Malezi ya Watoto Katika Biblia: Kulea Kizazi Kinachomcha Mungu
Utangulizi
Ni saa tatu usiku. Mtoto amelala hatimaye, baada ya mapambano ya kumwosha, kumlisha na kumsomea. Wewe umekaa ukingoni mwa kitanda, umechoka, na ndani ya moyo wako kuna swali moja linalorudi kila jioni: Je, ninamlea vizuri? Labda unamkumbuka mtoto mkubwa aliyeondoka nyumbani akiwa amebeba maswali mengi kuhusu Mungu kuliko majibu. Labda unakumbuka mambo uliyosema kwa hasira na ungependa kuyarudisha. Wazazi wengi wanaishi kati ya upendo mkubwa na hofu kubwa.
Biblia haitupi kanuni ya kufanya watoto wawe wakamilifu. Inatupa kitu kingine, kikubwa zaidi na chenye kupumzisha zaidi. Katika ukurasa huu tutaona malezi yanavyopita katika Maandiko yote, kutoka kwa Ibrahimu hadi kwa Timotheo, tutashughulikia mistari inayotumika vibaya mara nyingi, na tutamalizia na njia halisi za kuishi haya nyumbani kwako, wiki hii, bila kujifanya wewe ni mzazi mwingine usiye wewe.
Mtazamo wa mwongozo huu
Mwongozo huu unasimama mahali pamoja: mzazi wa Kikristo ni shahidi, siyo fundi. Fundi huchukua mbao na kuzitengeneza kuwa kile anachotaka; shahidi husimulia kile alichokiona Mungu akifanya, kisha humwachia Mungu matokeo. Mithali 22:6 imegeuzwa na wengi kuwa mkataba wa kibiashara: fanya hivi, na utapata mtoto wa aina fulani. Lakini Kumbukumbu la Torati 6 inatuonyesha kwamba kiini cha malezi ni kumbukumbu ya ukombozi inayopitishwa kwa kizazi kingine. Tunapoelewa hivyo, mzigo unabadilika. Hatubebi tena jukumu la kuokoa mioyo ya watoto wetu, bali heshima ya kuwaonyesha Mwokozi kila siku kwa maneno na maisha.
Biblia inasema nini kuhusu malezi ya watoto?
Maandiko yanaanza kwa kuweka watoto mahali pa thamani, siyo mahali pa mzigo. Zaburi 127:3 inasema: "Tazama, wana ndio urithi wa Bwana, Uzao wa tumbo ni thawabu." Maneno mawili hapa yanastahili kusimama nayo. "Urithi" ni kitu unachopokea, siyo unachojipatia; ni mali uliyokabidhiwa na mwingine. "Thawabu" ni zawadi, siyo malipo ya kazi yako. Kabla ya kusema neno lolote kuhusu nidhamu, ratiba, au mbinu, Biblia inasema mtoto si wako kwa umiliki kamili. Yeye ni amana. Mungu ndiye mmiliki; wewe ni mtunzaji. Hii inaondoa kiburi kwa yule anayefanikiwa na inaondoa kukata tamaa kwa yule anayehangaika.
Kisha inakuja amri kuu ya malezi, iliyoandikwa si kwa wataalamu bali kwa taifa zima lililotoka utumwani. Kumbukumbu la Torati 6:6 inasema: "Na maneno haya ninayokuamuru leo, yatakuwa katika moyo wako." Angalia mpangilio. Kabla ya kufundisha, moyo wa mzazi unaguswa. Mstari unaofuata unaeleza namna gani: "nawe uwafundishe watoto wako kwa bidii, na kuyanena uketipo katika nyumba yako, na utembeapo njiani, na ulalapo, na uondokapo." Hii siyo somo la dakika kumi na tano Jumapili asubuhi. Ni mazungumzo yanayofuma maisha yote: mezani, njiani, wakati wa kulala, wakati wa kuamka. Na baadaye katika sura ileile, Mungu anatabiri swali la mtoto: atakapouliza maana ya sheria hizi, mzazi hatamjibu kwa kanuni, bali kwa hadithi: tulikuwa watumwa Misri, na Bwana akatutoa. Mafundisho ya imani ni simulizi la ukombozi kabla ya kuwa orodha ya maadili.
Mithali inaongeza hekima ya kila siku. Mithali 22:6 inasema: "Mlee mtoto katika njia impasayo, Naye hataiacha, hata atakapokuwa mzee." Neno "kulea" hapa lina maana ya kuzoeza, kama vile unavyomzoeza mtoto ladha ya chakula fulani ili aipende maisha yake yote. "Njia impasayo" inahusu njia ya hekima ya Mungu, na pengine pia njia inayolingana na umbile la mtoto huyo, kwa kuwa kila mtoto ni tofauti. Mithali haitoi ahadi za kisheria; inatoa kanuni za jumla za jinsi dunia ya Mungu inavyofanya kazi.
Agano Jipya linachukua uzi huohuo na kuufunga kwa Kristo. Waefeso 6:4 inasema: "Nanyi, akina baba, msiwachokoze watoto wenu; bali waleeni katika adabu na maonyo ya Bwana." Hapa kuna onyo na agizo. Onyo ni dhidi ya kuwakasirisha watoto, yaani kuwavunja moyo kwa ukali usio na sababu, kwa ahadi zinazovunjwa, kwa kulinganisha, kwa kejeli. Agizo ni kuwalea katika nidhamu na mafundisho yanayotoka kwa Bwana mwenyewe, siyo matakwa yetu binafsi yaliyovaa nguo ya dini. Wakolosai 3:21 inarudia kwa sauti ya huruma zaidi: "Ninyi akina baba, msiwachokoze watoto wenu, wasije wakakata tamaa." Mungu anajali hali ya ndani ya mtoto. Anajua kwamba moyo uliokata tamaa hauwezi kupokea mafundisho, hata yakiwa ya kweli.
Na mfano wa mwisho unaonyesha jinsi haya yanavyofanya kazi kwa vizazi. Paulo anamwandikia Timotheo: "nikikumbuka imani uliyo nayo, isiyo na unafiki; ambayo ilikaa kwanza katika bibi yako Loisi, na katika mama yako Eunike; nami nasadiki ya kuwa inakaa ndani yako wewe nawe" (2 Timotheo 1:5). Hakuna kutajwa kwa baba mwamini. Hakuna familia kamili. Kuna wanawake wawili waliomshika Mungu na kumpitishia mvulana kile walichokuwa nacho. Ndiyo maana Paulo anamkumbusha pia kwamba tangu utoto ameyajua maandiko matakatifu yanayoweza kumhekimisha hata apate wokovu kwa imani iliyo katika Kristo Yesu (2 Timotheo 3:15).
Uzi unaopita katika Biblia yote
Malezi hayaanzi na Mithali; yanaanza na Mungu mwenyewe. Katika Mwanzo, Mungu anaumba, anabariki, anatoa amri, anaweka mipaka, na anatembea na wanadamu jioni. Hiyo ndiyo picha ya kwanza ya uzazi: kuleta uhai, kubariki, kufundisha, kulinda, na kuwa karibu. Wakati Adamu na Hawa wanapoanguka, Mungu hawaachi; anawatafuta na kuwashonea mavazi. Rehema inakuja kabla ya mbinu.
Ibrahimu anachaguliwa siyo kwa ajili yake tu. Mungu anasema amemjua ili awaamuru watoto wake na nyumba yake baada yake waishike njia ya Bwana. Baraka ya agano inapita kupitia nyumba. Katika Kutoka, Mungu anaweka Pasaka na kuwaagiza kwamba watoto watakapouliza maana ya ibada hii, wazazi watawasimulia habari za kutoka utumwani. Katika Yoshua, mawe kumi na mawili yanawekwa kando ya Yordani kwa sababu ileile: watoto wa baadaye watauliza, na wazazi watajibu. Imani hupitishwa kwa maswali yanayojibiwa, siyo kwa mihadhara.
Lakini Biblia ni mwaminifu kuhusu upande wa giza. Eli alikuwa kuhani mwaminifu hekaluni, lakini hakuwazuia wanawe katika uovu wao, na nyumba yake ikaanguka. Daudi alikuwa mtu wa moyo wa Mungu, lakini alipatwa na majonzi makubwa kutokana na watoto wake. Samweli mwenyewe, aliyelelewa vyema katika hekalu, wanawe hawakuifuata njia yake. Maandiko yanakataa kutupa fomula inayofanya kazi kila mara. Wazazi wema wamepata watoto waasi, na wazazi wabaya wamepata watoto wacha Mungu. Hii ndiyo sababu mtazamo wa shahidi ni muhimu: tunatoa ushuhuda, lakini Roho Mtakatifu ndiye anayezaa imani.
Manabii wanaelekeza mbele. Malaki anamalizia Agano la Kale kwa ahadi kwamba mioyo ya baba itawaelekea watoto wao na mioyo ya watoto itawaelekea baba zao. Hilo ni ombi la uponyaji wa familia, na linakamilishwa katika Kristo.
Yesu mwenyewe alikuwa mtoto. Alikua katika nyumba ya Nazareti, akiwatii Yusufu na Mariamu, na imeandikwa: "Naye Yesu akazidi kuendelea katika hekima na kimo, akimpendeza Mungu na wanadamu" (Luka 2:52). Mwana wa Mungu alipitia malezi ya kibinadamu. Baadaye, wanafunzi walipowazuia watoto, alikasirika na kusema: "Waacheni watoto wadogo waje kwangu, msiwazuie; kwa maana watu kama hao ufalme wa Mungu ni wao" (Marko 10:14). Katika utamaduni ambao watoto hawakuwa na sauti, Yesu aliwaweka katikati.
Kanisa la kwanza liliendeleza uzi huo. Siku ya Pentekoste, Petro alitangaza kwamba ahadi hii ni kwa ajili yenu, na kwa watoto wenu, na kwa watu wote walio mbali. Nyumba nzima zilibatizwa. Barua za Paulo zinatoa maelekezo kwa watoto na wazazi pamoja, kwa sababu familia ni mahali pa kwanza pa kujifunza injili.
Na kila kitu kinakomea wapi? Katika uzazi wa Mungu. "Bali wote waliompokea aliwapa uwezo wa kufanyika watoto wa Mungu, ndio wale waliaminio jina lake" (Yohana 1:12). Lengo kuu la malezi ya kibiblia si kutengeneza raia mwema, bali kuonyesha njia kwa Baba anayewapokea wana na binti. Katika Ufunuo, mwisho wa hadithi ni familia: Mungu akiishi pamoja na watu wake, akifuta kila chozi, akisema kwamba ashindaye atakuwa mwanawe. Malezi ni ishara ya mwelekeo; nyumbani kwa kweli tunakoelekea ni nyumba ya Baba.
Kutokuelewana kwa kawaida
Kwanza, kwamba Mithali 22:6 ni ahadi isiyoshindwa. Wazazi wengi wanaishi kwa hatia kwa sababu waliamini mstari huu kama mkataba: nikifanya sehemu yangu, Mungu atalazimika kufanya yake. Lakini Mithali ni fasihi ya hekima, inayoeleza mifumo ya kawaida ya maisha, siyo dhamana za kisheria. Kitabu hicho hicho kinasema mkono wa bidii hutajirisha, lakini sisi sote tunawajua watu wenye bidii walio maskini. Mithali 22:6 inatuambia kwamba mwelekeo wa mapema una nguvu kubwa na wa kudumu, na hiyo ni kweli. Haituambii kwamba uchaguzi wa mtoto umefutwa. Kila mtoto anasimama mbele za Mungu akiwa na moyo wake mwenyewe. Ukikiri hili, hatia ya uongo inaondoka na maombi ya kweli yanaanza.
Pili, kwamba fimbo ina maana ya ukatili. Mithali 13:24 inasema: "Yeye asiyetumia fimbo yake humchukia mwanawe; Bali yeye ampendaye humrudi mapema." Mstari huu umetumiwa vibaya kuhalalisha vipigo vya hasira. Lakini angalia kwamba kiini cha mstari ni upendo na wakati muafaka, siyo maumivu. Katika Zaburi 23, fimbo ni chombo cha mchungaji kinachoongoza na kulinda kondoo, siyo silaha ya kuwaumiza. Na Waefeso 6:4 inaweka mpaka wazi: msiwachokoze watoto wenu. Nidhamu yoyote inayomvunja mtoto moyo, inayotolewa kwa ghadhabu, au inayomdhalilisha, imeshavunja agizo la Maandiko hata kama inatumia mstari wa Biblia kama kifuniko. Mungu anarudi watoto wake, lakini Waebrania 12 inasema anafanya hivyo kwa faida yetu, ili tushiriki utakatifu wake, siyo kutoa hasira yake.
Tatu, kwamba malezi mazuri yanamaanisha mtoto hatashindwa kamwe. Hii ni dini ya mafanikio iliyovaa nguo ya familia. Mungu mwenyewe ni Baba mkamilifu, naye alikuwa na watoto walioasi: "Nimewalisha watoto na kuwalea, nao wameniasi," anasema Bwana kupitia Isaya. Kama malezi kamili yangehakikisha matokeo kamili, Edeni ingekuwa na mwisho tofauti. Mzazi mwaminifu anaweza kuwa na mtoto anayetembea mbali na Mungu kwa miaka. Hii haiondoi wajibu wako; inaondoa mzigo usio wako. Wewe ni shahidi. Hukumu na wokovu ni kazi ya Mungu.
Nne, kwamba malezi ni kazi ya mama peke yake. Katika tamaduni nyingi, mafundisho ya imani nyumbani yameachiwa akina mama, huku baba akishughulika na riziki. Lakini Waefeso 6:4 na Wakolosai 3:21 zote zinawataja baba moja kwa moja, katika jamii ambayo tayari ilimpa baba mamlaka makubwa. Mungu hakutumia nafasi hiyo kuongeza mamlaka ya baba, bali kuipunguza na kuielekeza kwenye huduma. Wakati huohuo, 2 Timotheo 1:5 inaonyesha kwamba pale ambapo baba hayupo au haamini, Mungu hufanya kazi kwa nguvu kupitia mama na bibi. Hakuna mzazi anayesemwa, "Wewe hufai."
Kuishi kwayo leo
Anza na kile kinachoonekana kidogo: meza ya chakula. Kumbukumbu la Torati 6 haitaji semina; inataja kuketi nyumbani, kutembea njiani, kulala na kuamka. Maana yake dakika tano za kweli jioni zina thamani kuliko mpango mkubwa unaoshindikana baada ya wiki mbili. Someni sehemu fupi ya Injili, muulizane swali moja, ombeni kwa maneno rahisi. Ruhusu watoto wasikie ukiomba kwa ajili ya mambo halisi: kazi inayosumbua, pesa zinazopungua, rafiki aliyeumia. Mtoto anayesikia mzazi akiomba kwa unyoofu anajifunza theolojia zaidi kuliko mtoto anayehudhuria masomo mengi.
Jifunze kuomba msamaha. Hii ni sehemu ya malezi ambayo wengi tunaikwepa kwa sababu tunahofia kupoteza heshima. Kiuhalisia, hakuna kitu kinachojenga mamlaka ya kiroho kama mzazi anayerudi na kusema, "Nilikukemea kwa hasira jana, na hiyo ilikuwa dhambi. Nisamehe." Unapofanya hivyo, unamwonyesha mtoto wako injili kwa vitendo: watu waliookolewa ni watu wanaotubu. Mzazi asiyekosea kamwe hamfundishi mtoto chochote kuhusu neema.
Fahamu tofauti kati ya kurekebisha tabia na kufikia moyo. Unaweza kumfanya mtoto aache kudanganya kwa kutumia hofu, lakini hofu haibadilishi mtu; inabadilisha tu mahali anapoficha. Maswali kama "Ulikuwa unaogopa nini?" au "Ulitaka kupata nini?" yanafungua mlango wa moyo. Baada ya hapo, nidhamu inakuwa na maana, kwa sababu mtoto anaelewa kwamba haulengi kumshinda bali kumsaidia.
Linda moyo wa mtoto dhidi ya kukata tamaa, kama Wakolosai 3:21 inavyoagiza. Mambo yanayovunja mioyo ya watoto mara nyingi ni madogo yanayorudiwa: kulinganishwa na ndugu yake, ahadi zinazovunjwa, kucheka udhaifu wake mbele ya wageni, au kutokuwepo kwako kwa sababu simu ina mvuto zaidi. Sifia bidii, siyo matokeo tu. Mkumbatie baada ya kumrekebisha.
Na kumbuka kwamba nyumba siyo kisiwa. Timotheo alikuwa na Loisi na Eunike, lakini pia alikuwa na Paulo. Watoto wanahitaji waamini wengine wanaowajua kwa majina: wazee wa kanisa, shangazi, walimu, vijana wakubwa wanaowapenda. Kama imani yote ya mtoto wako imejengwa juu yako peke yako, itatetereka siku unapoanguka.
Kioo
Ngoja nikuulize kitu ambacho huenda hupendi kuulizwa. Mtoto wako akikua na kuwa mtu mzima, atakumbuka nini kuhusu Mungu kutoka nyumbani kwenu? Siyo kile ulichokifundisha kwa maneno, bali kile ulichokionyesha wakati umechoka, wakati pesa zilipopungua, wakati ulipokosewa. Watoto hawasikilizi theolojia yetu; wanainusa. Wanajifunza kuhusu Baba wa mbinguni kutokana na jinsi unavyoshika ahadi zako na jinsi unavyoitikia unapokosewa.
Labda unasoma haya na kifua kinauma, kwa sababu wakati umepita. Mtoto ameshakua. Maneno makali yameshasemwa. Miaka ambayo ulikuwa mbali kwa sababu ya kazi haiwezi kununuliwa tena. Sikiliza kwa makini: Injili siyo kwa wazazi wazuri tu. Kristo hakufa kwa ajili ya familia zilizofanikiwa. Damu yake inatosha hata kwa makosa yaliyoacha makovu kwa watu unaowapenda zaidi. Unaweza kupiga simu leo na kuomba msamaha. Unaweza kuanza kuomba kwa ajili ya mtoto mkubwa ambaye hasemi nawe. Mungu hajaishiwa na njia za kuwafikia watoto wetu.
Na labda wewe ni kinyume chake: unafanya kila kitu sawa, na unaogopa. Unachunguza kila rafiki, kila simu, kila dakika, kwa sababu unaamini kimya kimya kwamba wokovu wa mtoto wako uko mikononi mwako. Huo ni mzigo ambao Mungu hakukupa, na utakuvunja. Wewe ni shahidi, siyo mwokozi. Mtoto wako tayari ana Mwokozi, na siyo wewe.
Fungua mikono yako. Yule uliyemshika kwa hofu, mkabidhi kwa yule anayewahurumia watoto wake kama baba awahurumiavyo watoto wake. Kisha endelea kumpenda, kumfundisha, na kumsimulia kile Mungu amekufanyia. Hiyo ndiyo kazi yako. Na inatosha.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanaweza kuelewa kiini cha somo hili mapema sana, kwa sababu wao wenyewe ndio wahusika. Unaweza kuanza hivi: "Mungu aliwapa baba na mama kazi moja kubwa. Siyo kuwafanya ninyi muwe wakamilifu, bali kuwaonyesha jinsi Mungu alivyo mzuri. Ndiyo maana tunasoma Biblia, tunaomba, na tunaombana msamaha tunapokosea. Mimi pia ni mtoto; mimi ni mtoto wa Mungu, na ninajifunza kila siku."
Kwa watoto wadogo, picha husaidia zaidi kuliko maelezo. Mwambie kwamba Mungu alisema watoto ni zawadi, kama vile zawadi unayopewa siku ya kuzaliwa, na kwamba wazazi wanawatunza kwa sababu Mungu amewaamini. Kwa watoto wakubwa kidogo, unaweza kusimulia habari ya Timotheo: alikuwa na bibi na mama waliompenda Mungu, nao wakampa kitu cha thamani zaidi kuliko fedha, yaani imani.
Kwa vijana, mazungumzo yanabadilika. Wanahitaji nafasi ya kuuliza maswali magumu bila kuhukumiwa, na wanahitaji kuona kwamba imani yako ni yako kweli, siyo utamaduni tu. Hapo ndipo swali la Kumbukumbu la Torati 6 linaporudi: "Haya yote yana maana gani?" Jibu bora ni ushuhuda wako binafsi, siyo mabishano.
Katika Faith.network tunaandaa maelezo mahususi kwa makundi tofauti ya umri: watoto wa shule ya awali kati ya miaka mitatu na sita, watoto wa shule ya msingi kati ya miaka saba na kumi na miwili, na vijana kuanzia miaka kumi na miwili na kuendelea. Kila toleo linatumia lugha, mifano na maswali yanayolingana na umri huo, ili uweze kuketi na mtoto wako na kuzungumza kwa namna anayoweza kuipokea.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Biblia inasema nini kuhusu malezi ya watoto?
Biblia inafundisha kwamba watoto ni zawadi kutoka kwa Mungu, kama Zaburi 127:3 inavyosema: "Tazama, wana ndio urithi wa Bwana, Uzao wa tumbo ni thawabu." Wazazi wanapewa jukumu la kuwafundisha njia za Mungu katika maisha ya kila siku, kama inavyoagizwa katika Kumbukumbu la Torati 6:6, na kuwalea kwa upole, bila kuwavunja moyo, kama Waefeso 6:4 na Wakolosai 3:21 zinavyosisitiza. Malezi ya kibiblia yanachanganya mafundisho, nidhamu yenye upendo, mfano wa maisha, na maombi, huku tukikumbuka kwamba badiliko la moyo ni kazi ya Mungu mwenyewe.
Mithali 22:6 inamaanisha nini hasa?
Mstari huu unasema: "Mlee mtoto katika njia impasayo, Naye hataiacha, hata atakapokuwa mzee." Ni methali, yaani kanuni ya jumla ya jinsi maisha yanavyokwenda mara nyingi, siyo ahadi ya kisheria inayomlazimisha Mungu. Maana yake ni kwamba mafundisho na mazoea ya utotoni huacha alama ya kudumu katika moyo wa mtu. Wazazi wengi wameona ukweli huu baada ya miaka mingi, mtoto aliyeonekana kupotea akirudi kwenye kile alichofundishwa mapema. Lakini mstari huu hauondoi uhuru wa mtoto kuchagua, wala hauwapi hatia wazazi wote wenye watoto waasi.
Je, ni kweli kwamba Biblia inaruhusu kumchapa mtoto?
Mithali inazungumzia fimbo ya marudio, kwa mfano Mithali 13:24, na kanuni yake ni kwamba upendo wa kweli haumwachi mtoto bila mwongozo. Hata hivyo, Maandiko hayahalalishi kabisa ukatili, hasira, au udhalilishaji. Waefeso 6:4 inakataza wazi kuwachokoza watoto, na Wakolosai 3:21 inaonya dhidi ya kuwafanya wakate tamaa. Nidhamu ya kibiblia daima ina lengo la kurejesha, inatolewa kwa utulivu, inaeleweka kwa mtoto, na inafuatwa na faraja. Adhabu inayotolewa kwa ghadhabu si nidhamu ya kibiblia; ni kujimwaga kwa mzazi aliyeshindwa kujizuia.
Kwa nini Waefeso 6:4 inawataja baba pekee?
Katika ulimwengu wa Warumi, baba alikuwa na mamlaka makubwa kabisa juu ya nyumba, hata ya kisheria. Paulo anapowahutubia baba moja kwa moja, hakuwaondolei akina mama jukumu, bali anaelekeza maneno makali kwa wenye nguvu zaidi. Badala ya kuwapa ruhusa ya kutumia mamlaka yao vile wapendavyo, anawaambia wasiwachokoze watoto wao, bali wawalee katika adabu na maonyo ya Bwana. Ni mapinduzi ya kimya kimya: mamlaka ya baba inageuzwa kuwa huduma. Maandiko mengine, kama Mithali 1:8 na 2 Timotheo 1:5, yanaonyesha wazi mchango mkubwa wa mama.
Nifanye nini kama mtoto wangu ameiacha imani?
Kwanza, kataa uongo unaosema kila kitu ni kosa lako; hata Mungu, Baba mkamilifu, ana watoto wanaoasi. Pili, kiri kwa unyenyekevu pale ulipokosea na omba msamaha bila kutoa visingizio, kwa sababu hilo hufungua milango iliyofungwa kwa miaka. Tatu, endelea kumpenda mtoto wako kwa vitendo, bila kufanya kila mazungumzo kuwa mahubiri; uhusiano ndio daraja ambalo ukweli hupitia. Nne, omba bila kuchoka, ukimkumbusha Mungu ahadi zake. Wengi wamerudi baada ya miaka mingi. Maombi ya mzazi hayapotei mbele za Mungu.
Ni tofauti gani kati ya nidhamu na adhabu katika Biblia?
Adhabu huangalia nyuma na kulipiza kosa; nidhamu huangalia mbele na kufundisha. Waebrania 12 inasema Bwana humrudi kila mwana ampendaye, na lengo lake ni kutushirikisha utakatifu wake, siyo kutulipiza. Kwa Mkristo, adhabu ya dhambi zetu ilishalipwa msalabani, hivyo Mungu hatuadhibu tena kwa ghadhabu; anaturekebisha kwa upendo. Hiyo ndiyo mfano wa malezi yetu. Nidhamu nzuri ina maelezo, ina mipaka iliyoeleweka mapema, inalingana na kosa, na inamalizika kwa kuridhiana. Mtoto anapaswa kutoka katika nidhamu akijua anapendwa, siyo akijua anachukiwa.
Nianze lini kumfundisha mtoto wangu kuhusu Mungu?
Mapema kuliko unavyodhani. Paulo anamwambia Timotheo kwamba tangu utoto ameyajua maandiko matakatifu, na Kumbukumbu la Torati 6:7 inazungumzia mazungumzo ya kawaida ya kila siku, siyo masomo rasmi. Mtoto mdogo hawezi kuelewa mafundisho mazito, lakini anaweza kujifunza kwamba Mungu anampenda, kwamba tunamshukuru kabla ya kula, na kwamba tunaomba tunapoogopa. Nyimbo rahisi, sala fupi wakati wa kulala, na hadithi za Biblia zilizosimuliwa kwa furaha huweka msingi. Usisubiri hadi wawe wakubwa vya kutosha "kuelewa"; moyo hujifunza kabla ya akili kueleza.
Je, mzazi mmoja anaweza kulea mtoto katika njia ya Bwana?
Ndiyo, na Biblia ina mifano ya wazi. Timotheo alilelewa na Eunike na Loisi, bila kutajwa kwa baba mwamini, naye akawa mtumishi mkubwa wa injili. Mungu anajitambulisha mara kwa mara kama baba wa yatima na mtetezi wa wajane, maana yake nyumba zinazoonekana kupungukiwa ziko karibu zaidi na moyo wake. Changamoto ni za kweli, hasa uchovu na upweke, na ndiyo maana kanisa linahitajika: watu wazima wengine wanaomjua mtoto wako kwa jina. Hakuna mahali Maandiko yanaposema mzazi mmoja anamlea mtoto wa daraja la pili.
Biblia inasema nini kuhusu kuwalea watoto wa kambo au wa kuasili?
Kuasili kiko katikati kabisa ya injili. Paulo anasema katika Warumi 8 kwamba tumepokea roho ya kufanywa wana, tunaomwita Mungu Baba, na urithi wetu hautegemei damu bali neema. Yusufu alimlea Yesu, ambaye hakuwa mwanawe kibaiolojia, na hakuna mahali Maandiko yanayopunguza heshima yake kama baba. Esta alilelewa na Mordekai. Kwa hiyo mzazi anayemlea mtoto asiyemzaa anafanya jambo linaloakisi tabia ya Mungu mwenyewe. Changamoto za historia, huzuni na kukataliwa ni za kweli na zinahitaji subira, lakini kazi hiyo ina thamani kubwa machoni pa Mungu.
Je, ibada ya familia ni lazima kibiblia?
Biblia haitoi amri inayoeleza saa, siku na mpangilio wa ibada ya familia, lakini inaagiza wazi mafundisho ya kila siku nyumbani. Kumbukumbu la Torati 6:7 inazungumzia kuketi, kutembea, kulala na kuamka, maana yake imani inafumwa katika mtiririko wa maisha. Ibada ya familia iliyopangwa ni njia nzuri ya kutii agizo hilo, lakini isiwe mzigo unaowafanya watoto wachukie Biblia. Kuanza na dakika tano za kweli, kwa uaminifu, ni bora kuliko saa moja inayofanyika kwa shinikizo mara moja kwa mwezi kisha kuachwa kwa aibu.
Nifanyeje kama mimi na mwenzangu hatukubaliani kuhusu malezi?
Anza kwa kutofautisha kati ya kanuni na mtindo. Maandiko yanaagiza upendo, nidhamu yenye heshima, na mafundisho ya kweli; hayaagizi saa ya kulala wala namna moja tu ya kuwajibisha watoto. Mambo mengi tunayogombania ni mapendeleo yaliyorithiwa kutoka kwa familia tulizolelewa ndani yake, siyo amri za Mungu. Zungumzeni mkiwa peke yenu, siyo mbele ya watoto, na kubalianeni angalau juu ya mipaka michache mikuu. Ombeni pamoja. Na kama mwenzako haamini, endelea kuishi kwa heshima na uvumilivu; 1 Petro 3 inaonyesha kwamba maisha ya kimya yenye utauwa yana nguvu ya kushawishi.
Je, watoto wanaweza kumwamini Yesu wakiwa wadogo?
Ndiyo. Yesu alisema: "Waacheni watoto wadogo waje kwangu, msiwazuie; kwa maana watu kama hao ufalme wa Mungu ni wao." Hakusema wasubiri waelewe kila kitu. Imani ya mtoto ni rahisi, lakini si ya uongo; mara nyingi ni safi kuliko yetu. Wajibu wetu ni kuweka injili mbele yao kwa lugha wanayoielewa, bila kuwalazimisha kutoa maamuzi ili watufurahishe. Imani ya utotoni mara nyingi huhitaji kuthibitishwa upya katika ujana, na hilo ni sawa. Mungu huwafikia watu katika hatua tofauti za safari yao.
Kwa kuhitimisha
Kama kuna kitu kimoja cha kubeba kutoka ukurasa huu, na hiki: wewe ni shahidi, siyo fundi. Mungu hakukupa watoto ili uwachonge kwa mikono yako hadi wafikie sura unayoipenda. Alikupa amana, akakuagiza uwaonyeshe njia yake kwa maneno ya kila siku na maisha yanayoaminika, kisha akashika mwenyewe kile ambacho wewe huwezi kushika: mioyo yao. Ndiyo maana Kumbukumbu la Torati 6:6 inaanza na moyo wa mzazi kabla ya mdomo wake, na ndiyo maana Waefeso 6:4 inatuonya tusiwavunje moyo wale tunaowafundisha.
Ukihisi umechelewa, kumbuka kwamba neema haifuati kalenda yetu. Ukihisi unabeba mzigo mzito mno, uweke chini; siyo wako. Ukihisi unafanya vizuri, usimame kwa unyenyekevu, kwa sababu kila kitu kizuri nyumbani kwako ni zawadi.
Hatua inayofuata inaweza kuwa rahisi: soma Kumbukumbu la Torati 6 nzima polepole wiki hii, kisha soma Waefeso 6:1 hadi 4 na Wakolosai 3:18 hadi 21 ukijiuliza swali moja tu, ni wapi ninawachokoza watoto wangu bila kujua? Kisha omba kwa ajili ya kila mtoto kwa jina lake. Ushuhuda wako wa leo unaweza kuishi vizazi vitatu.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Kenya
Indonesia
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
