Si Moises: Ang Tagapagligtas ng Israel

Panimula

May isang matandang lalaki na nakatayo sa tuktok ng Bundok Nebo. Isang daan at dalawampung taon na siya, at sa ibaba niya, sa kabila ng Ilog Jordan, nakikita niya ang lupaing apatnapung taon niyang pinangarap para sa kanyang bayan: ang mga burol ng Canaan, ang mga palma ng Jerico, ang lupain ng pangako. Hawak-hawak pa niya ang tungkod na naghati ng dagat. Alam niya ang bawat pangalan ng mga tribong nakakampo sa kapatagan sa likod niya. At alam din niyang hindi siya makakatawid.

Doon namatay si Moises. Sa hangganan. Sa gilid. Sa gitna ng pangako at ng katuparan.

Kilala ng marami si Moises bilang ang lalaking naghati ng Dagat na Pula at nagdala ng dalawang tapyas na bato pababa mula sa Sinai. Pero kung susundan mo ang buong buhay niya, mula sa sisidlang tambo sa Nilo hanggang sa libingang walang nakakaalam, may isang bagay na paulit-ulit na lumilitaw: laging nasa gitna si Moises. Sa pahinang ito, susundan natin ang buhay niya nang hakbang-hakbang, matapat sa kanyang lakas at sa kanyang mga bigo, at makikita natin kung paano ang kanyang pagkatayo sa gitna ay tumuturo sa Isang mas dakila pang Tagapamagitan.

Ang tuon ng gabay na ito

Hindi ito basta talaan ng mga himalang ginawa ni Moises. Titingnan natin ang buhay niya sa isang tiyak na anggulo: si Moises ang tao sa gitna. Nasa gitna siya ng Egipto at Israel, ng Diyos at ng bayan, ng kautusan at ng biyaya, ng disyerto at ng Canaan. Ang tungkuling ito ang nagbigay sa kanya ng katangi-tanging karangalan, at ito rin ang nagbigay sa kanya ng bigat na halos hindi niya makayanan. Sa pinakamahalagang sandali ng kanyang buhay, sa Meriba, kinuha niya ang lugar na hindi kanya, at namatay siya sa labas ng lupain. Doon tayo dadalhin ng kuwentong ito: kailangan natin ng Tagapamagitan na hindi lang nagdadala sa atin palabas, kundi nagdadala rin sa atin papasok.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol kay Moises?

Si Moises ay isang Hebreo na ipinanganak sa Egipto sa panahon ng utos ng pagpaslang: ipinag-utos ni Faraon na ihagis sa ilog ang lahat ng sanggol na lalaki ng mga Israelita. Anak siya ni Amram at Jochebed, mula sa lipi ni Levi, bunso sa tatlo kasama si Aaron at si Miriam. Itinago siya ng kanyang ina ng tatlong buwan, pagkatapos ay inilagay sa isang sisidlang yari sa tambo at ipinaanod sa gilid ng Nilo. Ang anak ng Faraon ang nakakita sa kanya, kinupkop siya, at pinangalanang Moises, sapagkat sinagip siya mula sa tubig. Nang lumaki siya sa palasyo, tinuruan siya ng lahat ng karunungan ng mga Egipcio (Mga Gawa 7:22). Isang Hebreo na may pangalang Egipcio, isang alipin na pinalaki bilang prinsipe. Nasa gitna siya mula pa noong sanggol.

Sa edad na apatnapu, pumili siya. Ganito inilarawan ng Bagong Tipan ang pagpiling iyon: "Sa pananampalataya, nang lumaki na si Moises, ay tumangging siya'y tawaging anak ng anak na babae ni Faraon; na pinili pa ang siya'y tampalasanin na kasama ng bayan ng Dios, kay sa magtamo ng nagsisikupas na kaligayahan sa pagkakasala; na inaring malaking kayamanan ang kadustaan ni Cristo, kay sa mga kayamanan ng Egipto: sapagka't ang kaniyang tinitingnan ay ang gantingpala. Sa pananampalataya'y iniwan niya ang Egipto, na hindi natakot sa poot ng hari: sapagka't nagtitiis siya na waring nakakakita niyaong di nakikita" (Hebreo 11:24-27). Napakahalaga ng talatang ito, dahil sinasabi nito na ang pag-alis ni Moises sa Egipto ay hindi pagkabigo ng ambisyon kundi kilos ng pananampalataya. Pinili niya ang kadustaan kasama ng bayan ng Diyos.

Pero ang paraan ng pagpili niya ay padalos-dalos. Pinatay niya ang isang Egipciong bumubugbog sa isang Hebreo, itinago ang bangkay sa buhangin, at nang malaman niyang kalat na ang balita, tumakas siya sa Midian. Apatnapung taon siyang nagpastol ng tupa sa disyerto, may asawa nang taga-Midian na si Sifora, anak ni Jetro, at dalawang anak na lalaki. Ang prinsipe ay naging pastol. Ang tagapagsalita ay naging isang lalaking nagsasabing mabigat ang kanyang dila.

Sa gulang na walumpu, sa paanan ng Horeb, tinawag siya ng Diyos mula sa isang palumpong na nagliliyab ngunit hindi natutupok. Doon ipinakilala ng Diyos ang kanyang pangalan: "AKO YAONG AKO NGA" (Exodo 3:14). At doon din ibinigay ang pinakadirektang utos ng buhay ni Moises: "Halika nga ngayon, at ikaw ay aking susuguin kay Faraon, upang iyong ilabas sa Egipto ang aking bayang mga anak ni Israel" (Exodo 3:10). Pansinin ang mga salitang "aking bayan". Hindi bayan ni Moises ang Israel; bayan ito ng Diyos. Si Moises ay sugo lamang, ang tao sa gitna, ang bibig na magsasalita ng salita ng Iba. Limang beses siyang tumutol. Sino ako? Ano ang sasabihin ko? Paano kung hindi sila maniwala? Hindi ako magaling magsalita. Isugo mo na lang ang iba. At sa bawat pagtutol, ang sagot ng Diyos ay hindi papuri sa kakayahan ni Moises kundi pangako ng kanyang sariling presensya.

Iyon ang buod ng buhay niya: isang tinanggihang prinsipe, isang tumakas na mamamatay-tao, isang pastol na tinawag ng nagliliyab na palumpong, at pagkatapos, sa loob ng apatnapung taon, ang lalaking nakatayo sa pagitan ng isang banal na Diyos at isang matigas na bayan.

Mula sa Nilo hanggang sa Sinai: ang mga taon ng pagliligtas

Bumalik si Moises sa Egipto kasama si Aaron bilang tagapagsalita. Ang naganap ay isang paghaharap na hindi lamang laban kay Faraon kundi laban sa mga diyos ng Egipto: ang Nilo na naging dugo, ang mga palaka, ang mga kuto, ang mga langaw, ang salot sa hayop, ang mga bukol, ang graniso, ang balang, ang tatlong araw ng kadiliman na sumampal sa diyos-araw, at sa huli, ang pagkamatay ng mga panganay. Sa gabing iyon itinatag ang Paskuwa. Bawat sambahayan ay magpapatay ng kordero at ipapahid ang dugo sa hamba ng pintuan. Hindi ang kabutihan ng mga Israelita ang nagligtas sa kanila noong gabing iyon, kundi ang dugo ng isang inosenteng hayop. Ang buong ebanghelyo ay naririyan na, nakabalot sa isang gabi ng Egipto.

Umalis sila, halos anim na raang libong lalaki maliban sa mga babae at bata, dala ang mga kayamanang ibinigay ng mga Egipcio. Pagkatapos, ang trap. Sa harap nila ay dagat, sa likod nila ay ang mga karwahe ni Faraon. Sumigaw ang bayan sa takot at sinisi si Moises. Doon nangyari ang sandaling hindi na malilimutan ng Israel:

"At iniunat ni Moises ang kaniyang kamay sa dagat, at ang dagat ay pinaghawi ng Panginoon sa pamamagitan ng isang malakas na hanging silanganan ng buong magdamag, at ang dagat ay naging tuyong lupa, at ang tubig ay nahawi. At ang mga anak ni Israel ay pumasok sa gitna ng dagat sa ibabaw ng tuyong lupa: at ang tubig ay naging kuta sa kanila, sa kanilang kanan at sa kanilang kaliwa" (Exodo 14:21-22).

Tingnan mong mabuti ang paghahati ng gawain sa talatang ito. Iniunat ni Moises ang kamay; ang Panginoon ang naghawi ng dagat. Isang tungkod at isang kamay lang ang naibigay ni Moises. Ang buong Israel ay lumakad sa pagitan ng dalawang pader ng tubig, at sa gitna ng dagat, sa pinakamapanganib na lugar sa mundo, sila ang pinakaligtas na bayan sa balat ng lupa, dahil kasama nila ang Diyos. Sa kabilang pampang ay umawit si Moises ng himig na hanggang ngayon ay inaawit pa rin sa langit (Apocalipsis 15:3).

Pero ang pagliligtas ay hindi katapusan ng kuwento. Ang Diyos ay naglabas sa kanila upang siya rin ang magtatag sa kanila. Sa ikatlong buwan, sa paanan ng Sinai, umusok ang bundok at nanginig ang bayan, at nagsalita ang Diyos:

"At sinalita ng Diyos ang lahat ng salitang ito, na sinasabi, Ako ang Panginoon mong Diyos, na naglabas sa iyo sa lupain ng Egipto, sa bahay ng pagkaalipin. Huwag kang magkakaroon ng ibang mga diyos sa harap ko" (Exodo 20:1-3).

Ganito nagsisimula ang Sampung Utos sa Exodo 20:1-17, at napakahalagang huwag laktawan ang pagbubukas na ito. Bago pa may utos, may pagpapakilala: Ako ang Panginoon mong Diyos, na naglabas sa iyo. Hindi ito listahan ng mga kondisyon upang maligtas; ito ay hugis ng buhay ng mga nailigtas na. Sumusunod ang pagbabawal sa mga diyus-diyosan, ang pagbawal sa pag-abuso sa pangalan ng Diyos, ang "Alalahanin mo ang araw ng sabbath upang ipangilin", ang "Igalang mo ang iyong ama at ang iyong ina", at pagkatapos ang tuwirang mga salitang iyon: "Huwag kang papatay. Huwag kang mangangalunya. Huwag kang magnanakaw." Nagtatapos ang lahat sa kaibuturan ng tao: huwag kang sasaksi sa di katotohanan, at huwag kang mag-iimbot sa anumang pag-aari ng iyong kapwa. Ang huling utos ay hindi maaaring subukin sa korte. Ito ang utos na naglalantad sa ating lahat.

At si Moises? Siya ang nasa gitna. Nanginig ang bayan at sinabi nila: huwag na sanang makipag-usap sa amin ang Diyos, ikaw na lang. Kaya siya ang umakyat sa ulap, apatnapung araw at apatnapung gabi. At habang nasa itaas siya ay tumatanggap ng plano ng tabernakulo, sa ibaba ay nagbubuhos ng ginto ang bayan upang gumawa ng guya.

Mula sa Sinai hanggang sa Nebo: ang mga taon ng pagbabata

Ang gintong guya ang naglantad sa tunay na kalooban ni Moises. Nagalit siya, binasag ang mga tapyas, dinurog ang guya. Pero nang sabihin ng Diyos na maaari niyang lipulin ang bayan at gawing dakilang bansa mula kay Moises, tumanggi siya sa alok. Namagitan siya. "Alisin mo ako, isinasamo ko sa iyo, sa iyong aklat na sinulat mo" (Exodo 32:32). Ibig sabihin: kung may pupuksain, ako na lang. Hindi ito basta pagmamakaawa; ito ang hugis ng krus na nauna pa nang mahabang panahon. May isang tagapamagitan na nag-alok ng sarili niyang pangalan para sa mga makasalanan, at makalipas ang mahigit isang libong taon, may Isang tunay na nagbigay hindi lang ng pangalan kundi ng dugo.

Ang pagitan ang pinakamabigat na lugar na matatayuan ng isang tao.

Sa mga taon sa disyerto, paulit-ulit ang tagpo. Nagreklamo ang bayan sa tubig, sa pagkain, sa karne, sa pagod. Sinabi nilang mas mabuti pa sa Egipto. Nang bumalik ang labindalawang espiya mula sa Canaan at sampu sa kanila ay nagbalita ng takot, tumangis ang bayan at nagbalak pumili ng bagong pinuno. Muling namagitan si Moises (Bilang 14). At sa gitna ng lahat ng ito, ganito ang paglalarawan ng Kasulatan sa kanya: "Ang lalaking si Moises nga ay totoong maamo, higit sa lahat ng lalaking nasa ibabaw ng lupa" (Bilang 12:3).

Kakaiba ang talatang ito, dahil ang konteksto nito ay pag-atake mismo mula sa kanyang mga kapatid. Si Miriam at si Aaron ang nagtanong kung bakit tanging si Moises lang ang sinasalitaan ng Diyos. Hindi ipinagtanggol ni Moises ang sarili. Ang Diyos na ang nagtanggol sa kanya, at nang tamaan ng ketong si Miriam, si Moises ang unang nanalangin para sa kanyang kapatid. Ang kaamuan sa Bibliya ay hindi kahinaan ng personalidad, at hindi ito nangangahulugang hindi kailanman nagalit si Moises. Ang kaamuan ay lakas na inilagay sa ilalim ng awtoridad ng Diyos. Ito ang tao na hindi na kailangang magtanggol ng sarili dahil ang Diyos ang kanyang tagapagtanggol. Kaya rin naman sinabi ng Panginoong Jesus na maamo siya at mapagpakumbaba sa puso. Hindi nagkataon lang na ang dalawang ito ang tinawag na maamo sa Kasulatan.

Ngunit dumating ang pagkabigo. Sa Kades, sa tubig ng Meriba, naubusan na ng tubig ang bayan at muling nagreklamo. Sinabi ng Diyos kay Moises na magsalita sa bato. Sa halip, tinawag ni Moises na mapanghimagsik ang bayan, sinabing "kukuha ba kami ng tubig sa batong ito para sa inyo?", at hinampas ang bato ng dalawang beses (Bilang 20:1-13). Sa isang tingin, maliit na bagay. Sa isang tingin, sobrang bigat ng parusa. Pero pag-isipan mo ang sinabi niya: kami. Sa sandaling iyon, ang tao sa gitna ay tumayo sa lugar ng Diyos. Hindi na siya bibig ng Panginoon; siya na ang bukal. At ang sagot ng Diyos ay malinaw: dahil hindi siya sumampalataya at hindi niya ipinakilalang banal ang Diyos sa harap ng bayan, hindi niya papapasukin ang kapisanan sa lupain.

Kaya nagpatuloy si Moises hanggang sa Nebo. Sa Deuteronomio ay tatlong pangaral niya ang naitala, mga huling salita ng isang pastol sa isang bagong salinlahi na hindi na nakakita ng Egipto. Doon ipinasa niya ang pamumuno kay Josue. Doon nagbigay siya ng propesiya na kinapitan ng Israel nang daang taon: "Ang Panginoon mong Diyos ay magbabangon sa iyo ng isang propeta sa gitna mo, sa iyong mga kapatid, na gaya ko; sa kaniya kayo makikinig" (Deuteronomio 18:15). Umakyat siya sa bundok, tiningnan ang lupain, at namatay. Ang Diyos mismo ang naglibing sa kanya, at hanggang ngayon walang nakakaalam kung saan. Ang hatol ng Kasulatan sa kanya ay ganito: "At wala nang bumangong propeta sa Israel na gaya ni Moises, na kilala ng Panginoon sa mukhaan" (Deuteronomio 34:10). Isang taong nakausap ng Diyos nang mukhaan, at namatay sa labas ng lupain. Ang dalawang katotohanang ito ay sabay na totoo, at sadya iyon.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Si Moises ang hulmahan ng lahat ng sumunod. Ang pagtawid sa Dagat na Pula ay naging larawan ng pagliligtas sa buong Lumang Tipan: tinawag ni Isaias ang bayan na tandaan ang lalaking naghati ng tubig, at sa panahon ng pagkatapon, ang tinig ng propeta ay nangako ng bagong exodo, isang daan sa gitna ng ilang. Ang kautusang ibinigay sa Sinai ang naging batayan ng lahat ng propeta: hindi sila naglabas ng bagong mensahe, hinatak lang nila ang bayan pabalik sa tipan ni Moises. Sa Awit 90, ang tanging awit na may pamagat ng pangalan niya, mababasa mo ang isang matandang lalaki na nagdadalamhati sa lumilipas na buhay ng tao at nananalangin: turuan mo kaming bilangin ang aming mga araw.

Sa Bagong Tipan, hindi tinatanggal ang karangalan ni Moises. Pinatutungo ito. Ipinapakita ni Mateo si Jesus bilang isang bagong Moises: sanggol na nakatakas sa isang haring pumapatay ng mga bata, tinawag palabas ng Egipto, dumaan sa tubig, apatnapung araw sa ilang, at umakyat sa isang bundok upang magbigay ng kautusan. Pero sa Bundok ng Pagbabagong-anyo, may nangyaring hindi inaasahan: nagpakita si Moises kasama si Elias, at nakipag-usap sila kay Jesus tungkol sa kanyang pag-alis na magaganap sa Jerusalem (Mateo 17:1-3, Lucas 9:30-31). Isipin mo ito. Ang lalaking hindi pinayagang tumawid sa Jordan ay tumapak sa wakas sa Lupang Pangako, hindi dahil sa kanyang tungkod, kundi dahil kasama niya ang Mesiyas. Ang tagapamagitan na namatay sa hangganan ay ipinasok ng Isang mas dakila pa sa kanya.

Ganito ang sabi ni Juan: "Sapagka't ibinigay sa pamamagitan ni Moises ang kautusan; ang biyaya at ang katotohanan ay nagsidating sa pamamagitan ni Jesu-cristo" (Juan 1:17). Hindi ito paghahati ng magkatunggali. Ang kautusan ay banal at mabuti, at si Jesus mismo ang nagsabing tungkol sa kanya ang isinulat ni Moises (Juan 5:46). Ngunit ang kautusan ay maaaring magtakda ng landas; hindi nito kayang bigyan ng bagong puso ang lumalakad. Sinusundan ito ng Hebreo 3: tapat si Moises sa sambahayan ng Diyos bilang lingkod, ngunit si Cristo ay tapat bilang Anak, at ang Anak ay nagmamay-ari ng bahay.

Kaya nagsalubong ang lahat ng sinulid. Ang Korderong pinatay sa Paskuwa ay si Cristo (1 Corinto 5:7). Ang tansong ahas na itinaas sa ilang ay larawan ng Anak ng Diyos na itataas (Juan 3:14-15). Ang batong pinagkunan ng tubig ay si Cristo, ayon kay Pablo (1 Corinto 10:4). Ang batang lalaking dinala sa tubig ay naging tanda ng bawat mananampalataya na inililibing at ibinabangon kasama ni Cristo. At nang tumindig si Pedro sa templo, ang propesiya ni Moises ang kanyang sinipi: dumating na ang propetang gaya niya (Mga Gawa 3:22).

Sinundan ni Moises ang landas; si Cristo ang naging landas.

Ang puso ng kanyang buhay

Tatlong sandali ang naghahayag kung sino talaga si Moises, at pare-pareho itong nangyari sa gitna.

Ang unang sandali ay sa palumpong. Walumpung taon na si Moises nang tumigil siya sa harap ng apoy na hindi tumutupok. Nawala na sa kanya ang bawat dahilan para maging kapalit ng Diyos: wala nang trono, wala nang hukbo, wala nang eloquence. At iyon ang punto. Ang tawag na "isusugo kita" sa Exodo 3:10 ay hindi ibinigay sa prinsipe noong apatnapu; ibinigay ito sa pastol na walumpu. Ang apatnapung taon sa Midian ay hindi nasayang; iyon ang pagsasanay. Naaalala ko kung gaano karaming tao ang nakakaramdam na tapos na ang panahon nila. Sa disyerto ay walang nakakaalam sa pangalan ni Moises. Ngunit alam ng Diyos, at hinintay siya ng Diyos, at sa palumpong ay hindi hinanapan siya ng talento. Isang tanong lang ang inialok ng Diyos: sasama ka ba, dahil sasama ako?

Ang ikalawang sandali ay sa tabernakulo, matapos ang gintong guya. Ito ang pinakamataas na tuktok ng buhay ni Moises, at hindi ito himala. Nagkasala ang bayan sa pinakamalaking paraan, at sinabi ng Diyos: papatayin ko sila, at ikaw ang gagawin kong bansa. Nakatayo si Moises sa pinakamainam na pagkakataon ng kanyang buhay: maaari niyang alisin ang bigat, maaari siyang maging bagong Abraham. Sa halip, iniyakan niya ang bayan na nagsisi sa kanya, at inialok ang sarili niyang pangalan sa aklat ng Diyos kapalit ng kanilang kapatawaran. Pagkatapos, hindi siya sumang-ayon na kunin ang lupain nang walang presensya ng Diyos: kung hindi ka sasama, huwag na kaming umalis. At dumagdag siya ng isang kahilingan: ipakita mo sa akin ang iyong kaluwalhatian. Ganyan lumalabas ang tunay na pinuno. Hindi sa gitna ng pagbubuhos ng papuri kundi sa gitna ng pagkakataong iwan ang bayan at siya ay hindi umalis.

Ang ikatlong sandali ay sa Meriba. Ang matandang lalaking apatnapung taon nang binabatikos, ay pinagod na ng bayan. Hinampas niya ang bato. Sabi niya: kukuha ba kami. At isang salita ang naging linya sa pagitan ng lingkod at ng Panginoon. Ang mismong lugar kung saan siya pinakamalakas, ang pagitan, ay naging lugar ng pagkabigo, dahil kinuha niya ang lugar na hindi kanya. May aral dito na masakit at nagpapalaya nang sabay. Kahit ang pinakadakilang tao sa Lumang Tipan ay hindi kayang tumayo sa gitna nang walang pagkabuwal. Nailabas niya ang bayan sa Egipto; hindi niya kayang dalhin sila papasok. Kailangan ni Israel ng Josue upang tumawid, at kailangan ng sanlibutan ng isang Jesus, ang tunay na Josue, upang dalhin tayo sa tunay na kapahingahan.

Ano ang matututuhan natin kay Moises

Una, ang tawag ng Diyos ay hindi nakabatay sa ating kakayahan. Lima ang pagtutol ni Moises, at wala ni isa sa mga sagot ng Diyos ang naging papuri sa kanya. Hindi sinabi ng Diyos: kaya mo iyan, magaling ka naman. Sinabi ng Diyos: ako ay sasaiyo. Kapag hinihingi sa iyo ng Diyos ang isang bagay na tila mas malaki sa iyo, iyon nga ang punto. Ang bawat tunay na pagsunod ay may laging kasamang panginginig. At may isang kakaibang biyaya sa katotohanang si Moises ay nakikipagtalo pa sa palumpong: hindi siya iniwan ng Diyos sa gitna ng kanyang pag-aatubili. Pinasensiyahan siya, sinagot siya, at binigyan pa ng kasama sa katauhan ni Aaron.

Ikalawa, ang tunay na kaamuan ay ipinapanganak sa disyerto. Ang lalaking noon ay bumunot ng kamao at pumatay ng Egipcio, ang lalaking iyon din ang tinawag na pinakamaamo sa lahat sa Bilang 12:3. Anong nangyari sa pagitan? Apatnapung taon ng tupa, buhangin, katahimikan, at kawalang-katanyagan. Ang disyerto ang lumusaw sa kanyang pagmamadali. Kung nasa isang panahon ka ngayon na parang walang nangyayari, kung ang trabaho mo ay walang nagpupuri, kung ang mga taon mo ay tila nauubos sa pag-aalaga sa iba, huwag kang magmadaling isipin na napag-iwanan ka. Ang mga tahimik na taon ay hindi paglihis sa daan. Doon inaalis ang kailangang alisin.

Ikatlo, ang pagkabigo ay hindi ang huling salita. Namatay si Moises sa labas ng Canaan, at hindi iyon inalis o pinagaan ng Kasulatan. Ngunit ang Diyos mismo ang naglibing sa kanya, at ang huling pahina ng Deuteronomio ay hindi pagkondena kundi papuri: "At wala nang bumangong propeta sa Israel na gaya ni Moises, na kilala ng Panginoon sa mukhaan" (Deuteronomio 34:10). At libong taon pagkatapos, nakatayo siya sa isang bundok sa Galilea, nakikipag-usap kay Jesus. Ang kabiguan ni Moises ay tunay, may kahihinatnan, at may kapatawaran. Ganyan tumatrabaho ang biyaya: hindi ito nagbubura ng kasaysayan, ito ay nagbibigay ng bagong dulo.

Ang Salamin

Malamang alam mo na ang pakiramdam ng nasa gitna. Ikaw ang nasa pagitan ng magulang na tumatanda at anak na kailangan pa ng gatas. Ikaw ang nasa pagitan ng amo na may hindi makatuwirang hinihingi at mga kasamahan na nakatingin sa iyo. Ikaw ang nasa pagitan ng bayarin sa buwan na ito at ng sueldong hindi umaabot. Ikaw ang nag-iisang naniniwala sa iyong pamilya, at tuwing kumakain kayo, ikaw ang tagapamagitan sa pagitan ng Diyos at ng mga taong hindi mo mapapasunod. Ang pagitan ay isang nakakapagod na lugar na matirahan. Naiintindihan ni Moises iyan nang higit sa nararapat.

Tanungin mo ang sarili mo ng isang tapat na tanong: sa pagitang iyan, kaninong lugar ang iyong ginagalawan? May sandali sa buhay ng bawat tapat na tao na nagiging Meriba. Napapagod ka sa mga taong dinadala mo, at sa halip na magsalita ka ng salita ng Diyos, hinahampas mo ang bato. Tinataas mo ang boses mo sa asawa mo dahil sawa ka nang maging matiisin. Sinusumbatan mo ang iyong anak sa harap ng iba. Nagpapasya ka sa pera nang hindi nananalangin, dahil pagod ka na sa paghihintay. Sabi mo, "ako na ang bahala", at sa sandaling iyon ay kinuha mo ang lugar na hindi kailanman naging sa iyo.

Ito ang mabuting balita para sa taong pagod sa gitna: hindi ikaw ang tagapamagitan. Iisa lang ang tunay na Tagapamagitan, at siya na ang gumawa ng buong pagitan. Hindi ka niya kailangang hampasin ang bato para sa iyo dahil siya na ang nahampas. Hindi mo kailangang alisin ang pangalan mo sa aklat para sa pamilya mo, dahil isinulat na niya ang pangalan mo sa aklat gamit ang kanyang dugo. Ang tungkulin mo ngayon ay hindi ang magligtas kundi ang tumayong maamo, na nag-uulat sa Diyos ng bigat mo bago ka magsalita sa mga tao.

Sa Nebo, walang nakuha si Moises maliban sa isang tanawin. Ngunit ang tanawing iyon ay naging tunay para sa kanya sa huli, hindi dahil nakarating siya, kundi dahil dumating si Cristo.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Madaling magsimula sa tubig, dahil tatlong beses lumitaw ang tubig sa buhay ni Moises at kaya itong isipin ng bata. May isang sanggol na inilagay sa isang basket sa tubig ng ilog dahil gusto siyang saktan ng masamang hari, at iniligtas siya ng Diyos. Nang malaki na siya, hinati ng Diyos ang dagat upang makatawid ang buong bayan sa tuyong lupa, at nakita ng mga bata noon ang tubig na naging pader sa kanan at kaliwa. At sa isang mainit na araw sa disyerto, nagbigay ang Diyos ng tubig mula sa isang bato dahil uhaw ang bayan. Ang mensahe ay simple: inaalagaan ng Diyos ang kanyang bayan, at gumagamit siya ng mga taong nakikinig sa kanya.

Sa mga batang mas maliit, huwag mong ikubli ang katotohanan pero huwag mo ring bigatan. Sabihin mo lang na hindi perpekto si Moises: minsan siya ay nagalit at nagkamali, at gaya nating lahat, kailangan din niya ng awa ng Diyos. Iyon ang tulay patungo kay Jesus. Si Moises ay nagturo ng mga utos ng Diyos; si Jesus ay ang tanging nakatupad sa kanila nang lubos, at siya ang nagbigay ng kanyang buhay para sa atin.

Iba-iba ang paraan ng pagpapaliwanag ayon sa edad. Ang batang tatlo hanggang anim ay kailangan ng larawan, tunog, at maiikling pangungusap. Ang pito hanggang labindalawa ay mahilig sa detalye, mapa, at tanong na "bakit". Ang mga kabataang labindalawa pataas ay kayang harapin ang mahihirap na bahagi: ang paghampas sa bato, ang bigat ng pamumuno, ang kahulugan ng kautusan. May hiwalay na mga paliwanag para sa bawat antas ng edad na maaari mong gamitin sa pamilya, klase sa Linggo, o sa gabi ng debosyon sa bahay.

Mga madalas itanong

Bilang pagtatapos

Ang buhay ni Moises ay may hugis ng isang tulay. Nakatayo siya sa pagitan ng Egipto at Canaan, sa pagitan ng galit ng Diyos at ng kasalanan ng bayan, sa pagitan ng pangako at ng katuparan, at ang bigat ng pagitang iyon ang nagbunga ng kanyang pinakadakilang sandali at ng kanyang pinakamasakit na pagkakamali. Sa Nebo ay hindi siya nakatawid. Iyon ang hindi mababago sa kanyang kuwento, at sinadya ng Diyos na huwag itong ilihim, dahil kung nakapasok si Moises, iisipin natin na ang kautusan ang makakapagdala sa atin sa pahingahan. Namatay siya sa hangganan upang makita natin na kailangan natin ng iba.

Kung babalik ka sa Exodo mula sa palumpong hanggang sa tabernakulo, o sa Deuteronomio bilang huling sermon ng isang pastol, subukan mong itanong sa bawat kabanata: nasaan si Cristo dito? Ang Kordero, ang tubig mula sa bato, ang tanso na ahas, ang tapat na Tagapamagitan. Pagkatapos, panatilihin mo sa isip ang tanawin sa Bundok ng Pagbabagong-anyo, kung saan ang lalaking naiwan sa labas ay nakatayo sa loob ng lupain, katabi ng Isang nagbukas ng daan. Doon nagsasalubong ang kautusan at ang biyaya, at doon din matatagpuan ng puso mong pagod sa pamamagitan ang kanyang kapahingahan.