Kitabu cha Mhubiri: Maana ya Maisha Chini ya Jua
Utangulizi
Kuna wakati mtu anasimama kaburini, akishikilia mkono wa mtoto wake, na kichwani kunapita swali ambalo hakuthubutu kulisema kwa sauti: "Yote haya ni ya nini?" Yule marehemu alifanya kazi miaka thelathini, akajenga nyumba, akalipa madeni, akaacha akiba kidogo. Sasa jina lake liko kwenye jiwe, na dunia inaendelea kama kawaida. Magari yanapita barabarani. Soko limefunguliwa. Jua linachomoza tena kesho asubuhi kama lilivyochomoza jana.
Kitabu cha Mhubiri kinaanzia hapo hapo. Sio kwenye mahubiri matamu, bali kwenye ukweli mchungu ambao wengi wetu tunauhisi lakini hatuuongelei kanisani. Katika mwongozo huu utaona ni nani aliandika kitabu hiki na katika mazingira gani, jinsi kilivyoundwa, mada zake kuu, na mistari yake muhimu. Zaidi ya yote, utaona kwa nini kitabu kinachoonekana chenye kukata tamaa ni mojawapo ya zawadi tamu zaidi za neema katika Biblia yote.
Mtazamo wa mwongozo huu
Neno linalotawala kitabu hiki, "ubatili," kwa Kiebrania ni hevel, na maana yake ya asili si "hakuna maana." Maana yake ni mvuke, pumzi, ukungu wa asubuhi. Hapo ndipo mwongozo huu unasimama: Mhubiri hasemi kwamba maisha hayana maana, anasema kwamba maisha hayakamatiki kwa mkono. Huwezi kuyamiliki, huwezi kuyaelewa yote, huwezi kuyahifadhi kwenye ghala. Na hapo, mahali tunapoacha kujitahidi kuwa Mungu wa maisha yetu, ndipo neema inaanza kunena. Kitabu hiki hakituelekezi kwenye mikono iliyokunjwa kwa kukata tamaa, bali kwenye mikono iliyofunguliwa ili kupokea siku ya leo kutoka mkononi mwa Mungu.
Biblia inasema nini kuhusu Kitabu cha Mhubiri?
Kitabu kinaanza kwa kujitambulisha: "Maneno ya Mhubiri, mwana wa Daudi, mfalme katika Yerusalemu." Neno la Kiebrania linalotafsiriwa "Mhubiri" ni Kohelet, likimaanisha mtu anayekusanya watu na kuwahutubia, kama mzee wa mji anayeita mkutano. Mapokeo ya Wayahudi na ya Kanisa yamemtambua huyu kama Sulemani, mwana wa Daudi, ambaye alikuwa na hekima, mali, na mamlaka zaidi kuliko mtu mwingine yeyote katika Israeli. Baadhi ya wasomi wanaona kwamba Kiebrania cha kitabu hiki kina alama za kipindi cha baadaye, na wanadhani ni mwanafunzi wa hekima aliyeandika akitumia sauti ya Sulemani kama msemaji. Lolote lililo kweli katika swali hilo la kihistoria, ujumbe hauathiriki: haya ni maneno ya mtu aliyekuwa amepata kila kitu ambacho moyo wa mwanadamu unatamani, na akatuambia matokeo ya jaribio hilo.
Ikiwa Sulemani ni mwandishi, tunaangalia miaka ya mwisho ya karne ya kumi kabla ya Kristo, wakati Yerusalemu ulikuwa kwenye kilele cha utukufu wake. Mazingira hayo ni muhimu sana. Mhubiri haandiki kutoka uhamishoni, hataandika kutoka gerezani, hataandika kutoka njaa. Anaandika kutoka jumba la kifalme, akizungukwa na mvinyo, nyimbo, mabustani, mifereji ya maji, na dhahabu. Kwa maneno mengine, hoja yake haitokani na uchungu wa mtu aliyekosa, bali na uchovu wa mtu aliyepata.
Msemo wa ufunguzi ndio unaotoa mwelekeo wa kitabu chote: "Ubatili mkuu, asema Mhubiri, ubatili mkuu, yote ni ubatili" (Mhubiri 1:2). Ukisikia hapo "maisha hayafai," utasoma kitabu vibaya. Ukisikia "maisha ni mvuke unaokupita mikononi," utaanza kusoma vizuri. Kila kitu ambacho Mhubiri anakichunguza, kazi, mali, anasa, hekima, jina, hakikamatiki. Mtu hufa na kuacha kazi yake kwa mwingine ambaye hakuitolea jasho. Mtu mwenye hekima hufa kama mpumbavu. Kumbukumbu inafifia. Jua linazunguka. "Hakuna neno jipya chini ya jua" (Mhubiri 1:9).
Lakini Mhubiri hasimamii huko. Anataja tena na tena kwamba mipaka ya mwanadamu haimaanishi kutokuwepo kwa Mungu, bali kwamba Mungu ni Mungu na sisi si Mungu. "Kwa kila jambo kuna majira yake, na wakati wa kila kusudi chini ya mbingu" (Mhubiri 3:1). Kuna mikono inayoshika nyakati, na mikono hiyo si yetu. Ndiyo maana hatuwezi kupanga kuzaliwa kwetu wala siku yetu ya kufa, hatuwezi kuamuru mvua inyeshe, hatuwezi kuzuia moyo kuzeeka.
Kisha anakwenda ndani zaidi: "Kila kitu alikifanya kizuri kwa wakati wake; pia ameweka milele mioyoni mwao, ila mwanadamu hawezi kufahamu kazi ambayo Mungu ameifanya toka mwanzo hata mwisho" (Mhubiri 3:11). Huu ni mmoja wa mistari ya kina zaidi katika Agano la Kale. Mungu aliweka milele katika moyo wa mwanadamu. Ndiyo sababu hakuna kiasi cha mali, cheo, mapenzi au mafanikio kinachotosha. Tumeundwa kwa kile kisichopita, huku tunaishi katikati ya kile kinachopita.
Ndiyo maana anasema kuhusu pesa: "Yeye apendaye fedha hatashiba fedha; wala yeye apendaye wingi wa vitu hatashiba mapato; huu nao ni ubatili" (Mhubiri 5:10). Hii si dhambi ya matajiri peke yao; ni hesabu ya moyo wa kila mmoja. Kitu chenye ukomo hakiwezi kujaza nafasi iliyoundwa kwa kitu cha milele.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Kitabu cha Mhubiri hakiko kisiwa peke yake. Kinakaa katikati ya kile Wayahudi wanakiita Ketuvim, maandiko ya hekima, pamoja na Ayubu, Zaburi, Mithali na Wimbo Ulio Bora. Katika mapokeo ya sinagogi kilikuwa kimojawapo cha vitabu vitano vifupi vinavyosomwa kwenye sikukuu, na Mhubiri alisomwa wakati wa Sikukuu ya Vibanda, sikukuu ya mavuno na furaha. Fikiria jambo hilo: wakati wa shangwe kubwa, watu wa Mungu walisimama wakisikia kwamba yote ni mvuke. Hiyo ni hekima kubwa ya kiroho. Furaha inayoweza kubeba ukweli wa kifo ni furaha ya kweli; furaha inayohitaji kufumba macho ni burudani tu.
Uzi huu unaanza mapema sana. Mwanzo 3 inaeleza kwa nini kazi yetu inatoa miba, kwa nini uchungu umeingia kwenye uzazi, kwa nini mavumbi yanatudai. Mhubiri ni kama mtu anayetembea katika ulimwengu wa baada ya Mwanzo 3 na kuandika ripoti ya kile anachokiona, kwa uaminifu wa kutisha. Zaburi 90 inasema jinsi siku zetu zinapita kama ndoto. Ayubu anagombana na Mungu juu ya mateso yasiyoeleweka. Mithali inatupa hekima ya kila siku, na Mhubiri anatukumbusha kwamba hata hekima bora haiwezi kuzuia kaburi. Mithali inatufundisha kuishi; Mhubiri anatufundisha kwamba tutakufa.
Agano Jipya haliondoi sauti hii; linaipeleka mahali inapoishia. Paulo anatumia lile neno lenyewe la Mhubiri anaposema katika Warumi 8:20, "Kwa maana viumbe vyote pia vilitiishwa chini ya ubatili, si kwa hiari yake, ila kwa sababu yake yeye atiishaye." Yaani: mvuke huu haujaja kwa bahati mbaya. Mungu mwenyewe ameweka mipaka hii, ili tusiweke tumaini letu katika ulimwengu unaopita. Na Paulo anaendelea kusema kwamba viumbe vitawekwa huru kutoka utumwa wa uharibifu, viingie katika uhuru wa utukufu wa watoto wa Mungu.
Yakobo anachukua picha ile ile: "maana ni nini uzima wenu? Ni mvuke mwaonekana kwa kitambo, kisha hutoweka." Yesu anaisimulia kama hadithi, kuhusu tajiri aliyejenga maghala makubwa na kuambiwa, "Mpumbavu wewe, usiku huu wa leo wanataka roho yako." Yesu anajua Mhubiri vizuri, na anakubaliana naye kabisa: hazina ya chini ya jua haishiki moyo.
Lakini kuna sentensi moja katika Agano Jipya inayovunja mzunguko wa Mhubiri, na inasimama kama alfajiri. Paulo, baada ya kuzungumza kwa urefu kuhusu ufufuo wa Kristo, anahitimisha katika 1 Wakorintho 15:58, "Basi, ndugu zangu wapendwa, mwimarike, msitikisike, mkazidi sana kutenda kazi ya Bwana sikuzote, kwa kuwa mwajua ya kwamba taabu yenu siyo bure katika Bwana." Mhubiri aliangalia kazi yote na kusema, "yote ni mvuke." Paulo anaangalia kazi iliyofanywa katika Kristo aliyefufuka na kusema, "haitatoweka."
Hapo ndipo Kristo anakuwa jibu la kitabu hiki, na si kwa kufuta maswali yake. Yesu aliingia ndani ya maisha ya mvuke. Alifanya kazi kwa mikono yake, alilia kaburini, alizikwa. Kisha aliamka kutoka kwa wafu, na kwa kufanya hivyo aliweka kitu kimoja chini ya jua ambacho jua haliwezi kukikausha.
Muundo na mada kuu
Kitabu kina sura kumi na mbili na kimeundwa kama safari, sio kama hoja ya mstari mmoja. Kinaanza na kufunga kwa sauti ya mtu wa tatu, mtunzi anayemtambulisha Mhubiri na kisha kumhitimisha, huku sehemu kubwa ya ndani ikiwa maneno ya Mhubiri mwenyewe. Mwanzo (Mhubiri 1:1-11) unaweka mada: mvuke, vizazi vinavyopita, jua, upepo na mito ambavyo vinazunguka bila kukoma.
Sehemu ya pili (Mhubiri 1:12 hadi 2:26) ni ripoti ya majaribio. Mhubiri anajaribu hekima, anajaribu anasa, anajaribu ujenzi mkubwa, mabustani, mali, muziki, watumishi. Anasema wazi kwamba hakujinyima kitu chochote macho yake yalipotamani. Na hitimisho lake ni kwamba yote yalikuwa mvuke na kuchunga upepo. Lakini hapa ndipo tunapata kauli ya kwanza ya neema, na itarudia mara saba katika kitabu chote: kula chakula chako, nywa, uone mema katika kazi yako, kwa kuwa "hutoka mkononi mwa Mungu." Ndiyo msimamo wa kitabu: haiwezi kumilikiwa, lakini inaweza kupokelewa.
Sehemu ya tatu (Mhubiri 3 hadi 6) inachunguza nyakati, haki iliyopotoka, upweke, ibada na fedha. Hapa ndipo tunapata shairi maarufu la nyakati na kauli kuhusu milele iliyowekwa mioyoni. Hapa pia Mhubiri anazungumza kwa ukali kuhusu ibada ya haraka haraka na ahadi zisizoshikwa, akituambia tusikaribie nyumba ya Mungu na kinywa kilichojaa maneno.
Sehemu ya nne (Mhubiri 7 hadi 10) ni mkusanyiko wa hekima ya vitendo katika ulimwengu usioeleweka. Anasema ni heri kwenda nyumbani mwa matanga kuliko nyumbani mwa karamu, kwa sababu msiba unafundisha kile ambacho karamu inaficha. Anahesabu tabia za wapumbavu na wenye hekima, anashauri kuhusu wafalme, hatari, na kazi. Anakubali kwamba hekima ina faida halisi, lakini haitoi udhibiti kamili.
Sehemu ya tano (Mhubiri 11 hadi 12:8) inageuka kuwa wito. Tupa mbegu yako baharini. Fanya kazi asubuhi na jioni, kwa kuwa hujui ipi itafanikiwa. Furahi katika ujana wako, ukijua kwamba unawajibika mbele za Mungu. Kisha unakuja shairi la kuzeeka, moja ya mashairi mazuri na ya kuhuzunisha zaidi katika Biblia, likielezea mikono inayotetemeka, macho yanayofifia, na kamba ya fedha inayokatika.
Mwisho (Mhubiri 12:9-14) ni sauti ya mtunzi akifunga kitabu: Mhubiri alitafuta maneno ya kweli, alitumia mithali, na yote yanaishia mahali pamoja, kumcha Mungu na kushika amri zake, kwa sababu kuna hukumu inayokuja. Mada kuu kwa hiyo ni tano: mvuke wa maisha, mipaka ya hekima ya mwanadamu, kifo kama mwalimu, kazi na chakula kama zawadi, na hofu ya Mungu kama msingi.
Mistari muhimu kutoka kitabu hiki
Mstari wa kwanza wa kushika ni Mhubiri 1:2: "Ubatili mkuu, asema Mhubiri, ubatili mkuu, yote ni ubatili." Kirai hiki kinatokea mwanzoni na karibu neno kwa neno mwishoni katika Mhubiri 12:8, kama mabano yanayoshikilia kitabu chote. Ukiyaelewa kama kauli ya kukata tamaa, utafunga kitabu. Ukiyaelewa kama uchunguzi wa hali ya hewa ya maisha, utapumua. Mhubiri hasemi kwamba ndoa yako haina maana, au kwamba kazi yako ni upuuzi. Anasema kwamba vitu hivi ni kama ukungu wa asubuhi: halisi, mazuri, lakini havipo kwa kudumu na havidhibitiwi. Yeyote anayejaribu kujenga uzima wa milele kwa vifaa vya mvuke atajenga na kulia.
Mstari wa pili ni Mhubiri 3:11: "Kila kitu alikifanya kizuri kwa wakati wake; pia ameweka milele mioyoni mwao, ila mwanadamu hawezi kufahamu kazi ambayo Mungu ameifanya toka mwanzo hata mwisho." Huu ni ufunuo wa kwa nini tunahangaika. Kiu yetu haitoshelezwi kwa sababu haikuundwa kutoshelezwa hapa. Mtoto aliyezaliwa na mapafu anahitaji hewa; mwanadamu aliyezaliwa na milele moyoni anahitaji Mungu. Na sehemu ya pili ya mstari ni ya kupumzisha kama ya kwanza: hutafahamu kazi yote ya Mungu. Kuna mambo ambayo hutayajua kwa nini. Kukubali hilo si kushindwa kiimani; ni ukomavu.
Mstari wa tatu ni Mhubiri 12:13: "Hii ni jumla ya maneno; yote yamekwisha kusikiwa; Mche Mungu, na kuzishika amri zake, maana kwa jumla ndiyo impasayo mtu." Baada ya sura kumi na mbili za maswali, kitabu hakiishii kwa mabega yaliyoinuliwa. Kinaishia kwa mikono iliyofunguliwa mbele za Mungu. Kumcha Mungu hapa si kutetemeka kwa hofu ya kuchapwa, ni kuishi kwa ufahamu kwamba uko mbele ya uso wake na kwamba kila kitu utakachofanya kitakutana naye. Mstari unaofuata unaongeza kwamba Mungu ataleta hukumuni kila kazi na kila neno la siri. Hiyo inatoa uzito wa milele kwa maisha ya mvuke. Kile kisichodumu chini ya jua kinahesabiwa mbele ya kiti cha Mungu.
Karibu na hii tunapaswa kuweka mistari mingine miwili. Mhubiri 5:10 inavunja uongo mkubwa wa zama zetu, kwamba kiasi kingine kidogo cha pesa kitatosha. Na Mhubiri 7:14 inatupa hekima ya kubeba misimu yote: "Siku ya kufanikiwa, ufurahi; na siku ya mabaya, uzingatie; Mungu ameziweka hizo mbili sambamba, ili mwanadamu asiweze kuvumbua jambo lolote litakalokuwa baada yake." Mungu amepanga furaha na maumivu yakae bega kwa bega, si kutuchosha, bali ili tusidhani tunaweza kutabiri maisha yetu na hivyo tusihitaji kumtegemea.
Kioo
Sasa niseme nawe moja kwa moja. Kuna mahali ambapo kitabu hiki kinakukuna, na wewe unajua mahali hapo.
Labda ni simu yako. Unafanya kazi ya ziada, unakubali kazi nyingine kidogo, unajibu ujumbe usiku, kwa sababu ndani kuna sauti inayosema utakuwa salama pesa zikifika kiwango fulani. Mhubiri amekwisha kuwa huko. Alikuwa na dhahabu ya Ofiri na hekima ya kutengeneza zaidi, na akaandika kwamba apendaye fedha hatashiba fedha. Hesabu yako haitoshi, na haitatosha kesho.
Labda ni mwili wako. Umeanza kuona mabadiliko ambayo hukuyaomba. Magoti yanaumia, kumbukumbu inakuwa dhaifu, uso wako kwenye picha za miaka kumi iliyopita unaonekana kama wa mtu mwingine. Mhubiri 12:1 haikuandikwa kukutisha bali kukuokoa: "Umkumbuke Muumba wako siku za ujana wako, kabla hazijaja siku mbaya." Kama uko kwenye siku za ujana, mkumbuke sasa. Kama siku ngumu zimekwisha kuanza, mkumbuke leo, kwa sababu siku hii nayo ni zawadi.
Labda ni upweke. Unarudi kwenye nyumba yenye ukimya, chakula chako unakila peke yako, na hakuna mtu anayeuliza siku yako ilikuwaje. Mhubiri anasema wawili ni bora kuliko mmoja, na hakukwepa uchungu wa yule aliyekosa mtu wa kumsaidia. Kitabu hiki hakitakuambia kwamba unapaswa kujisikia vizuri. Kinakupa ruhusa ya kuomboleza, na wakati huo huo kinakushika mkono na kukuonyesha meza ya leo: mkate huu, kazi hii, mwanga wa jua leo asubuhi, urafiki huu mdogo. Pokea kutoka mkononi mwake; usidai kutoka mkononi mwako.
Na labda ni swali la maana. Unahudhuria ibada, unaomba, lakini ndani unajiuliza kama yote haya yanafika mahali. Mhubiri hatakukashifu kwa swali hilo. Anakusogeza tu hatua moja mbele: hutaweza kuelewa kazi yote ya Mungu, lakini unaweza kumcha, kumtumaini, na kuishi leo kwa uaminifu. Hayo yanatosha. Kwa kweli, hayo ni yote yanayohitajika.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanauliza maswali ya Mhubiri mapema zaidi kuliko tunavyofikiri. "Mama, kwa nini bibi alikufa?" "Baba, mimi nitakufa?" "Nitakumbukwa na mtu?" Hatupaswi kuwakimbiza maswali hayo kwa majibu ya haraka. Kitabu hiki kinatoa njia nzuri ya kuongea nao kwa ukweli na kwa upole.
Njia rahisi ni kutumia picha ya pumzi kwenye kioo cha dirisha katika asubuhi ya baridi. Mtoto akapumua kwenye kioo, ukungu unaonekana, mzuri, halisi, kisha unatoweka. Unaweza kumwambia: maisha yetu ni kama pumzi hiyo. Ni mazuri sana, ni zawadi kutoka kwa Mungu, lakini hayadumu hapa hapa kwa milele. Na kwa sababu hayadumu, tunashikilia mkono wa Mungu ambaye anadumu daima. Kisha unaweza kumfundisha kwamba Mhubiri anatuambia kufurahi kwa chakula chetu, kucheza, kufanya kazi yetu kwa moyo, na kumkumbuka Muumba wetu tunapokuwa wadogo, si kusubiri hadi tuwe wazee.
Kwa watoto wadogo inafaa kusisitiza zaidi upande wa shukrani na utunzaji wa Mungu; kwa wale wakubwa kidogo tunaweza kuongeza mazungumzo kuhusu kifo, haki, na hukumu bila kuwaogopesha; na kwa vijana tunaweza kuingia moja kwa moja kwenye maswali magumu ya maana ya maisha, mitandao ya kijamii, na kulinganisha maisha yao na ya wengine, ambayo ni njia ya kisasa ya kuchunga upepo. Kwenye Faith.network tunaandaa maelezo maalum ya kitabu hiki kwa vikundi vitatu: watoto wa miaka mitatu hadi sita, wale wa miaka saba hadi kumi na miwili, na vijana wa miaka kumi na miwili na kuendelea, ili kila mmoja apate lugha inayolingana na umri wake.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Nani aliandika Kitabu cha Mhubiri?
Kitabu kinaanza kwa maneno "Maneno ya Mhubiri, mwana wa Daudi, mfalme katika Yerusalemu," na mapokeo ya Wayahudi na ya Kanisa yamemtambua mwandishi huyu kama Sulemani. Maelezo ya ndani ya kitabu yanaunga mkono hilo, kwani msemaji anazungumzia utajiri mkubwa, miradi ya ujenzi, na hekima ya kipekee. Wasomi wengine wanaona alama za Kiebrania cha kipindi cha baadaye na wanadhani mwalimu wa hekima aliandika akitumia sauti ya Sulemani. Kwa vyovyote vyote, mamlaka ya kitabu haitegemei jibu la swali hilo, bali ukweli kwamba ni sehemu ya Maandiko yaliyovuviwa na Mungu.
Kitabu cha Mhubiri kiliandikwa lini?
Kama Sulemani mwenyewe ndiye mwandishi, tunaangalia miaka ya mwisho ya utawala wake, yapata karne ya kumi kabla ya Kristo, wakati Israeli ilikuwa kwenye kilele cha utajiri na amani. Wale wanaosoma Kiebrania chake kama cha kipindi cha baadaye wanapendekeza tarehe ya baada ya uhamisho wa Babeli, karne ya tano hadi ya tatu kabla ya Kristo. Ni muhimu kuona mazingira: kitabu hakikuandikwa katika umaskini bali katika wingi, na hoja yake kubwa ni kwamba hata maisha bora zaidi chini ya jua hayatoshi kushibisha moyo wa mwanadamu.
Maana ya neno "ubatili" katika Kitabu cha Mhubiri ni nini?
Neno la Kiebrania ni hevel, na maana yake ya asili ni mvuke, ukungu au pumzi. Halimaanishi kwanza "hakuna maana," bali "hakikamatiki, hakidumu, hakidhibitiwi." Hii inabadilisha kabisa jinsi tunavyosoma Mhubiri 1:2. Mhubiri hasemi kwamba kazi yako ni upuuzi au ndoa yako ni bure; anasema kwamba vitu hivi ni kama ukungu wa asubuhi, halisi na mazuri lakini yanayopita. Kwa hiyo hatuwezi kuyafanya kuwa msingi wa uzima wetu. Yale ya milele yanatoka kwa Mungu peke yake.
Kwa nini Kitabu cha Mhubiri kinaonekana chenye kukata tamaa?
Kwa sababu kinaongea kwa uaminifu kuhusu mambo ambayo kwa kawaida tunakaa kimya juu yake: kifo, dhuluma inayoendelea bila kujibiwa, jitihada zinazopotea, na kumbukumbu inayofifia. Hakuna sukari iliyoongezwa. Lakini kikisomwa hadi mwisho, kitabu hakiishii kwenye giza. Mara saba kinatuita kula chakula chetu kwa shukrani na kuona mema katika kazi yetu kama zawadi ya Mungu, na kinafunga kwa wito wa kumcha Mungu na kushika amri zake. Kile kinachoonekana kukata tamaa kwa kweli ni ukombozi kutoka kwa uongo kwamba tunaweza kudhibiti maisha yetu.
Maana ya msemo "chini ya jua" ni nini?
Msemo huu unatokea karibu mara thelathini katika kitabu hiki na haupo kwingine katika Biblia. Unamaanisha maisha yanayochunguzwa kutoka mtazamo wa hapa duniani peke yake, bila kuangalia juu. Mhubiri anafanya jaribio la kiakili: kama ukiangalia kila kitu chini ya jua tu, unafika kwenye hitimisho gani? Jibu ni mvuke na kuchunga upepo. Kwa hiyo msemo huu ni kama dirisha lenye ukomo, na kitabu kinajenga hamu ya dirisha lingine, ile ya mbinguni, ambayo Kristo aliifungua kwa ufufuo wake.
Kitabu cha Mhubiri kina sura ngapi na mistari mingapi?
Kitabu kina sura kumi na mbili, na ni kimojawapo cha vitabu vifupi vya hekima katika Agano la Kale, chenye mistari mia mbili na ishirini na miwili. Urefu wake mfupi unaruhusu kusomwa kwa mkupuo mmoja, na kwa kweli hivi ni njia nzuri ya kuanza, kwa sababu hoja yake inaendelea kama mazungumzo. Mistari inayojulikana zaidi iko kwenye sura ya tatu, yenye shairi la nyakati, na kwenye sura ya kumi na mbili, yenye shairi la kuzeeka na hitimisho la kumcha Mungu.
Je, Mhubiri 3:1-8 inafaa kusomwa kwenye misiba na harusi?
Ndiyo, na hutumika sana kwenye pande zote mbili, kwa sababu shairi hilo linakiri kwamba maisha yana misimu tofauti inayotoka kwa Mungu. "Kwa kila jambo kuna majira yake, na wakati wa kila kusudi chini ya mbingu" haikuandikwa kutufanya tuwe wapole kwa kila jambo, bali kutukumbusha kwamba nyakati zetu si zetu. Kwenye msiba mstari huu unatoa faraja ya kwamba machozi yana mahali pake mbele ya Mungu. Kwenye harusi unatukumbusha kwamba furaha ya leo ni zawadi ya msimu huu, ipokewe kwa shukrani na kwa unyenyekevu.
Kuna tofauti gani kati ya Kitabu cha Mithali na Kitabu cha Mhubiri?
Mithali inatufundisha kwamba hekima inasaidia: kufanya kazi kwa bidii, kudhibiti ulimi, kuheshimu wazazi, na kukaa mbali na uasherati huleta faida halisi maishani. Mhubiri hakatai hilo, lakini anaongeza ukweli mwingine: hekima haiwezi kukuokoa kutoka kaburini, na wakati mwingine mwenye haki hupatwa na mabaya na mwovu hufanikiwa. Vitabu hivi viwili si maadui; ni wenzake. Kimoja kinatupa ramani ya kuishi kwa busara, kingine kinatukumbusha kwamba ramani haimaanishi udhibiti, na kwamba tumaini letu la mwisho liko kwa Mungu.
Je, Mhubiri 9:5 inasema kwamba wafu hawajui kitu, hivyo hakuna uzima wa milele?
Mhubiri anazungumza kwa makusudi kutoka mtazamo wa "chini ya jua," yaani anayochunguza ni kile kinachoonekana kwa jicho la mwanadamu. Kutoka upande huu wa kaburi, wafu hawashiriki tena katika kazi, chakula na mahusiano ya dunia hii. Kitabu hakikanushi maisha baada ya kifo; kinathibitisha kwamba roho inarudi kwa Mungu aliyeitoa na kwamba Mungu ataleta hukumuni kila kazi. Ufunuo kamili wa ufufuo unakuja katika Kristo, aliyevunja nguvu ya kifo na kuweka tumaini ambalo Mhubiri aliliona tu kwa mbali.
Kitabu cha Mhubiri kinamhusu Yesu Kristo vipi?
Mhubiri anachimba shimo la kiu ambalo Kristo peke yake analijaza. Kitabu kinasema kwamba milele imewekwa mioyoni mwetu na kwamba hakuna kitu chini ya jua kinachoitosha; Yesu anajibu kwa kujitoa mwenyewe kama maji ya uzima. Mhubiri anasema kazi zote zinapotea; Paulo anasema kwamba katika Bwana taabu yetu haiwi bure. Mhubiri anasema wenye hekima na wapumbavu wote wanaishia kaburini; Kristo alitoka kaburini. Kwa hiyo kitabu hiki ni kama giza la usiku linalotufanya tuone alfajiri inapoingia.
Kwa nini kitabu kinasema tule, tunywe na kufurahi?
Wito huu unatokea mara kadhaa, kwa mfano Mhubiri 2:24 na Mhubiri 9:7, na hauhubiri ulevi wa kujizima. Ni kinyume chake kabisa. Mhubiri anasema: kwa kuwa hauwezi kumiliki maisha, na kwa kuwa hujui kesho, pokea mkate wa leo kama zawadi kutoka mkononi mwa Mungu, ufanye kazi yako kwa moyo, na ushiriki meza na watu unaowapenda. Hii ni shukrani ya kiroho ya hali ya juu, kuishi kwa furaha ya kila siku bila kudai dhamana ambayo Mungu hakutuahidi kwa siku hii.
Aya kuu ya Kitabu cha Mhubiri ni ipi?
Wengi wanachagua Mhubiri 12:13, "Mche Mungu, na kuzishika amri zake, maana kwa jumla ndiyo impasayo mtu," kwa sababu mwandishi mwenyewe anasema hii ni jumla ya maneno yote. Mstari huu unakusanya kitabu chote na kuufunga kwenye msingi mmoja imara. Baada ya kila kitu kingine kuonekana kama mvuke, kinachosalia ni uhusiano wa unyenyekevu na utii mbele za Mungu aliye hai. Kwa hiyo Mhubiri 1:2 ndio swali la kitabu, na Mhubiri 12:13 ndio jibu lake.
Je, Kitabu cha Mhubiri kina mafundisho ya kutisha kwa Mkristo mpya?
Sio, ikiwa kinasomwa kwa mwongozo na hadi mwisho. Mkristo mpya anaweza kushangazwa na uaminifu wake mkali, lakini uaminifu huo ni wa uponyaji. Kitabu kinaondoa matarajio ya kimakosa kwamba imani italeta maisha yasiyo na maswali, na kinatoa msingi wa kweli: Mungu ni Mungu, maisha ni mvuke, kazi yako ina thamani kwake, na hukumu yake ni ya haki. Ni vizuri kukisoma pamoja na Injili, ili sauti ya Mhubiri na sauti ya Kristo zisikike pamoja.
Mwongozo wa kivitendo wa kusoma Kitabu cha Mhubiri
Anza kwa kusoma kitabu chote kwa mkupuo mmoja, kwa sauti ikiwezekana, katika kikao kimoja cha dakika arobaini. Usisimame kwenye kila mstari mgumu; acha mtiririko wa mawazo ya Mhubiri ukupite kama mazungumzo marefu na mzee mwenye busara. Andika kwenye daftari kila mahali unapoona neno "ubatili" na kila mahali unapoona wito wa kula, kunywa na kufurahi, na kisha linganisha orodha hizo mbili. Utaona muundo wa kitabu chote: ukweli mchungu, kisha zawadi; ukweli mchungu, kisha zawadi.
Kisha sogea kwa sehemu, wiki moja kwa kila sehemu. Wiki ya kwanza, sura 1 na 2, kwa swali hili: nimewahi kujaribu kujaza kiu yangu kwa nini? Wiki ya pili, sura 3 na 4, kwa Mhubiri 3:1 na Mhubiri 3:11 mkononi: msimu gani nipo sasa, na ninakataa kukubali nini? Wiki ya tatu, sura 5 na 6, ukisimama kwa muda mrefu kwenye Mhubiri 5:10 na kuandika ukweli halisi wa jinsi unavyoshughulika na pesa. Wiki ya nne, sura 7 hadi 10, na hasa Mhubiri 7:14, ukiuliza jinsi unavyobeba siku nzuri na siku mbaya. Wiki ya tano, sura 11 na 12, ukisoma Mhubiri 12:1 na Mhubiri 12:13 kama wito wa kibinafsi, sio kama nadharia.
Soma kitabu hiki pamoja na wengine kama unaweza. Kinafunguka vizuri katika mazungumzo, kwa sababu kinauliza maswali ambayo watu wanaogopa kuuliza peke yao. Na malizia kila wiki kwa kusoma sehemu ya Injili, kwa mfano Yohana 6 au Mathayo 6, au sura ya 1 Wakorintho 15. Utaona kwamba Mhubiri anakuandaa kwa Kristo kama njaa inavyomwandaa mtu kwa chakula. Mwisho wa safari hii, jaribu kufanya jambo moja la vitendo: kula chakula kimoja kwa wiki bila haraka, bila simu, ukishukuru kwa sauti. Hiyo ni theolojia ya Mhubiri ikiishi.
Kwa kuhitimisha
Kitabu cha Mhubiri hakimwaga maji baridi kwenye imani yetu; kinamwaga maji baridi kwenye majivuno yetu. Kinatuchukua mahali tulipojaribu kushika maisha kwa ngumi na kinatufungua vidole kimoja baada ya kingine, hadi mkono wetu unakuwa wazi. Na mkono uliofunguliwa ni mkono unaoweza kupokea. Ndiyo maana kitabu kinachoanza na "yote ni ubatili" kinaishia na chakula, kazi, furaha, na hofu takatifu ya Mungu.
Maisha yako ni mvuke. Hiyo si hukumu juu yako, ni ukweli kuhusu ulimwengu huu ulioanguka, na Mungu ameweka ukweli huo mbele yetu kwa upendo, ili tusiweke mizizi yetu kwenye mchanga unaohama. Milele imewekwa moyoni mwako, na milele hiyo imepata jina na uso katika Yesu Kristo, aliyeingia katika mvuke wetu na akaamka kutoka kaburini.
Kwa hiyo soma Mhubiri tena, polepole. Ukisoma kwa uaminifu, kitakuumiza kidogo na kitakufungua sana. Kisha nenda kula chakula chako kwa shukrani, fanya kazi yako kwa moyo, mkumbuke Muumba wako leo, na uishi siku hii kama zawadi inayotoka mkononi mwake.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Indonesia
Kenya
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
Liberia
