Majina ya Mungu Katika Biblia: Maana Yake na Jinsi Yanavyoimarisha Imani Yetu
Utangulizi
Ni saa tisa za usiku katika korido ya hospitali. Mama mmoja anashikilia mkoba wake kwa mikono miwili, macho yake yamechoka kulia, na anajaribu kuomba. Lakini maneno hayatoki. Anachoweza kusema ni neno moja tu: "Bwana... Bwana." Na kwa kushangaza, neno hilo moja linamtosha kwa saa nzima.
Kuna siku ambazo hatuna teolojia ndefu. Tunachokuwa nacho ni jina. Na hapo ndipo tunapogundua kitu ambacho Biblia inakijua vizuri sana: majina ya Mungu hayakuandikwa kwa ajili ya mabishano ya wasomi, yaliandikwa kwa ajili ya watu waliokuwa hoi. Kila jina la Mungu katika Maandiko ni kama jiwe la ukumbusho lililosimamishwa mahali ambapo mtu fulani alikutana na Mungu akiwa katika shida kubwa.
Katika ukurasa huu tutapitia majina makuu ya Mungu, tutaona mahali yalipozaliwa, tutafuata uzi wao kutoka Mwanzo hadi Ufunuo, tutaondoa mkanganyiko unaozunguka jambo hili, na mwishoni tutaona jinsi majina haya yanaweza kuwa chakula chako katika korido zako za usiku.
Mtazamo wa mwongozo huu
Mwongozo huu hausomi majina ya Mungu kama orodha ya sifa za kimungu zinazopaswa kukaririwa. Tunayasoma kama kumbukumbu za mahali: kila jina lilizaliwa katika hali halisi ya mtu mwenye shida. Hagari alilitoa jina moyoni wa jangwani akiwa mjamzito na mkimbizi. Ibrahimu alilitoa jingine akiwa na kisu mkononi. Musa alilitoa kingine mbele ya kichaka kinachowaka. Gideoni alilitoa lingine akiwa na hofu ya kuuawa. Kwa hiyo majina ya Mungu si maelezo baridi ya kile Mungu alivyo; ni ushuhuda wa kile Mungu alivyokuwa kwa mtu aliyekuwa hana msaada. Hilo linabadilisha kila kitu, kwa sababu linafanya majina haya yawe yako, si ya wanazuoni tu.
Biblia inasema nini kuhusu majina ya Mungu?
Katika tamaduni za Biblia, jina halikuwa lebo tu ya kutofautisha mtu na mtu. Jina lilikuwa tabia, wito, hadithi. Ndiyo sababu Mungu anapojifunua, hajitoi kama dhana; anajitoa kama jina. Na jina hilo la kwanza kabisa tunalikutana nalo katika mstari wa kwanza wa Biblia: Elohimu, Mungu aliyeumba mbingu na nchi, Mungu mwenye uweza mkubwa kupita maelezo yetu. Lakini Biblia haisimama hapo. Inasogea kutoka Mungu mkubwa aliye juu, hadi Mungu anayejua jina lako.
Fikiria Hagari. Alikuwa mjakazi, mwanamke aliyekimbia nyumba iliyomtesa, mjamzito, jangwani, bila mtu wa kumwangalia. Katika Mwanzo 16:13 anafanya jambo ambalo hakuna mtu mwingine katika Biblia yote anafanya: yeye, mwanamke mtumwa, anampa Mungu jina, "Wewe u Mungu unayeona." Jina la kwanza kabisa la Mungu kutolewa na mwanadamu katika Maandiko litoka kinywani cha mtu aliyekuwa hana mtu wa kumtazama. Mungu wa Biblia anaonekana kwanza kama Mungu anayeona.
Kisha kuna Ibrahimu juu ya mlima. Amemfunga mwanawe, amenyanyua kisu, na Mungu anamzuia na kumtolea kondoo mume. Mwanzo 22:14 inasema: "Ibrahimu akapaita mahali pale Yehova-yire, kama ilivyonenwa hata leo, Katika mlima wa Bwana itaonekana." Jina "Yehova-yire", Bwana atajitazamia au Bwana huandaa, halikutoka katika shule ya teolojia. Lilitoka juu ya jiwe la dhabihu, mikono ikitetemeka.
Kilele cha ufunuo wa jina linakuja katika jangwa la Sinai, mbele ya kichaka kinachowaka. Musa anamwuliza Mungu jina lake, na Kutoka 3:14 inasema: "Mungu akamwambia Musa, MIMI NIKO AMBAYE NIKO; akasema, Ndivyo utakavyowaambia wana wa Israeli; MIMI NIKO amenituma kwenu." Hili ni jina la ajabu kuliko yote. Mungu hajifafanui kwa kulinganishwa na kitu kingine, kwa sababu hakuna kitu kingine kinachoweza kumlinganisha. Yeye yuko kwa nafsi yake, hana mwanzo, hategemei mtu. Kutoka jibu hili linatokea jina takatifu YHWH, ambalo Biblia zetu za Kiswahili hulitafsiri "Bwana" kwa herufi kubwa. Na kumbuka: jina hili la ukuu lilipewa mtu aliyekuwa akipeleka ujumbe kwa taifa la watumwa.
Baada ya hapo majina yanaendelea kuzaliwa mahali pa mahitaji. Kutoka 15:26 inatuletea Bwana anayeponya, baada ya maji machungu kuwa matamu. Kutoka 17:15 inatuletea Bwana bendera yangu, baada ya vita. Waamuzi 6:24 inatuletea Bwana ni amani yangu, kutoka kwa Gideoni aliyekuwa akitetemeka. Zaburi 23:1 inatuletea jina ambalo mamilioni wamelikimbilia: "Bwana ndiye mchungaji wangu, sitapungukiwa na kitu." Daudi hakusema hivi kutoka ikulu ya starehe; alisema akijua namna kondoo hupotea na namna mbwa mwitu hulia usiku.
Na Yeremia 23:6 inatoa jina la kinabii lenye uzito wa ajabu: "Katika siku zake Yuda ataokolewa, na Israeli atakaa salama, na jina lake atakaloitwa ni hili, BWANA NI HAKI YETU." Taifa lilikuwa limevunja agano, halikuwa na haki yake yenyewe; kwa hiyo Mungu anajitangaza kuwa yeye mwenyewe ni haki yao. Hapo tumefika hatua ambayo neema inaanza kuonekana wazi: jina la Mungu linakuwa kile ambacho sisi tumekosa.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Ukiyafuatilia majina haya kwa mpangilio, unaona kitu kinachokua kama mto. Katika Mwanzo, Mungu anaitwa Mungu Mwenyezi; Mwanzo 17:1 inasema, "Mimi ni Mungu Mwenyezi, uende mbele zangu, ukamilike." Hilo lilizungumza na mzee wa miaka tisini na tisa aliyekuwa amekata tamaa ya kupata mtoto. Katika Kutoka, Mungu anajifunua kama Yule Aliyeko, na anaongeza maelezo mazito katika Kutoka 34:6: "Bwana akapita mbele yake, akatangaza, Bwana, Bwana, Mungu mwingi wa huruma, mwenye fadhili, si mwepesi wa hasira, mwingi wa rehema na kweli." Jina lake halihusu nguvu tu; linahusu tabia yake ya huruma.
Katika Zaburi, majina haya yanakuwa lugha ya maombi. Zaburi 9:10 inasema, "Nao wakujuao jina lako wakutumaini Wewe, Kwa maana Wewe, Bwana, hukuwaacha wakutafutao." Kujua jina si kujua sauti za herufi; ni kumjua yule anayeitwa kwa jina hilo. Katika Mithali 18:10 jina lenyewe linakuwa mahali pa kujificha: "Jina la Bwana ni buruji imara; Mwenye haki huikimbilia, akawa salama." Katika manabii, majina yanakuwa ahadi za wakati ujao. Isaya 9:6 inasema: "Maana kwa ajili yetu mtoto amezaliwa, tumepewa mtoto mwanamume; na uweza wa kifalme utakuwa begani mwake; na jina lake ataitwa, Mshauri wa ajabu, Mungu mwenye nguvu, Baba wa milele, Mfalme wa amani." Angalia jambo la kushangaza: majina haya manne ya kimungu yanapewa mtoto. Uzi mzima wa Agano la Kale unaanza kuelekea mtu mmoja.
Agano Jipya linafungua na kilele hicho. Mathayo 1:23 inasema: "Tazama, bikira atachukua mimba, naye atazaa mwana; Nao watamwita jina lake Imanueli; yaani, Mungu pamoja nasi." Majina yote ya jangwani, ya milimani, ya vitani, yanakutanishwa katika hori la Bethlehemu. Mungu anayeona sasa anaonekana. Mungu anayeandaa sasa amejitoa mwenyewe kama Mwana-Kondoo. Mungu aliyesema "MIMI NIKO" sasa anasimama mbele ya wanadamu na kusema maneno yale yale. Yohana 8:58 inaripoti: "Yesu akawaambia, Amin, amin, nawaambia, Yeye Ibrahimu asizaliwa, mimi niko." Hakuna namna ya kulainisha kauli hiyo. Yesu alilichukua jina la kichaka kinachowaka na kulivalia.
Ndiyo sababu Mathayo 1:21 inatupa jina lake la kibinadamu pamoja na maelezo yake: "...utamwita jina lake Yesu, maana, yeye ataokoa watu wake na dhambi zao." Yesu, kwa Kiebrania Yeshua, maana yake "Bwana ni wokovu". Jina linaeleza kazi. Na Wafilipi 2:9 inasema, "Kwa hiyo tena Mungu alimwadhimisha mno, akamkirimia Jina lile lipitalo majina yote." Jina lipitalo majina yote halipiti tu majina ya wanadamu; linaunganisha na kutimiza majina yote ambayo Mungu alijifunua kwayo tangu mwanzo.
Majina yote yalikuwa yakisubiri uso mmoja.
Kisha Biblia inafunga mduara. Ufunuo 1:8 inasema: "Mimi ni Alfa na Omega, mwanzo na mwisho, asema Bwana Mungu, aliyeko na aliyekuwako na atakayekuja, Mwenyezi." Yule aliyejulikana kwa Hagari jangwani ni yule yule anayehitimisha historia. Na katika Ufunuo 22 tunaambiwa kwamba watumishi wake watamtazama uso, na jina lake litakuwa katika vipaji vya nyuso zao. Safari inayoanza na Mungu akitaja majina ya viumbe inaisha na Mungu akiweka jina lake juu ya watu wake.
Kutokuelewana kwa kawaida
Kwanza, wengi hufikiri kwamba majina ya Mungu ni maneno ya nguvu, kwamba ukiyatamka kwa mpangilio sahihi, kwa kiasi sahihi cha imani, yatafungua milango. Hii ni fikira ya kipagani iliyovaa nguo za Kikristo. Mithali 18:10 inasema jina la Bwana ni buruji imara na mwenye haki huikimbilia; hulikimbilia jina, hulitumia. Buruji inalinda kwa sababu ya uimara wake, si kwa sababu wewe ulipiga kelele kwa sauti kubwa ukiwa nje yake. Mungu hafungwi na maneno yetu. Yeye hujibu watoto wake wanaokimbilia kwake, hata wanaposema "Bwana" tu katika korido ya hospitali.
Pili, kuna wanaodhani kwamba ni lazima kutumia jina "Yehova" au "Yahweh" ili maombi yakubaliwe, na kwamba wale wanaosema "Mungu" au "Bwana" wanamwomba mungu mwingine. Lakini Agano Jipya lenyewe, lilipoandikwa kwa Kiyunani, lilitafsiri jina takatifu kwa neno la Kiyunani linalomaanisha "Bwana". Yesu mwenyewe alipotufundisha kuomba, hakutuagiza kutamka herufi nne za jina takatifu; alisema katika Mathayo 6:9, "Basi, ninyi salini hivi; Baba yetu uliye mbinguni, Jina lako litukuzwe." Mtume Paulo, akimnukuu nabii Yoeli, anaandika katika Warumi 10:13, "Kwa kuwa, Kila mtu atakayeliitia Jina la Bwana ataokoka." Tofauti ya matamshi haimzuii Mungu kuokoa.
Tatu, wengine hufikiri majina ya Mungu ni orodha ya sifa zinazoweza kujifunzwa darasani na kuhifadhiwa kichwani. Hapa ndipo mtazamo wa mwongozo huu unagusa moyo wa jambo. Hakuna jina la Mungu lililozaliwa darasani. Yehova-yire alizaliwa juu ya mlima wa dhabihu. Yehova-shalom alizaliwa katika hofu ya Gideoni. Yehova-tsidkenu alizaliwa katika taifa lililokosa haki yake. Kwa hiyo kujua majina ya Mungu si kupasi mtihani; ni kuwa na kumbukumbu za kukutana naye. Zaburi 9:10 inaunganisha "kukujua jina lako" na "kukutumaini", si na kukariri.
Nne, kuna wanaodhani kwamba amri ya kutolitaja bure jina la Mungu inahusu matusi peke yake. Kutoka 20:7 inasema, "Usilitaje bure jina la Bwana, Mungu wako, maana Bwana hatamhesabu hana hatia mtu alitajaye jina lake bure." Neno "bure" linamaanisha bila maana, bila uzito, kwa unafiki. Unaweza kulitaja jina lake bure hata katika ibada, ukiimba "Bwana ni mchungaji wangu" wakati moyo wako haumtumaini hata kidogo, au ukiahidi mbele ya watu "kwa jina la Yesu" halafu ukiwa kinyume kabisa nyumbani. Kulitukuza jina la Mungu ni kulipatanisha maisha yako nalo.
Kuishi kwayo leo
Chukua mtu anayeshindwa kulala kwa sababu ya deni. Kwake, jina "Yehova-yire" katika Mwanzo 22:14 halisemi kwamba pesa itaanguka kutoka mbinguni kesho asubuhi. Linasema kwamba yule aliyemwandalia Ibrahimu kondoo mume dakika ya mwisho anajua mahali pako halisi. Ibrahimu hakupewa uandalizi kabla ya kupanda mlima; alipewa akiwa juu ya mlima. Hilo si jibu la haraka, lakini ni ahadi imara: Mungu huandaa katika mahali pa kweli, si katika mawazo yetu ya faraja.
Chukua mzazi ambaye mtoto wake yuko njia panda, au mwanamke ambaye ndoa yake imekauka. Hapa jina la Zaburi 23:1 hufanya kazi kimya kimya: "Bwana ndiye mchungaji wangu, sitapungukiwa na kitu." Mchungaji hasongi mbele akiwaachia kondoo ramani; huwatembeza, huwarudisha, huwapitisha katika bonde la uvuli wa mauti. Unaweza kukosa majibu na bado usikose Mchungaji.
Chukua mtu anayelemewa na hatia, anayejua vizuri anachokifanya usiku na anavyoonekana mchana. Kwake, Yeremia 23:6 ni habari inayovunja minyororo: "BWANA NI HAKI YETU." Haki yako haitatoka kwa juhudi zako za kujirekebisha; inatoka kwa Kristo aliyekuwa haki yako mahali pako. Hiyo haiondoi wito wa kutubu, bali inaondoa woga uliokuwa unakuzuia kutubu.
Chukua mtu mmoja anayekaa peke yake, ambaye simu yake haiimbi kwa siku nyingi. Mathayo 1:23 inasema, "Nao watamwita jina lake Imanueli; yaani, Mungu pamoja nasi." Upweke hauondoki mara moja kwa mstari huu, lakini unabadilika tabia. Kuwa peke yako si kuwa peke yako kabisa, kwa sababu jina lake ni "pamoja nasi", si "mbali nasi".
Na chukua mtu anayeishi kwa kuhesabu siku, mgonjwa au mzee, anayeuliza kwa nini muda ni mfupi. Ufunuo 1:8 inamkumbusha yule "aliyeko na aliyekuwako na atakayekuja". Maisha yetu ni ya kupita; jina lake ni la kudumu. Kuweka maisha yako mikononi mwa jina hilo ni kuweka kitu cha muda mikononi ya milele.
Kivitendo, jaribu hivi: chagua jina moja kwa wiki, soma mahali lililopozaliwa, na liseme kwa sauti kila asubuhi mbele ya tatizo lako halisi la siku hiyo. Usiliseme kama uchawi. Liseme kama mtoto anayemwita baba yake ndani ya nyumba.
Kioo
Sasa niulize wewe swali moja gumu. Unamwita Mungu kwa jina gani unapokuwa hauna mtu anayekusikiliza?
Kwa sababu hapo ndipo teolojia yako ya kweli inaonekana. Katikati ya mkutano wa ibada ni rahisi kuimba "Mwenyezi", "Mtakatifu", "Mfalme wa amani". Lakini unapokuwa ofisini wakiamua mshahara wako bila kukuuliza, jina unalolikimbilia ni lipi? Ni "Yehova-yire" au ni jina la mtu mwenye ushawishi unayemjua? Unapoangalia sanduku la ujumbe la simu yako na hakuna aliyekuandikia, unamwita "Imanueli" au unarudia kujiambia kwamba huhitajiki? Unapoona mwili wako ukibadilika, ukichoka, ukiwa na maumivu ambayo hayajapata jina la kitabibu, unasema "Bwana nikuponyaye" au unaishi kwa hofu ya kimya?
Naomba ukubali kitu: mara nyingi tunahifadhi majina ya Mungu kwa ajili ya Jumapili, na kwa siku nyingine tunatumia majina mengine, majina ya pesa, ya watu wenye nguvu, ya sifa zetu, ya mipango yetu ya B na C. Hiyo ni aina ya kulitaja jina lake bure, sio kwa matusi bali kwa kutolitegemea.
Lakini sikia pia habari nzuri ndani ya kioo hiki. Hagari hakupaswa kujiboresha kwanza kabla ya kumwona Mungu anayeona. Alikuwa mkimbizi, mjakazi, mwanamke ambaye jamii yake haikumjali, na Mungu akamtafuta jangwani. Ibrahimu hakupewa kondoo kwa sababu alikuwa mkamilifu; alipewa kwa sababu Mungu hukumbuka ahadi zake. Gideoni alikuwa akiogopa hata kubomoa madhabahu mchana, na bado Mungu akajiitwa amani yake.
Kwa hiyo, kama leo unahisi wewe si mtu wa kutosha kumwita Mungu kwa majina yake makubwa, umeelewa vibaya jinsi majina haya yalizaliwa. Yalizaliwa kwa ajili ya watu kama wewe.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto huelewa majina kwa urahisi wa kushangaza, kwa sababu wao wenyewe wana majina mengi. Mtoto mmoja ni "Amani" shuleni, "mwanangu" kwa mama, "kaka" kwa mdogo wake, na "rafiki" uwanjani. Kila jina linaeleza uhusiano. Hapo ndipo unaweza kuanzia.
Unaweza kumwambia mtoto: Mungu ana majina mengi kwa sababu anafanya mambo mengi mazuri kwetu. Anaitwa Mchungaji kwa sababu anatuchunga kama mchungaji anayelinda kondoo wake wadogo. Anaitwa Baba kwa sababu anatupenda na kutubeba. Anaitwa Imanueli kwa sababu maana yake ni "Mungu pamoja nasi", na hiyo inamaanisha hatuwi peke yetu hata usiku. Na aliponena na Musa mbele ya kichaka kinachowaka, alisema jina lake ni "MIMI NIKO", maana yake yuko siku zote, hajaanza leo na hataisha kesho.
Kisha unaweza kumwambia kitu ambacho kinamgusa moyo: Yesu alipozaliwa, majina hayo yote yalipata uso. Mtoto huyo aliyelala horini ni Mungu aliyekuja kuwa pamoja nasi kweli kweli.
Ni vizuri kuweka mkazo kwenye hisia zaidi ya kwenye ufafanuzi. Mwuliza mtoto: unapoogopa, unapenda kumwita Mungu kwa jina lipi? Hicho ni maombi ya kwanza kabisa.
Kwa wazazi, walimu wa Shule ya Jumapili na wahudumu wa watoto, tumeandaa maelezo mahususi ya somo hili kwa makundi tofauti ya umri: watoto wadogo wa miaka mitatu hadi sita, watoto wa shule ya msingi wa miaka saba hadi kumi na miwili, na vijana kutoka miaka kumi na miwili kuendelea. Kila ngazi inatumia lugha, mifano na maswali yanayolingana na uelewa wa kundi hilo, ili mtoto asikariri maneno tu bali amjue yule anayeitwa kwa majina hayo.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Majina ya Mungu ni mangapi katika Biblia?
Hakuna namba kamili inayokubalika na wote, kwa sababu inategemea kama unahesabu majina, vyeo au maelezo ya sifa. Wasomi wengi wanataja majina makuu kama Elohimu, Yehova, Adonai, El Shaddai, El Elyon na El Roi, pamoja na majina ya mchanganyiko kama Yehova-yire, Yehova-rafa, Yehova-nisi, Yehova-shalom, Yehova-tsidkenu na Yehova-shama. Ukiongeza vyeo vya Agano Jipya kama Baba, Imanueli, Alfa na Omega, Mwana-Kondoo na Mchungaji Mkuu, orodha inazidi mia. Lengo la Biblia si kutupa idadi, bali kutupa uhusiano na yule anayeitwa.
Jina la Mungu ni Yehova au Yahweh?
Katika Kiebrania cha awali jina takatifu liliandikwa kwa herufi nne, YHWH, bila vokali. Wayahudi waliacha kulitamka kwa heshima, wakisoma "Adonai" badala yake, hivyo matamshi halisi yakapotea. "Yahweh" ni jaribio la kisasa la wasomi kurejesha matamshi, na "Yehova" ni namna iliyotokea karne za baadaye kwa kuchanganya konsonanti za YHWH na vokali za Adonai. Biblia nyingi za Kiswahili hulitafsiri "Bwana". Matamshi si masharti ya wokovu; Warumi 10:13 inasema kila mtu atakayeliitia Jina la Bwana ataokoka.
Nini maana ya jina Elohimu?
Elohimu ni neno la Kiebrania linalotumika mara ya kwanza katika Mwanzo 1:1, likimaanisha Mungu mwenye uweza, Mungu Muumbaji. Neno hili lina muundo wa wingi katika Kiebrania, lakini linatumiwa na vitenzi vya umoja linapomwelezea Mungu wa kweli, jambo linaloonyesha ukuu na utukufu wake badala ya wingi wa miungu. Elohimu ni jina la nguvu na mamlaka juu ya viumbe vyote. Linatukumbusha kwamba Mungu tunayemwita Baba ni yule yule aliyeumba mbingu na nchi kwa neno lake.
Kwa nini Mungu alimjibu Musa "MIMI NIKO AMBAYE NIKO"?
Kutoka 3:14 inasema: "Mungu akamwambia Musa, MIMI NIKO AMBAYE NIKO; akasema, Ndivyo utakavyowaambia wana wa Israeli; MIMI NIKO amenituma kwenu." Musa alihitaji kuwa na jina la kuwapa watumwa walioishi Misri iliyojaa miungu mingi. Mungu hajitoi kwa kulinganishwa na kitu chochote, kwa sababu yeye anajitegemea mwenyewe; hana mwanzo, hategemei nguvu ya mtu, na hatabadilika kadiri hali zinavyobadilika. Kwa Israeli waliokuwa katika utumwa, jibu hili lilimaanisha kwamba Mungu wao yuko sasa hivi, na atakuwa nao njia yote.
Nini maana ya El Shaddai?
El Shaddai hutafsiriwa kwa kawaida "Mungu Mwenyezi". Jina hili linaonekana kwa uzito katika Mwanzo 17:1, "Mimi ni Mungu Mwenyezi, uende mbele zangu, ukamilike," Mungu akizungumza na Ibrahimu aliyekuwa na miaka tisini na tisa bila mtoto wa ahadi. Ndiyo maana jina hili mara nyingi linahusiana na hali zinazoonekana kuwa hazina njia ya kutoka. Linamhusu Mungu anayetosha, ambaye uwezo wake hauishi mahali uwezo wetu unaishia. Waaminifu wengi wa Agano la Kale walimjua kwa jina hili walipokuwa wakisubiri ahadi zisizoonekana.
Kuna tofauti gani kati ya "Bwana" na "BWANA" katika Biblia ya Kiswahili?
Katika tafsiri nyingi, "BWANA" kwa herufi kubwa zote huwakilisha jina takatifu la Kiebrania YHWH, lile lililofunuliwa kwa Musa katika Kutoka 3:14. Neno "Bwana" kwa herufi za kawaida huwakilisha neno Adonai, linalomaanisha bwana, mmiliki au mtawala, na mara nyingine hutumika kwa wanadamu wenye mamlaka. Kwa hiyo mstari kama Yeremia 23:6, "BWANA NI HAKI YETU," unamhusu Mungu wa agano kwa jina lake mwenyewe. Kutambua tofauti hii husaidia sana kuelewa kina cha mistari ya Agano la Kale.
Jina "Yesu" lina maana gani?
Yesu ni namna ya Kiyunani ya jina la Kiebrania Yeshua, ambalo maana yake ni "Bwana ni wokovu". Mathayo 1:21 inaeleza jina hili wazi: "...utamwita jina lake Yesu, maana, yeye ataokoa watu wake na dhambi zao." Kwa hiyo jina lake si lebo tu; ni maelezo ya kazi aliyokuja kuifanya. Ndani ya jina hilo kuna jina takatifu la Mungu pamoja na neno wokovu, na Mathayo 1:23 inaongeza jina la unabii Imanueli, "Mungu pamoja nasi", likionyesha yeye ni nani na alikuja kufanya nini.
Nini maana ya Imanueli na kwa nini Yesu hakuitwa hivyo kila siku?
Mathayo 1:23 inasema, "Nao watamwita jina lake Imanueli; yaani, Mungu pamoja nasi." Hili ni jina la maana na cheo zaidi ya jina la kuitwa nyumbani. Katika Biblia, majina kama haya huelezea utimilifu wa ahadi. Isaya alilitabiri kwamba ishara ya Mungu kukaa na watu wake ingekuwa mtoto atakayezaliwa na bikira, na Mathayo anaonyesha kwamba ahadi hiyo ilitimia katika Yesu. Watu walimwita Yesu kwa jina lake la kila siku, lakini walioamini walimtambua kama Mungu aliyekuja kukaa kati yetu.
Je, ni sawa kumwita Mungu "Baba"?
Ndiyo, na hilo ni moja ya karama kubwa za Agano Jipya. Yesu mwenyewe alitufundisha kuomba hivi katika Mathayo 6:9, "Baba yetu uliye mbinguni, Jina lako litukuzwe." Katika Agano la Kale jina hili lilitumika mara chache na kwa uzito wa taifa lote, lakini Yesu alilifungua kwa kila anayemwamini. Kumwita Mungu Baba si kupunguza utakatifu wake, kwa sababu katika sentensi hiyo hiyo tunaomba jina lake litukuzwe. Ni kuunganisha ukaribu na heshima, ambayo ndiyo hali ya kweli ya mtoto wa Mungu.
Nini maana ya "Alfa na Omega"?
Alfa ni herufi ya kwanza na Omega ni herufi ya mwisho ya alfabeti ya Kiyunani. Ufunuo 1:8 inasema: "Mimi ni Alfa na Omega, mwanzo na mwisho, asema Bwana Mungu, aliyeko na aliyekuwako na atakayekuja, Mwenyezi." Maana yake ni kwamba Mungu anazunguka historia yote; hakuna kitu kilichoanza kabla yake wala kitakachoendelea baada yake. Kwa wasomaji wa kwanza wa Ufunuo, waliokuwa wakiteswa chini ya milki kubwa, jina hili lilimaanisha kwamba mwisho wa hadithi si mikononi ya Kaisari.
Je, kuomba "kwa jina la Yesu" ni fomula ya lazima?
Kuomba kwa jina la Yesu si maneno ya kufunga maombi kama saini, bali ni kuomba kwa mamlaka yake na kulingana na mapenzi yake, kwa kutegemea kazi yake ya msalaba badala ya sifa zetu. Matendo 4:12 inasema, "Wala hakuna wokovu katika mwingine awaye yote, kwa maana hapana jina lingine chini ya mbingu walilopewa watu, litupasalo sisi kuokolewa kwalo." Kwa hiyo jina lake lina uzito wa kweli. Lakini Mungu hasikii kwa sababu ya mpangilio wa maneno; anasikia kwa sababu ya Mwana wake.
Ni yapi "majina saba ya Mungu" ambayo watu hutaja mara nyingi?
Wengi hutaja majina ya mchanganyiko yaliyoanza na jina takatifu: Yehova-yire, Bwana huandaa, kutoka Mwanzo 22:14; Yehova-rafa, Bwana anayeponya, kutoka Kutoka 15:26; Yehova-nisi, Bwana bendera yangu, kutoka Kutoka 17:15; Yehova-shalom, Bwana ni amani yangu, kutoka Waamuzi 6:24; Yehova-roi, Bwana mchungaji wangu, kutokana na Zaburi 23:1; Yehova-tsidkenu, Bwana ni haki yetu, kutoka Yeremia 23:6; na Yehova-shama, Bwana yupo hapa, kutoka Ezekieli 48:35. Orodha hii si fundisho la Biblia lenyewe, lakini ni njia nzuri ya kufuata mahali ambapo Mungu alijifunua.
Kwa nini Biblia inasema tusitaje bure jina la Mungu?
Kutoka 20:7 inasema, "Usilitaje bure jina la Bwana, Mungu wako, maana Bwana hatamhesabu hana hatia mtu alitajaye jina lake bure." Neno "bure" linamaanisha bila maana, kwa uzembe, au kwa unafiki. Amri hii inagusa matusi na viapo vya uongo, lakini pia inagusa ibada isiyo na moyo na maneno ya kiroho tunayotumia kujitafutia sifa au faida. Kulinda jina lake ni kuhakikisha maisha yetu hayapingani na kile tunachokiri kwa vinywa vyetu.
Kwa kuhitimisha
Kama unachukua kitu kimoja kutoka ukurasa huu, chukua hiki: majina ya Mungu si makumbusho ya maneno matakatifu, ni alama za mahali ambapo Mungu alikutana na watu waliokuwa hawana msaada. Jangwani kwa Hagari, mlimani kwa Ibrahimu, mbele ya kichaka kwa Musa, katika hofu kwa Gideoni, katika uhamisho kwa Yeremia, na mwishoni katika hori kwa ulimwengu wote. Kila jina ni mlango unaofunguka kuelekea moyo wa Mungu, na milango yote inaingia kwenye chumba kimoja: Yesu Kristo, Imanueli, jina lipitalo majina yote.
Kwa hiyo usisome majina haya kama kamusi. Yasome kama barua. Chukua jina moja kwa wakati, nenda mahali lililopozaliwa katika Maandiko, na jiulize kwa unyofu ni wapi katika maisha yako unahitaji jina hilo leo. Anza na Kutoka 3:14, kaa na Zaburi 23:1, sikiliza Isaya 9:6, na maliza wiki yako na Ufunuo 1:8.
Jina lake halijabadilika tangu wakati wa Hagari. Wewe unaweza kuwa umechoka, umepotea, au unasubiri jibu ambalo halijafika. Bwana anayeona bado anaona, na bado anajibu wanaomkimbilia.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Indonesia
Kenya
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
Liberia
