Adamu na Hawa: Uumbaji, Anguko na Ahadi ya Mkombozi

Utangulizi

Fikiria jioni moja ukiwa umefanya jambo ambalo hukutaka mtu ye yote alijue, na ghafla unasikia hatua za nyayo za yule ambaye umemkosea zikikaribia. Kitu cha kwanza moyo wako unakifanya ni kutafuta pahali pa kujificha. Hiyo ndiyo hali tuliyokutana nayo katika sura ya tatu ya Biblia: wanaume na wanawake wa kwanza, wakiwa kati ya miti ya bustani, wakijaribu kutoweka mbele za uso wa Mungu waliyekuwa wakizungumza naye uso kwa uso. Kila mmoja wetu anafahamu hisia hiyo. Na hapo ndipo hadithi ya Adamu na Hawa inakuwa zaidi ya hadithi ya kale: inakuwa kioo cha mioyo yetu na ramani ya njia ya wokovu.

Katika ukurasa huu tutapita maisha yao kwa mpangilio: uumbaji, upweke, ndoa ya kwanza, jaribu, anguko, na kile ambacho Mungu alifanya baada ya anguko. Na tutaona jinsi ahadi iliyotolewa bustanini inavyofika kilelezoni kwa Yesu Kristo.

Mtazamo wa mwongozo huu

Wengi wanaisoma hadithi ya Adamu na Hawa kama kumbukumbu ya jinsi kila kitu kilivunjika. Mwongozo huu unaisoma kama mahali pa kwanza ambapo Mungu alimtafuta mwenye dhambi. Baada ya anguko, Mungu alifanya mambo matatu yanayoonyesha tabia yake yote: alitembea bustanini akiuliza "Uko wapi?", akatoa ahadi ya Mkombozi, na akawatengenezea mavazi ya kuwafunika aibu yao. Kutafuta, kuahidi, kuvika. Mpangilio huo huo unarudia katika Biblia yote hadi msalabani na hadi Ufunuo. Hivyo tutayasoma maisha ya Adamu na Hawa kwa uaminifu, pamoja na udhaifu wao wote, lakini kwa macho yanayotazama neema iliyokuja bustanini kabla ya uhamisho.

Biblia inasema nini kuhusu Adamu na Hawa?

Hadithi yao haianzii na dhambi; inaanzia na heshima. Katika siku ya sita ya uumbaji, baada ya bahari na ndege na wanyama, Mungu anafanya kitu cha aina yake pekee: "Mungu akamwumba mtu kwa mfano wake, kwa mfano wa Mungu alimwumba, mwanamume na mwanamke aliwaumba" (Mwanzo 1:27). Mstari huu unaweka msingi wa kila kitu kinachofuata. Mwanadamu si bahati mbaya ya mchanganyiko wa vumbi; ni mfano wa Mungu, mwakilishi wake duniani, aliyeumbwa kwa uhusiano. Na jambo moja la muhimu: utu huo wa mfano wa Mungu haupo kwa mwanamume peke yake wala kwa mwanamke peke yake, bali kwa wote wawili kwa usawa kamili. Hakuna mtu, tangu zama hizo hadi leo, anayeweza kudai kuwa yeye ni mfano wa Mungu kuliko mwenzake.

Sura ya pili inatuonyesha jambo hilo kwa karibu, kama kamera inayosogea kutoka mandhari pana hadi uso wa mtu mmoja. "Bwana Mungu akamfanya mtu kwa mavumbi ya ardhi, akampulizia puani pumzi ya uhai; mtu akawa nafsi hai" (Mwanzo 2:7). Hapa kuna picha ya fundi anayepiga mikono yake katika udongo. Tunatoka mavumbini, na hiyo inatukumbusha unyenyekevu wetu; lakini tunapumua pumzi iliyotoka kwa Mungu mwenyewe, na hiyo inatangaza thamani yetu. Mwanadamu ni udongo uliobusiwa na Mungu. Ukiisahau nusu ya kwanza unakuwa mwenye kiburi; ukiisahau nusu ya pili unakuwa mwenye kukata tamaa.

Kisha linakuja neno la kushangaza. Katika uumbaji wote, kila kitu kilikuwa "chema." Lakini kuna kitu kimoja Mungu alikiita si chema: "Bwana Mungu akasema, Si vema huyu mtu awe peke yake, nitamfanyia msaidizi wa kufanana naye" (Mwanzo 2:18). Adamu alikuwa na kazi, alikuwa na bustani, alikuwa na uhusiano na Mungu; lakini alikuwa peke yake. Mungu akamleta kila mnyama mbele yake ili awape majina, na katika shughuli hiyo Adamu aligundua kitu: hakuna aliyefanana naye. Ndipo Mungu akamletea usingizi mzito, akatwaa ubavu wake, akamfanya mwanamke. Hawa hakuumbwa kutoka kichwani ili amtawale, wala kutoka nyayoni ili akanyagwe, bali kutoka ubavuni, karibu na moyo. Neno "msaidizi" katika Kiebrania ni neno ambalo mahali pengine katika Maandiko linamtaja Mungu mwenyewe kama msaidizi wa Israeli; halimaanishi mtu wa daraja la chini, bali mwokozi aliyekuja kuondoa upungufu.

Mungu akawapa uhuru mkubwa na mpaka mmoja mdogo: matunda ya kila mti waweze kula, isipokuwa mti wa ujuzi wa mema na mabaya. Mpaka huo haukuwa unyang'anyi, ulikuwa mwaliko wa kumwamini Mungu kuwa yeye peke yake anajua mema na mabaya kwa ukamilifu.

Na hapo ndipo nyoka akaingia na swali, sio na shutuma: "Ati! Hivi ndivyo alivyosema Mungu, Msile matunda ya miti yote ya bustani?" Kwanza akavuruga neno la Mungu, kisha akaleta uongo wa wazi, "Hakika hamtakufa," na mwisho akapandikiza shaka juu ya nia ya Mungu, kana kwamba Mungu anawanyima kitu kizuri. Matokeo yanaelezwa kwa unyonge wa kweli: "Mwanamke alipoona ya kuwa ule mti wafaa kwa chakula, wa kutamanika kwa macho, na mti huo kuwa wa kuvutia kwa kumpatia mtu akili, basi akatwaa matunda yake akala, akampa mumewe, naye akala" (Mwanzo 3:6). Tambua mpangilio: kuona, kutamani, kutwaa, kula, kushirikisha. Ni njia ile ile ambayo dhambi inapita katika maisha yetu hadi leo. Na tambua pia ukimya wa Adamu. Alikuwa amepewa amri hiyo kwa mdomo wa Mungu, lakini hakusema neno; alinyamaza kimya na akala. Hawa alidanganywa; Adamu alijiunga. Hakuna hata mmoja anayeweza kuhamishia mwenzake mzigo wote.

Matokeo yalikuwa ya haraka: aibu, kujificha, mashtaka ya kurushiana. Na Paulo anayafupisha yote kwa mstari mmoja mzito: "Kwa hiyo, kama kwa mtu mmoja dhambi iliingia ulimwenguni, na kwa dhambi hiyo mauti; na hivyo mauti ikawafikia watu wote kwa sababu wote wamefanya dhambi" (Warumi 5:12). Adamu hakuwa mtu mmoja aliyeanguka katika kona ya historia. Alikuwa mwakilishi wa jamii yote, na tulianguka pamoja naye.

Uzi unaopita katika Biblia yote

Lakini kabla ya laana, kabla ya kufukuzwa bustanini, Mungu alitembea akiwaita. "Bwana Mungu akamwita Adamu, akamwambia, Uko wapi?" Mungu hakuwa akikosa habari; alikuwa akifungua mlango wa toba. Swali hilo ni injili ya kwanza katika mfumo wa swali. Na Yesu, karne nyingi baadaye, alieleza kazi yake kwa maneno yanayoonekana kama mwangwi wa jioni hiyo: "Kwa kuwa Mwana wa Adamu alikuja kutafuta na kuokoa kile kilichopotea" (Luka 19:10).

Kisha Mungu akatoa ahadi. Akiwa anamhukumu nyoka, Mungu akasema: "Nami nitaweka uadui kati yako na huyo mwanamke, na kati ya uzao wako na uzao wake; huo utakujeruhi kichwa, na wewe utamjeruhi kisigino" (Mwanzo 3:15). Wataalamu wa Maandiko wameuita mstari huu "injili ya kwanza," na kwa sababu nzuri. Hapa kuna ahadi ya mtu atakayezaliwa katika uzao wa mwanamke, atakayepigana na adui, atakayejeruhiwa kisigino, lakini atakayemponda kichwa. Ni picha ya msalaba na ufufuo iliyochorwa kwa mistari michache. Paulo anaigusa pale asemapo kwamba "Mungu alimtuma Mwanawe, amezaliwa na mwanamke" (Galatia 4:4), na anaifunga pale aliposema kwamba Mungu wa amani atamseta Shetani chini ya nyayo zetu.

Mwisho, Mungu akavika. "Bwana Mungu akawafanyia Adamu na mkewe mavazi ya ngozi, akawavika." Majani ya mtini waliyojishonea yalikuwa jitihada yao wenyewe, na yalikauka. Mavazi ya ngozi yalimaanisha kwamba kiumbe fulani kilikufa ili aibu yao ifunikwe. Hapo ndipo damu inaanza kutajwa katika hadithi ya wokovu, na uzi huo unapita kwa Habili na sadaka yake, kwa kondoo wa Pasaka Misri, kwa dhabihu za hekaluni, hadi kwa Yohana Mbatizaji akisema, "Tazama, Mwana-kondoo wa Mungu." Isaya aliimba kwa furaha ile ile: "amenivika mavazi ya wokovu, amenifunika kwa joho la haki." Na Yesu aliieleza katika mfano wake wa mwana mpotevu, ambapo baba anaamuru joho lile bora livikwe mwanawe aliyerudi akiwa na harufu ya nguruwe.

Hapo ndipo Agano Jipya linafunga mduara. "Kwa kuwa kama katika Adamu wote wanakufa, kadhalika katika Kristo wote watahuishwa" (1 Wakorintho 15:22). Paulo anamwita Yesu "Adamu wa mwisho" katika 1 Wakorintho 15:45. Adamu wa kwanza alipewa bustani na akaipoteza; Adamu wa mwisho alipewa jangwa la majaribu na akashinda. Adamu wa kwanza alinyamaza alipopaswa kusema; Kristo alisema, "Imeandikwa." Adamu wa kwanza alinyoosha mkono akatwaa tunda; Kristo alinyoosha mikono yake akaacha ipigiliwe misumari mtini. Na Biblia inakwisha pale ilipoanzia, lakini vizuri zaidi: mto, mti wa uzima, na laana isiyopo tena, na Mungu akikaa na watu wake.

Neema ilifika bustanini kabla ya uhamisho.

Kiini cha maisha yao

Maisha ya Adamu na Hawa yanazunguka vituo vitatu, na kila kituo kinatufundisha kitu ambacho hatuwezi kujifunza mahali pengine.

Kituo cha kwanza ni siku ya ndoa katika Edeni. Adamu alikuwa amepita mbele ya kila mnyama akiwapa majina, kazi nzuri iliyohitaji akili na mamlaka, lakini mwisho wa siku hiyo alirudi nyumbani peke yake. Mungu aliona upweke huo na kuuita "si vema." Alipomletea Hawa, Adamu akalipuka kwa shangwe ya kwanza ya shairi katika Biblia: "Sasa huyu ni mfupa katika mifupa yangu, na nyama katika nyama yangu." Hapo ndipo Maandiko yanaweka msingi wa ndoa: "Kwa hiyo mwanamume atamwacha baba yake na mama yake naye ataambatana na mkewe, na hao watakuwa mwili mmoja" (Mwanzo 2:24). Yesu mwenyewe alirudia mstari huu alipoulizwa juu ya talaka, na Paulo akaona katika umoja huo picha ya Kristo na kanisa. Ndoa ya kwanza haikuwa mkataba wa kijamii; ilikuwa zawadi ya Mungu kwa upweke wa mwanadamu.

Kituo cha pili ni jioni ya anguko. Jambo linalostaajabisha hapa si ukubwa wa dhambi, ni udogo wake. Hapakuwa na mauaji, hapakuwa na kutukana Mungu waziwazi. Palikuwa na tunda, na mazungumzo, na uamuzi wa kuamini kwamba Mungu si mwaminifu kwa maneno yake. Ndipo tunagundua kwamba dhambi si orodha ya vitendo vibaya tu; ni kuhamisha uaminifu. Baada ya kula, upendo wao kwa mwenzake ukadhoofika mara moja: Adamu akasema, "Huyo mwanamke uliyenipa awe pamoja nami ndiye aliyenipa matunda ya mti huo nami nikala," na Hawa akamnyooshea kidole nyoka. Mtu aliyeitwa mfano wa Mungu akawa mtu anayejificha mbele za Mungu na kumshtaki mwenzi wa roho yake. Hukumu ikafuata kwa uchungu halisi: uchungu wa kuzaa, mapambano ndani ya uhusiano wa ndoa, ardhi migumu, jasho, na mwishowe maneno hayo yanayogonga kila kaburi tunalolisimamia: "u mavumbi wewe, nawe mavumbini utarudi."

Kituo cha tatu ni maisha baada ya bustani. Hapa wengi wanaacha kusoma, lakini ndipo neema inaonekana vizuri. Kabla ya kutoka, Mungu aliwapa ahadi ya Mwokozi na mavazi ya ngozi. Na Adamu akamwita mkewe Hawa, "kwa kuwa ni mama wa wote walio hai" (Mwanzo 3:20). Fikiria jambo hilo: mwanamke aliyeshiriki anguko anapewa jina linalohusiana na uzima, sio kifo. Ni kama Adamu alishika ahadi ya Mwanzo 3:15 kwa mikono miwili na kuiweka katika jina la mkewe. Wakapata watoto, wakaona machungu ya kuzikwa na mtoto wao mmoja kuuawa na mwingine, wakamzaa Sethi, na uzao wa ahadi ukaendelea hadi Nuhu, Ibrahimu, Daudi na mwishowe hadi Yesu, kama Luka anavyoorodhesha katika ukoo wake hadi "wa Sethi, wa Adamu, wa Mungu" (Luka 3:38). Na mwisho wa yote, Maandiko yanataja kwa unyenyekevu kwamba Adamu aliishi miaka mia kenda na thelathini, akafa. Hukumu ilikuja; lakini ahadi haikufa pamoja naye.

Tunachojifunza kutoka kwa Adamu na Hawa

Kwanza, heshima yako haitokani na kazi yako. Kabla Adamu kuvuna tunda hata moja, kabla ya kazi yo yote iliyofanikiwa, alikuwa amepewa jina la mfano wa Mungu na pumzi ya Mungu puani. Hii ina uzito mkubwa kwa mtu anayepima thamani yake kwa mshahara, kwa watoto walioelimika, kwa idadi ya wanaomfuata kwenye mitandao, au kwa uwezo wa mwili wake unaopungua kwa umri. Mwanzo 1:27 na Mwanzo 2:7 vinatuambia kwamba thamani yetu ni zawadi iliyowekwa juu yetu, sio bidhaa tunayojitengenezea. Unaweza kupoteza kazi, afya na jina, lakini mfano wa Mungu uliowekwa juu yako haupotei.

Pili, upweke si dhambi, bali si lengo la Mungu pia. Mstari wa Mwanzo 2:18 unapaswa kutusumbua kanisani. Mungu mwenyewe aliuita upweke wa mtu "si vema," na jibu lake halikuwa mahubiri bali uhusiano. Hii haimaanishi kwamba kila mtu anapaswa kuoa au kuolewa; Yesu na Paulo wenyewe waliishi bila ndoa, na walikuwa wakamilifu kwa Mungu. Lakini inamaanisha kwamba mtu aliyekaa peke yake jioni baada ya ibada, yule mjane, yule mwanafunzi mgeni mjini, yule mwenzi aliyeachwa, hawezi kutatuliwa na ushauri mzuri peke yake. Mungu huwajibu watu wapweke kwa kuwapa watu. Mara nyingi wewe ndiye jibu lake.

Tatu, aibu haiponywi kwa majani ya mtini. Adamu na Hawa walijaribu kujishonea mavazi, na hadi leo tunafanya kitu kile kile kwa njia za kisasa: kucheka kwa sauti kubwa kuliko hisia zetu, kuwa wenye bidii kupita kiasi, kutoa sadaka kubwa ili kufidia moyo mwovu, au kujificha katika simu zetu. Mungu hakupinga tamaa yao ya kufunikwa; aliipinga njia yao. Akatoa uhai mwingine ili wavikwe kwa kudumu. Na hapo ndipo injili inapogusa maisha yetu ya kawaida: huhitaji kujitengenezea haki, umevikwa haki ya Kristo. Mungu hauliza "Uko wapi?" kwa kukosa habari, bali kwa upendo.

Kioo

Ngoja nikuulize swali ambalo Mungu aliuliza kwanza. Uko wapi?

Siulizi kuhusu kiti chako kanisani, siulizi kuhusu mji unaoishi. Nakuuliza, katika kona hiyo ya maisha yako ambayo hupendi mtu ye yote aigeuze, uko wapi? Je, umejificha nyuma ya ratiba yenye shughuli nyingi kiasi kwamba hujapata muda wa kukaa kimya na Mungu kwa majuma? Je, umejificha nyuma ya hesabu za pesa ambazo mwenzi wako hajui, au nyuma ya historia ya kurasa ulizofungua usiku ambazo unazifuta kila asubuhi? Je, unajificha nyuma ya lawama, ukiendelea kusema kama Adamu, "Huyo mwanamke uliyenipa," au kama Hawa, "nyoka alinidanganya"? Mungu anajua kila kitu, na bado anakuja akiuliza, ili wewe uweze kusema kwa mdomo wako mwenyewe kile ambacho moyo wako unakijua.

Nafahamu jaribu la kusoma Mwanzo 3 na kuhisi kwamba Mungu anatembea bustanini akiwa na fimbo. Lakini tazama tena anachofanya: anaita, anaahidi, anavika. Hakuanza na karipio; alianza na swali. Hakumaliza na mlango uliofungwa; alimaliza kwa mavazi aliyoyatengeneza mwenyewe na kwa ahadi ya Mkombozi aliyekuwa akiijaza mioyo yao njiani walipotoka.

Kwa hiyo acha majani yako ya mtini yakauke. Yatakauka hata hivyo. Mwili wako unazeeka, nguvu zako kazini zinapungua, uhusiano wako una makovu, na kuna dhambi inayokuandama tangu ujana wako. Yote hiyo ni kweli. Na pamoja na yote hiyo, uko katika uzao wa mwanamke, uko chini ya ahadi, na kuna Mkombozi aliyeponda kichwa cha nyoka kwa gharama ya kisigino chake. Usibaki kati ya miti. Toka, ungame, na pokea mavazi.

Imeelezwa kwa watoto

Watoto huivutiwa haraka na hadithi hii, kwa sababu ina bustani, wanyama, mti, nyoka na siri. Lakini ndiyo pia hadithi ambayo tunaweza kuiharibu kwa urahisi, kwa kuiacha iishie kwa ujumbe wa "tii, usiwe mbaya kama Adamu na Hawa." Ujumbe wa kweli ni mkubwa kuliko huo.

Kwa lugha nyepesi, unaweza kusema hivi: Mungu alifanya mtu wa kwanza kwa upendo mkubwa, alimpulizia pumzi yake, na akampa rafiki ili asiwe peke yake. Aliwapa kila kitu kizuri na jambo moja tu la kutotenda. Walipomwamini nyoka badala ya Mungu, hofu na aibu zikaingia mioyoni mwao, na wakajificha. Lakini Mungu akaenda kuwatafuta. Akawaahidi kwamba siku moja mtu atakuja kushinda nyoka, na akawatengenezea nguo ili wafunikwe. Mtu huyo ni Yesu.

Hiyo ni hadithi inayoweza kuelezwa kwa dakika tatu kwa mtoto wa miaka minne, na ni hadithi ile ile inayoweza kugusa kijana wa miaka kumi na sita anayehangaika na aibu ya siri zake. Tofauti ni kiwango cha maswali. Mtoto mdogo anataka kujua nyoka alikuwa nani; mtoto wa shule anataka kujua kwa nini Mungu aliweka mti ule hapo; kijana anataka kujua kama hadithi hii ni historia halisi na inahusiana vipi na sayansi.

Kwa sababu hiyo tunatoa maelezo maalum kwa makundi matatu ya umri: watoto wa miaka mitatu hadi sita, watoto wa miaka saba hadi kumi na miwili, na vijana wa miaka kumi na miwili na kuendelea. Kila kimoja kinatumia lugha, mifano na maswali yanayolingana na umri huo, ili mtoto asipoteze hadithi akiwa akikua, bali aisikie kwa kina zaidi kila hatua.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara

Kwa kuhitimisha

Hadithi ya Adamu na Hawa si tu maelezo ya jinsi ulimwengu ulivunjika; ni mahali pa kwanza tunapoona namna Mungu anavyowashughulikia wanadamu waliovunjika. Anawaumba kwa heshima, anawapa pumzi yake, anaondoa upweke wao, anaweka mpaka mmoja wa upendo. Na wanapoanguka, hafanyi kile tunachokidhani: hatembei kwa ukimya wa hasira, bali anaita, anaahidi, na anavika. Mtiririko huo wa kutafuta, kuahidi na kuvika hauishii Edeni. Unaenda hadi Kalvari, pale ambapo uzao wa mwanamke aliuawa na akashinda, na unaenda hadi ukurasa wa mwisho wa Biblia, ambapo mti wa uzima unasimama tena katikati ya mji usio na machozi.

Ukitaka kusoma zaidi, anza na Mwanzo sura ya kwanza hadi ya tano kwa mpangilio, kisha soma Warumi sura ya tano na 1 Wakorintho sura ya kumi na tano kwa taratibu, uone jinsi Paulo anavyoiweka hadithi hiyo mikononi mwa Kristo. Kisha maliza kwa Ufunuo sura ya ishirini na mbili.

Yeye hukutafuta, huahidi, na hukuvika.