Aklat ng Jeremias: Ang Propetang Umiyak para sa Bayan

Panimula

May isang lalaking tumayo sa harap ng Templo sa Jerusalem, puno ng tao ang bakuran, at sa halip na magbigay ng pampalakas-loob ay sinabi niyang gigibain ng Diyos ang gusaling iyon na parang isang lumang kubo. Hindi siya pinalakpakan. Hinampas siya, ikinulong sa pangawan, inihagis sa balon na puno ng putik, pinagtawanan ng mga kapwa niya pari, at sinubukang patayin ng mga taga-sarili niyang nayon. Apatnapung taon siyang nangaral at halos walang nagbago. Hindi siya nagpakasal, hindi siya nagkaanak, at namatay siya sa isang lupaing hindi niya pinili.

At gayunpaman, ang pinakamalalim na pangako ng biyaya sa buong Lumang Tipan ay lumabas sa bibig ng taong ito.

Sa pahinang ito, makikilala mo ang Aklat ng Jeremias mula sa loob: kung sino ang sumulat nito, kailan, sa gitna ng anong gulo, paano ito binuo, ano ang mga pangunahing tema nito, at bakit hindi mo talaga mauunawaan ang Huling Hapunan hangga't hindi mo nababasa ang kabanata 31.

Ang tuon ng gabay na ito

Karaniwang binabasa ang Jeremias bilang listahan ng mga babala. Dito, babasahin natin siya mula sa loob ng kanyang luha. Hindi kahinaan ang pag-iyak ni Jeremias; ito mismo ang mensahe. Kapag umiyak ang propeta, hindi lang sariling emosyon ang ipinapakita niya, kundi ang pusong wasak ng Diyos na minamahal pa rin ang bayang tumalikod sa kanya. Kaya ang daan mula sa Jeremias 9:1 patungo sa Panaghoy 3:22 at patungo sa isang Mesiyas na tumangis sa tabi ng Jerusalem ay iisang daan. Ang bagong tipan ng kabanata 31 ay hindi malamig na kasulatan. Ito ay ipinanganak sa luha.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol sa Aklat ng Jeremias?

Nagsisimula ang aklat sa isang pangalan at isang petsa. Si Jeremias ay anak ni Hilcias, isang pari mula sa Anatot, maliit na nayon sa lupain ng Benjamin, mga limang kilometro mula sa Jerusalem. Tinawag siya noong ikalabintatlong taon ni Haring Josias, humigit-kumulang 627 bago kay Cristo, at nagpatuloy ang kanyang ministeryo hanggang matapos bumagsak ang Jerusalem noong 586. Limang hari ang dumaan: si Josias na mabuti, saka sina Joacaz, Joacim, Joaquin at Sedecias na sunod-sunod na nagpabaya. Sa panahong iyon, bumagsak ang Asiria, umangat ang Babilonia, at naging parang maliit na bangkang tinatangay ng dalawang bagyo ang Juda.

Sa unang pagtawag pa lang, lumitaw na ang buong aklat sa isang pangungusap: "Bago kita nabuo sa tiyan ay nakilala kita, at bago ka lumabas sa bahay-bata ay pinapaging banal kita; inihalal kitang propeta sa mga bansa" (Jeremias 1:5). Hindi nagsimula sa desisyon ni Jeremias ang kanyang buhay; nagsimula ito sa pagkilala ng Diyos sa kanya bago pa man siya umiral. Tumutol siya, sinabing bata pa siya at hindi marunong magsalita, at ang sagot ng Diyos ay hindi papuri kundi pangako: "Huwag kang matakot dahil sa kanila; sapagka't ako'y sumasaiyo upang iligtas kita, sabi ng Panginoon" (Jeremias 1:8).

Ano ang ipinangaral niya? Sa gitna ng libo-libong talata, may isang diyagnosis na paulit-ulit na bumabalik: hindi pagkukulang sa relihiyon ang problema ng Juda kundi puso. "Sapagka't ang bayan ko ay nagkasala ng dalawang kasamaan; kanilang iniwan ako na bukal ng buhay na tubig, at nagsigawa sila ng mga balon, mga sirang balon, na hindi malalagyan ng tubig" (Jeremias 2:13). Dalawang bagay, hindi isa: iniwan nila ang bukal, at nagpagod silang maghukay ng sariling balon na tumatagas naman. Ganoon ang anyo ng kasalanan hanggang ngayon.

Mas matalas pa ang pagsusuri niya sa Jeremias 17:9: "Ang puso ay magdaraya ng higit kay sa lahat na bagay, at totoong masama: sinong makaaalam?" Hindi ito pagmamaliit sa tao. Ito ang paliwanag kung bakit hindi sapat ang reporma ni Josias, kung bakit hindi sapat ang Templo, kung bakit kailangan ng ibang klaseng solusyon kaysa sa mas mahigpit na patakaran. Ang puso ay may kakayahang linlangin maging ang may-ari nito.

At dito pumapasok ang luha. Hindi binitawan ni Jeremias ang mensahe nang walang bayad. "Oh kung ang aking ulo ay tubig, at ang aking mga mata ay bukal ng mga luha, upang ako'y makaiyak araw at gabi dahil sa pagkamatay ng anak na babae ng aking bayan!" (Jeremias 9:1). Sinasabi niya ang hatol habang nalulunod sa pagdadalamhati para sa mga hahatulan. Iyon ang kakaiba sa kanya.

May mga gabi ring gusto na niyang huminto. Ngunit ganito ang naranasan niya: "At kung aking sabihin, Hindi ko babanggitin siya, o magsasalita pa man sa kaniyang pangalan, may nasa aking puso na wari'y mapusok na apoy na nasarhan sa aking mga buto, at ako'y pagod ng pagpipigil, at hindi ako makapagpigil" (Jeremias 20:9). Hindi dahil matapang siya kaya siya nagsalita. Nagsalita siya dahil hindi niya kayang hindi magsalita.

Ang luha ang unang wika ng tunay na propesiya.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Hindi nag-iisa si Jeremias sa Kasulatan. Siya ang kahuli-hulihang malaking tinig bago ang katahimikan ng pagkabihag, at ang kanyang mensahe ay parang tulay sa pagitan ng dalawang Tipan.

Pabalik, nakaugat siya kay Moises. Ang mga sumpa sa Deuteronomio 28 ay hindi hula lang na nakasulat sa pergamino; sa Jeremias, nagiging balita sila sa umaga. Nakita niyang nangyayari ang eksaktong binabalaan ni Moises. Ngunit nakita rin niya ang nakasulat sa Deuteronomio 30, na pagkatapos ng pagkawasak ay tutuliin ng Diyos ang puso ng kanyang bayan. Doon nagmula ang pinakadakilang pahayag sa aklat: "Narito, ang mga araw ay dumarating, sabi ng Panginoon, na ako'y makikipagtipan ng panibago sa sangbahayan ni Israel, at sa sangbahayan ni Juda" (Jeremias 31:31). Hindi mas mahigpit na batas ang lunas sa magdarayang puso kundi bagong puso. Kaya ang kasunod na talata ay nagsasabing isusulat ng Diyos ang kanyang kautusan sa kalooban at sa puso, at ipatatawad niya ang kasamaan at hindi na aalalahanin ang kasalanan.

Pasulong, kinuha ito ng Bagong Tipan nang buong-buo. Nang hawakan ni Jesus ang kopa sa Huling Hapunan, hindi siya nag-imbento ng bagong parirala: "Ang sarong ito'y ang bagong tipan sa aking dugo, na nabubuhos nang dahil sa inyo" (Lucas 22:20). Tinutukoy niya ang Jeremias 31. At ang Hebreo 8 ay sinipi ang buong talata mula 31:31 hanggang 31:34, ang pinakamahabang sipi mula sa Lumang Tipan sa buong Bagong Tipan. Ibig sabihin, ang teolohiya ng biyaya na kinakain natin tuwing Banal na Hapunan ay isinulat ng isang lalaking umiiyak sa isang bayang nasusunog.

May mas personal pang koneksyon. Nang itanong ni Jesus kung sino raw siya sa palagay ng mga tao, isa sa mga sagot ay "si Jeremias" (Mateo 16:14). Hindi iyon nagkataon. Isa siyang taong inayawan ng sariling bayan, iniyakan ang Jerusalem, binalaan ang Templo, at nagdusa nang walang kasalanan. Nang malapit na si Jesus sa lungsod, sinasabi ng Lucas 19:41: "At nang malapit na siya, nakita niya ang bayan, at ito'y kaniyang tinangisan." Doon nagtatagpo ang dalawang propeta. Ang luha na bumukal sa Jeremias 9:1 ay dumaloy hanggang sa mga mata ng Anak ng Diyos.

At dito nabubuo ang anggulo ng pahinang ito. Ang luha ni Jeremias ay hindi lang personal na lungkot; ito ay pakikilahok sa damdamin ng Diyos. Kaya nang dumating ang Diyos sa laman, ang una niyang ginawa sa tabi ng libingan ni Lazaro ay hindi magtalumpati. "Tumangis si Jesus" (Juan 11:35). Ang Diyos ng Jeremias ay hindi Diyos na malayo at walang pakiramdam. Siya ay Diyos na tumatangis bago humatol, at sa dulo ay pumapasok sa hatol na iyon para sa atin.

Balangkas at pangunahing tema

Ang Jeremias ang pinakamahabang aklat sa Bibliya kung bibilangin ang mga salita sa Hebreo, limampu't dalawang kabanata ang haba. Hindi ito nakaayos ayon sa panahon, kaya maraming nalilito. Hindi ito talaarawan; ito ay koleksyon ng mga pangaral, kuwento, panalangin at pahayag na pinagsama-sama ayon sa tema.

Mahalagang malaman kung paano ito naisulat. Sa Jeremias 36, inutusan ng Diyos si Jeremias na isulat ang lahat ng kanyang mga salita, at idinikta niya ang mga ito kay Baruc na anak ni Nerias, ang kanyang eskriba. Binasa ang balumbon sa harap ni Haring Joacim, at habang binabasa ito ay pinuputol ng hari ang bawat bahagi at isinasalang sa apoy hanggang sa maubos. Ang tugon ng Diyos ay simple: isulat ulit, at magdagdag pa. Iyon ang aklat na hawak natin ngayon, isang aklat na dumaan sa apoy at mas humaba pa. Dahil kay Baruc, may dalawang tinig ang aklat: ang unang panauhan ni Jeremias, at ang mga salaysay sa ikatlong panauhan tungkol sa kanya.

Ang balangkas ay maaaring hatiin sa anim na bahagi. Ang kabanata 1 ay ang pagtawag, kung saan hinawakan ng Diyos ang bibig ni Jeremias at binigyan siya ng awtoridad na magbunot at magbagsak, magtayo at magtatag. Ang kabanata 2 hanggang 25 ang pinakamahaba, isang serye ng mga pangaral laban sa Juda: ang pagtalikod, ang huwad na pagtitiwala sa Templo, ang mga bulaang propetang nagsasabing "Kapayapaan, kapayapaan; gayon ma'y walang kapayapaan" (Jeremias 6:14), at ang mga simbolikong gawa tulad ng sirang sinturon, ang basag na banga, at ang bahay ng magpapalyok sa kabanata 18. Ang kabanata 26 hanggang 29 ay mga salaysay ng kanyang mga paglilitis at ng kanyang liham sa mga bihag sa Babilonia.

Ang kabanata 30 hanggang 33 ang tinatawag na Aklat ng Aliw, ang puso ng buong Jeremias. Dito nakalagay ang pangako ng pagbabalik, ang walang hanggang pag-ibig ng Diyos, ang bagong tipan, at ang pagbili ni Jeremias ng bukid sa Anatot habang kinukubkob ng Babilonia ang lungsod, isang bilhing walang katuturan maliban kung totoo ang pangako ng Diyos. Ang kabanata 34 hanggang 45 ay ang masakit na salaysay ng pagbagsak ng Jerusalem, ang pagpapabaya kay Jeremias sa putikan, ang pagpatay kay Gedalias, at ang sapilitang pagdadala sa kanya sa Egipto. Ang kabanata 46 hanggang 51 ay mga pahayag laban sa mga bansa, kabilang ang mahabang hatol sa Babilonia mismo, upang malaman ng lahat na hindi paborito ng Diyos ang kanyang pamalo. Ang kabanata 52 ay isang makasaysayang apendise na halos katulad ng dulo ng 2 Mga Hari.

Apat ang nangingibabaw na tema. Una, ang pagtalikod bilang pagtataksil sa pag-ibig, hindi lang paglabag sa batas. Ikalawa, ang kapangyarihan ng Diyos sa kasaysayan, kahit gamit ang isang paganong imperyo. Ikatlo, ang kapighatian ng tunay na lingkod, na makikita sa anim na "pagtatapat" o personal na panaghoy ni Jeremias. Ikaapat, ang pag-asang hindi mabubura, na laging dumarating pagkatapos ng pinakamadilim na pahayag. At sa ilalim ng lahat ng ito, ang mga luha na hindi natuyo sa loob ng apatnapung taon.

Mga mahalagang talata mula sa aklat na ito

Ang pinakasikat na talata sa aklat ay madalas ding ang pinakamaling gamit. "Sapagka't nalalaman ko ang mga pagiisip na aking iniisip sa inyo, sabi ng Panginoon, mga pagiisip tungkol sa kapayapaan, at hindi tungkol sa kasamaan, upang bigyan kayo ng pagasa sa inyong huling wakas" (Jeremias 29:11). Isinulat ito sa isang liham para sa mga bihag na kakadating pa lang sa Babilonia, mga taong nawalan ng tahanan, bansa at Templo. At ang sinasabi ng Diyos sa talata bago nito ay pitumpung taon muna bago sila makakauwi. Ibig sabihin, halos lahat ng unang nakabasa nito ay mamamatay sa ibang bayan. Hindi ito pangakong iiwas ka ng Diyos sa sakit; pangako itong hindi siya aalis sa gitna ng sakit, at ang huling kabanata ng kuwento ay hindi pagkawasak. Mas maliit ang talatang ito kaysa sa inaakala nating pangako ng magandang karera, at mas malaki kaysa sa kaya nating isipin.

Ang ikalawa ang sentro ng buong Bibliya: "Narito, ang mga araw ay dumarating, sabi ng Panginoon, na ako'y makikipagtipan ng panibago sa sangbahayan ni Israel, at sa sangbahayan ni Juda" (Jeremias 31:31). Pagkatapos sabihin sa Jeremias 17:9 na magdaraya ang puso, dito ibinigay ang tanging lunas. Hindi muling pagsisikap ng tao, kundi bagong gawa ng Diyos: isusulat niya ang kanyang kautusan sa loob ng tao, kikilalanin siya ng lahat mula sa pinakamaliit hanggang sa pinakadakila, at kakalimutan niya ang kasalanan. Nangako ang Diyos ng kapatawaran habang nasusunog pa ang lungsod na kanyang hinatulan.

Hindi plano B ang bagong tipan; ito ang puso ng Diyos.

Ang ikatlo ay nasa kapatid na aklat ng Jeremias. Sa gitna ng limang panaghoy sa mga guho ng Jerusalem, biglang may sumisibol: "Sa mga kaawaan nga ng Panginoon ay hindi tayo nalipol, sapagka't ang kaniyang mga habag ay hindi nauubos" (Panaghoy 3:22). Pansinin kung saan ito nakalagay, hindi sa simula ng aklat kundi sa gitnang-gitna ng pinakamadilim na tula. Hindi ito pagtanggi sa sakit. Ito ay pag-amin na kahit nawala ang lahat, hindi kami nalipol, at bago tuwing umaga ang awa ng Diyos. Doon namumulaklak ang pananampalataya na hindi nakadepende sa magandang kalagayan.

Ang Salamin

Hindi ka siguro propeta, pero alam mo ang pakiramdam na sabihin ang totoo at walang makinig. Sinabi mo sa pamilya mo ang dapat sabihin, at ikaw pa ang naging kontrabida. Nanindigan ka sa trabaho tungkol sa isang bagay na mali, at ang nangyari, ikaw ang hindi na isinama sa mga mahahalagang usapan. Nagdasal ka nang matagal para sa isang anak, at lalo lang lumalayo. Kilalang-kilala ni Jeremias ang pakiramdam na iyon, at hindi niya ito pinalitan ng palakpakan. Namatay siyang hindi nakita ang bunga.

Ang unang bagay na gagawin sa iyo ng aklat na ito ay tanggalin ang maskara. Jeremias 17:9 ay hindi tungkol sa ibang tao. Ang puso mong iyan, na magaling magpaliwanag kung bakit katanggap-tanggap ang paglabag mo sa budyet, ang mga oras mong nawawala sa cellphone, ang pagtanggi mong patawarin ang kapatid mo, iyan ang tinutukoy ng talata. Hindi ka magiging malinaw hangga't hindi mo inaamin na kayang mo ring linlangin ang sarili mo.

Pero may pangalawang bagay, at ito ang nagpapalaya. Hindi kinukutya ng Diyos ang luha mo. Ang Diyos na nagsabing magdaraya ang puso ang siya ring nangakong magsusulat ng bago sa loob nito. Hindi ka hinihintay ng Diyos na maging matatag bago ka niya gamitin; tinawag niya si Jeremias noong bata pa ito at nauutal, at hindi ito naging matapang kahit minsan, umiyak at nagreklamo ito hanggang sa dulo, at ginamit siya ng Diyos nang higit pa sa lahat ng malalakas ang loob sa paligid niya.

Kaya kung ikaw ngayon ay nasa gitna ng pagkawasak, may sakit na hindi umaalis, kasal na mahina, kabataang nasayang, o kalungkutang walang nakakaalam, dalhin mo ang Jeremias sa gabing iyon. Hindi ka nito susuguin sa isang masayang kanta. Ituturo ka nito sa isang Diyos na umiiyak kasama mo at hindi nag-aalis ng kanyang pangako.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Maaaring parang mabigat ang Jeremias para sa mga bata, pero may isang larawan dito na mabilis nilang nauunawaan: ang bata na sinabihan ng Diyos na "kilala kita bago ka pa ipanganak." Simpleng paraan ng pagsasabi nito: bago ka pa makita ng nanay at tatay mo, kilala ka na ng Diyos, at may ipinaplano na siyang mabuti para sa iyo. Sabihin din sa kanila na si Jeremias ang propetang madalas umiyak, hindi dahil duwag siya kundi dahil mahal na mahal niya ang mga tao at nalungkot siya nang pinili nilang kalimutan ang Diyos. Ang pag-iyak minsan ay tanda ng malaking pag-ibig, at ganoon din ang puso ng Diyos.

Para sa mas malalaking bata, maganda ang kuwento ng balumbon sa kabanata 36, kung saan sinunog ng hari ang sulat ng Diyos at isinulat itong muli, mas mahaba pa. Napakalinaw ng aral: hindi mo kayang patahimikin ang salita ng Diyos. At magandang ipakita rin na kahit sa pinakamalungkot na bahagi ng aklat, may pangako pa rin ang Diyos ng bagong puso at bagong simula.

Para sa pamilya at sa mga guro sa Sunday School, may mga hiwalay na paliwanag na handa ayon sa edad: para sa mga preschooler na tatlo hanggang anim na taong gulang, para sa mga batang pitong hanggang labindalawang taon, at para sa mga tinedyer na labindalawang taon pataas. Piliin ang angkop sa edad ng bata, dahil malaki ang pagkakaiba ng pagkukuwento sa isang limang taong gulang at sa isang kabataang nagtatanong na tungkol sa pagdurusa at katarungan.

Mga madalas itanong

Bilang pagtatapos

Apatnapung taong nangaral si Jeremias at halos walang nagbago sa kanyang panahon. Nasunog ang kanyang balumbon, pinagtawanan ang kanyang mensahe, at bumagsak ang lungsod na iniyakan niya. Kung tagumpay ang sukatan, nabigo siya. Pero ang sinabi niya sa gitna ng kabiguang iyon ay nabubuhay pa rin tuwing may hinahawakang kopa sa Banal na Hapunan ang isang kongregasyon.

Iyan ang dapat mong dalhin mula sa pahinang ito. Ang mga luha ng propeta ay hindi aksidente sa kuwento; iyon ang bintana papasok sa puso ng Diyos. Hindi malamig na hukom ang Diyos na nakatagpo natin sa aklat na ito, kundi isang Ama na nagsasalita ng hatol habang umiiyak, at pagkatapos ay nangangakong siya na mismo ang gagawa ng bagong puso sa loob natin.

Ang pinakamagandang pangako ay sinabi sa pinakamadilim na gabi.

Kung may isang bagay kang gagawin ngayon, buksan mo ang Jeremias 31 at basahin ito nang dahan-dahan, saka basahin ang Lucas 22. Tingnan mo kung paano nagtatagpo ang dalawa. At kung nasa gitna ka ngayon ng sarili mong pagkawasak, tumigil ka sandali sa Panaghoy 3:22 at ulitin ito bukas ng umaga, dahil doon pa lang mararamdaman mo kung ano ang ibig sabihin ng awang bago tuwing umaga.