon sa Hebreo 11:22, ang huling gawa ng kanyang pananampalataya ay hindi paggamit ng kapangyarihan kundi pagtitiwala sa isang pangakong maganap pagkalipas ng mga siglo.

Ang tapat na paglakad ngayon ay teolohiyang mauunawaan mo mamaya.

Kaya kung nasa gitna ka pa ng kuwento, huwag mong madaliin ang paliwanag. Basahin muna nang buo ang Genesis 37 hanggang 50, mabagal, at pansinin kung gaano kadalas sinasabi ng salaysay na ang Panginoon ay kasama niya kahit walang tinig na dumarating. Pagkatapos, dalhin mo sa Diyos ang sariling balon mo, hindi para pilitin ang sagot, kundi para sabihing hindi ko pa ito nakikita, ngunit hindi ako bibitiw. Iyan ang pananampalatayang nagmula sa balon at nakarating sa palasyo, at ang parehong biyaya ang naghahatid ngayon sa kamay ng Panginoong Jesus, ang minamahal na Anak na itinakwil upang mailigtas ang marami.