Paksa

Ano ang Bibliya at Paano Ito Nabuo?

Panimula

May isang Bibliya sa ibabaw ng aparador ninyo, hindi ba? Nakabalot pa sa plastik, itim ang balat, ginto ang gilid ng mga pahina. Binubuksan lamang kapag may lamay, kapag may binyag, o kapag may naghahanap ng kapanatagan sa gitna ng gabi. Marami sa atin ang lumaking may ganitong aklat sa bahay, iginagalang ngunit bihirang basahin, parang isang matandang kamag-anak na kilala mo ang pangalan pero hindi mo talaga kilala.

Pero paano kung sabihin ko sa iyo na ang aklat na iyon ay hindi nagsimula bilang aklat? Na bago pa ito naging papel at tinta, ito ay tinig muna? Na ang buong kasaysayan ng Bibliya ay kasaysayan ng isang Diyos na ayaw manahimik?

Sa gabay na ito, aalamin natin kung ano talaga ang Bibliya, paano ito dahan-dahang nabuo sa loob ng halos labinlimang siglo, bakit natin ito mapagkakatiwalaan, at paano ito magsasalita sa iyo ngayong araw na ito.

Ang tuon ng gabay na ito

Karaniwan, ganito ipinapaliwanag ang Bibliya: animnapu't anim na aklat, apatnapung manunulat, tatlong wika, dalawang tipan. Totoo ang lahat ng iyon, at tatalakayin natin ito nang maayos. Ngunit hindi iyon ang puso ng kuwento.

Ang tuon ng gabay na ito ay ito: ang Bibliya ay hindi nagsimula sa papel kundi sa tinig ng Diyos. Mula sa "Sinabi ng Diyos" sa Genesis hanggang sa Salitang nagkatawang-tao sa mga Ebanghelyo, ang kuwento ng Kasulatan ay kuwento ng isang Diyos na nagsasalita, at ng mga taong tinipon ang kaniyang mga salita upang hindi mawala ang kaniyang tinig sa mga susunod na henerasyon. Kaya kapag binuksan mo ang Bibliya, hindi ka lang nagbabasa. Kinakausap ka.

Ano ang sinasabi ng Bibliya tungkol sa Bibliya?

Ang salitang "Bibliya" ay galing sa Griyegong biblia, na ang ibig sabihin ay "mga aklat," maramihan. Hindi ito iisang akda ng iisang tao sa iisang panahon. Ito ay aklatan: kasaysayan, batas, tula, propesiya, talambuhay, liham, pangitain. Animnapu't anim na aklat ang bumubuo nito sa karamihan ng mga saling Protestante, tatlumpu't siyam sa Lumang Tipan at dalawampu't pito sa Bagong Tipan, isinulat ng mahigit apatnapung tao sa loob ng humigit-kumulang isang libo't limandaang taon, sa tatlong wika: Hebreo, Aramaiko, at Griyego.

Pero ang mas mahalagang tanong ay hindi "ano ang laman nito" kundi "kanino ito nanggaling." At dito malinaw ang sagot ng Kasulatan mismo.

"Ang lahat ng Kasulatan ay kinasihan ng Diyos at nagagamit sa pagtuturo ng katotohanan, sa pagsaway sa kamalian, sa pagtutuwid sa likong gawain, at sa pagsasanay para sa matuwid na pamumuhay, upang ang lingkod ng Diyos ay maging handa sa lahat ng mabubuting gawain." Iyan ang 2 Timoteo 3:16-17. Ang salitang "kinasihan" ay literal na nangangahulugang "hiningahan ng Diyos." Hindi ito larawan ng isang aklat na inihulog mula sa langit. Ito ay larawan ng hininga, ng tinig, ng isang taong bumubulong sa tainga ng kaniyang kaibigan. Ang hininga ng Diyos na humuhubog kay Adan sa Genesis ay ang parehong hininga na nasa likod ng bawat pahina ng Kasulatan.

Paano naman ito nangyari sa praktikal na paraan? Sumasagot si Pedro: "Higit sa lahat, tandaan ninyo na walang makapagpapaliwanag ng alinmang propesiya sa Kasulatan sa bisa ng sariling kakayahan. Sapagkat kailanma'y hindi nagmula sa kalooban ng tao ang propesiya; ito'y mula sa Diyos at ipinahayag ng mga taong ginabayan ng Espiritu Santo." Iyan ang 2 Pedro 1:20-21. Pansinin ang dalawang bagay. Una, may mga tunay na tao na sumulat, may sariling bokabularyo, kalungkutan, kultura, at estilo. Hindi sila mga makinilya. Ikalawa, ginabayan sila ng Espiritu Santo kaya ang resulta ay hindi lamang opinyon ng tao kundi salita ng Diyos.

At ano ang ginagawa ng salitang ito kapag dumating sa atin? "Sapagkat ang salita ng Diyos ay buhay at mabisa, higit na matalas kaysa alinmang tabak na sa magkabila'y may talim. Ito'y tumatagos maging sa kaibuturan ng kaluluwa at espiritu, ng mga kasukasuan at utak ng buto, at nakakaalam ng mga iniisip at binabalak ng tao." Sinasabi ng Hebreo 4:12 na ang Bibliya ay buhay. Hindi ito museo ng mga lumang kaisipan. Ito ay tinig na patuloy na nagsasalita, at kadalasan ay nagsasalita sa mga bahagi ng ating puso na akala natin ay walang nakakaalam.

Kaya naman may dalawang gamit ang Kasulatan na sabay na dumarating: tanglaw at talim. "Ang salita mo'y ilawan sa aking mga paa, at liwanag sa aking landas," sabi ng Awit 119:105. Hindi ito spotlight na nagpapakita ng buong buhay mo hanggang sa dulo. Ito ay ilawan sa paa, sapat lang para sa susunod na hakbang. Ganoon tayo gumagalaw kasama ng Diyos: isang hakbang, isang araw, isang pahina.

At habang lumilipas ang lahat ng iba, nananatili ito. "Ang damo'y natutuyo, nalalanta ang bulaklak, ngunit ang salita ng ating Diyos ay mamamalagi magpakailanman," sabi ng Isaias 40:8. Isinulat iyan sa panahong bumabagsak ang mga imperyo. Nabasa ito ng mga Judiong bihag sa Babilonia, ng mga Kristiyanong inuusig sa Roma, ng mga Pilipinong nagtatago sa panahon ng digmaan. Nananatili pa rin.

Ang tinig na lumikha ng mundo ang siya ring tinig sa Kasulatan.

Ang tema na dumadaloy sa buong Bibliya

Simulan natin sa pinakaunang pahina. Walang tabak, walang kamay, walang martilyo sa Genesis 1. Mayroon lamang pananalita. "Sinabi ng Diyos: 'Magkaroon ng liwanag!' At nagkaroon nga ng liwanag." Sampung beses sa unang kabanata, ang pariralang "sinabi ng Diyos" ang nagtutulak sa buong paglikha. Ang sanlibutan ay nagsimula bilang pananalita.

Pagkatapos ng pagkakasala, nagpatuloy ang tinig. Tinawag niya si Abraham mula sa Ur. Nagsalita siya mula sa nagniningas na palumpong kay Moises. Sa Sinai, ang buong Israel ay nakarinig ng tinig at natakot, kaya hiniling nilang si Moises na lamang ang makinig para sa kanila. At doon nangyari ang mahalagang paglipat: ang sinabi ay naging sulat. Isinulat ni Moises ang mga salita ng Panginoon, at ang Kautusan ay inilagay sa tabi ng Kaban ng Tipan. Hindi ito dahil nagsawa ang Diyos sa pagsasalita, kundi dahil mahal niya ang mga anak na hindi pa ipinapanganak. Ang sulat ay regalo sa hinaharap.

Dahil dito, ganito ang bilin kay Josue nang mamatay si Moises: "Lagi mong babasahin ang aklat ng Kautusan. Pag-aralan mo itong mabuti araw at gabi upang matupad mo ang lahat ng nakasulat dito. Sa gayon ay giginhawa ka at magtatagumpay." Ang Josue 1:8 ay hindi payo para sa mga iskolar. Ito ay utos sa isang sundalong papasok sa digmaan. Ang kaniyang sandata ay isang nakasulat na tinig.

Mula roon, dumadaloy ang parehong tema. Ang mga propeta ay paulit-ulit na nagsasabing "ganito ang sabi ng Panginoon." Si Jeremias ay nagdikta kay Baruc, sinunog ng hari ang balumbon, at isinulat nilang muli. Natuklasan ni Haring Josias ang nakalimutang aklat ng Kautusan sa Templo at nagbunga ito ng pambansang pagbabago. Ipinaliwanag ni Ezra ang Kasulatan sa harap ng bayan at umiyak sila habang nakikinig. Palaging may tinig, at laging may mga taong tumitipon dito.

At pagkatapos, ang pinakamalaking sorpresa sa buong kuwento. Hindi na lamang nagsalita ang Diyos; dumating siya. "Nagkatawang-tao ang Salita at nanirahan sa gitna natin," sabi ni Juan sa simula ng kaniyang Ebanghelyo. Ang Logos, ang Salita ng Diyos, ay nagkaroon ng mukha, boses, at mga kamay na may kalyo. Nang matukso sa ilang, sinagot ni Jesus si Satanas ng, "Hindi lamang sa tinapay nabubuhay ang tao, kundi sa bawat salitang namumutawi sa bibig ng Diyos." Siya mismo ang nabubuhay sa Kasulatan.

Pagkatapos ng muling pagkabuhay, naglakad siya kasama ng dalawang lalaki patungong Emaus at ipinaliwanag mula kay Moises at sa lahat ng propeta ang mga bagay tungkol sa kaniyang sarili. Iyon ang susi sa buong Bibliya. Hindi ito koleksiyon ng magagandang aral; ito ay isang kuwento na may gitna, at ang gitna ay si Cristo.

Kaya nga ipinaliwanag ni Juan kung bakit niya isinulat ang kaniyang aklat: "Ngunit ang mga nakasulat dito ay sinulat upang kayo'y sumampalataya na si Jesus ang Cristo, ang Anak ng Diyos, at sa gayo'y magkaroon kayo ng buhay sa pamamagitan niya." Ang Juan 20:31 ang pinakamalinaw na pahayag ng layunin sa buong Kasulatan. Hindi impormasyon ang layunin. Buhay.

At sa huling pahina ng Pahayag, nagtatapos ang kuwento sa isang pangako at isang paanyaya: "Oo, darating na ako." Ang tinig na nagsimula sa paglikha ang siya ring tinig na nagsasara ng libro.

Paano nabuo ang Bibliya: mula sa tinig tungo sa aklat

Walang komite na nagdesisyon isang araw na gumawa ng Bibliya. Ang Kasulatan ay lumaki, dahan-dahan, tulad ng isang puno na may singsing bawat taon.

Nagsimula ito sa pasalitang tradisyon at sa mga unang isinulat ni Moises mga labinlimang siglo bago dumating si Cristo. Sumunod ang mga aklat ng kasaysayan, ang mga awit na inaawit sa Templo, ang karunungan ni Solomon, at ang mga balumbon ng mga propeta. Sa panahon ni Jesus, kilala na ng mga Judio ang kanilang Kasulatan sa tatlong bahagi: ang Kautusan, ang mga Propeta, at ang mga Sulatin. Iyon ang tinutukoy niya nang sabihin niyang hindi siya naparito upang pawalang-bisa ang Kautusan at ang mga Propeta.

Noong mga ikatlong siglo bago si Cristo, isinalin ang mga Hebreong Kasulatan sa Griyego, ang salin na tinatawag na Septuagint. Iyon ang madalas sipiin ng mga apostol. Isipin mo: may mga Judiong lumaki sa Ehipto na hindi na marunong ng Hebreo, kaya ipinadala ng Diyos ang kaniyang salita sa wikang naiintindihan nila. Ang pagsasalin ay hindi makabagong imbensiyon. Nasa DNA na ito ng Bibliya mula pa noon.

Ang Bagong Tipan ay isinulat sa loob lamang ng mga limampung taon, mula mga 48 hanggang 95 AD. Nauna ang mga liham ni Pablo kaysa sa mga Ebanghelyo. Isinulat ang mga ito para sa totoong mga iglesya na may totoong gulo: away sa Corinto, maling turo sa Galacia, takot sa Tesalonica. Pinagpalitan ng mga iglesya ang mga liham na ito; sinabihan ni Pablo ang taga-Colosas na ipabasa rin ang kaniyang sulat sa Laodicea. Hindi nagtagal, itinuring na ng mga mananampalataya ang mga sulat na ito bilang kapantay ng Lumang Tipan. Si Pedro mismo ay tumukoy sa mga liham ni Pablo at inihanay ang mga ito sa "ibang mga Kasulatan."

Paano nalaman ng unang iglesya kung aling mga aklat ang tunay? Hindi sila bumoto para gumawa ng awtoridad; kinilala nila ang awtoridad na naroon na. Tatlong bagay ang kanilang tinitingnan. Galing ba ito sa isang apostol o sa malapit na kasama ng isang apostol? Tugma ba ito sa turong natanggap mula sa simula, lalo na tungkol sa persona at gawa ni Cristo? At tinanggap ba ito, ginamit, at binasa sa pagsamba ng mga iglesya sa iba't ibang lugar? Mga aklat na nakapasa sa tatlong tanong na ito ang unti-unting naipon. Noong taong 367, nagsulat si Athanasius ng isang liham na naglilista ng eksaktong dalawampu't pitong aklat ng Bagong Tipan na mayroon tayo ngayon. Kinumpirma ito ng mga konseho sa Hippo noong 393 at sa Carthage noong 397. Hindi nila nilikha ang listahan. Pinirmahan lang nila ang matagal nang tinatanggap ng mga iglesya.

May mga sulat na hindi nakapasok, tulad ng mga aklat na tinatawag na Gnostic Gospels. Hindi ito itinapon dahil nakakatakot ang laman. Hindi ito tinanggap dahil huli na ang petsa, hindi apostoliko ang pinagmulan, at taliwas ang turo sa pundasyong natanggap mula sa mga nakasaksi mismo kay Jesus.

Pagkatapos ay dumating ang mahabang gawain ng pagkopya. Bago ang imprenta, kinopya ng kamay ang bawat pahina. Ngayon ay may mahigit limang libong Griyegong manuskrito ng Bagong Tipan, bukod pa sa libo-libong sinaunang salin sa Latin, Siryako, at Coptic. Ang dami ng ebidensiyang ito ang dahilan kung bakit nakikita agad ng mga iskolar ang anumang pagkakaiba sa pagkopya, at kung bakit malinaw na walang doktrinang Kristiyano ang nakasalalay sa isang kahina-hinalang talata. Noong 1947, may batang pastol na nakatuklas ng mga balumbon sa isang kuweba sa Qumran. Kasama roon ang isang buong kopya ng Isaias na mga isang libong taon na mas matanda kaysa sa dati nating pinakamatandang kopya. Nang ihambing, halos magkapareho. Ang Isaias 40:8 ay naging patotoo sa sarili nito.

Ang hatian sa kabanata ay idinagdag lamang noong unang bahagi ng ika-labintatlong siglo, at ang mga bilang ng talata sa Bagong Tipan noong 1551. Kaya kung minsan ay parang mali ang puwesto ng isang kabanata, hindi iyon galing sa Diyos; galing iyon sa isang editor.

At narito ang bahaging madalas nating nalilimutan sa Pilipinas. Ang unang aklat na inimprenta sa ating bansa ay ang Doctrina Christiana noong 1593. Ngunit ang unang kumpletong Bibliya sa Tagalog ay lumabas lamang noong 1905, sa pangunguna ni Pascual Poblete. Pagkatapos ay dumating ang Magandang Balita Biblia, na ang Bagong Tipan ay inilathala noong 1973 at ang buong Bibliya noong 1980, sa wikang naiintindihan ng ordinaryong Pilipino. Ngayon ay mayroon nang Bibliya sa Cebuano, Ilocano, Hiligaynon, Bikol, at marami pang iba. Ang parehong tinig na nagsalita sa Hebreo sa Sinai ay nagsasalita na ngayon sa wika ng iyong lola.

Mga karaniwang maling akala

Unang akala: dinikta ng Diyos ang bawat salita at parang robot lamang ang mga manunulat. Kung totoo ito, magkakapareho sana ang estilo ng bawat aklat. Pero hindi. Mataas at makata ang Hebreo ni Isaias; simple at mabilis ang Griyego ni Marcos; maalam at maingat ang pananalita ni Lucas. Umiiyak si Jeremias sa kaniyang mga pahina. Nagagalit si Pablo sa Galacia. Nagsasaliksik si Lucas ng mga saksi bago sumulat. Ang 2 Pedro 1:20-21 ay nagsasabing "ginabayan ng Espiritu Santo" ang mga tao, hindi "pinalitan." Ganito ang paraan ng Diyos: ginagamit niya ang tunay na tao, kasama ang kanilang luha at kasaysayan, nang hindi nasisira ang katotohanan ng kaniyang mensahe. Ito rin ang modelo ng pagkakatawang-tao: ganap na mula sa Diyos, dumating sa pamamagitan ng ganap na tao.

Ikalawang akala: napakarami nang nabago sa Bibliya kaya hindi na natin alam ang orihinal. Karaniwan itong naririnig, pero hindi ito tumutugma sa ebidensiya. Ang mga balumbon sa Dagat Patay ay nagpakitang halos hindi nagbago ang teksto ng Isaias sa loob ng isang libong taon ng pagkopya. Sa Bagong Tipan, ang dami ng manuskrito ang mismong proteksiyon: dahil kumalat agad ang mga kopya sa iba't ibang kontinente, imposibleng magkaroon ng iisang taong magbabago ng lahat. Oo, may maliliit na pagkakaiba sa baybay at pagkakasunod ng salita, at matapat na inilalagay ito ng mga salin sa talababa. Pero ang mensahe ay hindi nagbago. "Ang salita ng ating Diyos ay mamamalagi magpakailanman."

Ikatlong akala: pinili ng Konseho ng Nicea kung anong aklat ang papasok sa Bibliya. Sikat ito dahil sa mga nobela at pelikula, ngunit hindi ito kasaysayan. Ang Konseho ng Nicea noong 325 ay tumalakay sa pagka-Diyos ni Cristo, hindi sa kanon. Ang listahan ng mga aklat ay unti-unting kinilala ng mga iglesya sa loob ng daan-daang taon, mula sa paggamit sa pagsamba at hindi mula sa utos ng isang emperador. Ang mga konseho sa dulo ng ika-apat na siglo ay nagpatunay lamang sa kung ano na ang matagal nang binabasa ng bayan ng Diyos.

Ikaapat na akala: ang Bibliya ay listahan ng mga bawal at utos. Kung iyan ang hinahanap mo, makikita mo nga ang mga utos, pero mapapalampas mo ang puso nito. Sabi ng Juan 20:31, isinulat ang mga ito "upang kayo'y sumampalataya na si Jesus ang Cristo." Ang Bibliya ay tungkol sa isang Persona na naghahanap ng mga taong tumakas sa kaniya. Ang mga utos ay totoo, ngunit nakalatag ang mga ito sa loob ng isang kuwento ng pag-ibig at pagliligtas. Kapag binabasa mo ang Kasulatan na parang manwal ng sasakyan, lalabas kang pagod. Kapag binasa mo itong parang liham mula sa isang Ama, lalabas kang mahal.

Isabuhay ito ngayon

Ang pinakamalaking hamon sa karamihan sa atin ay hindi pagdududa kundi pagkabalewala. Nandiyan ang Bibliya, pero hindi ito nabubuksan. Kaya't maging praktikal tayo.

Magsimula sa isang tiyak na oras at isang tiyak na lugar. Hindi mo kailangan ng isang oras. Kailangan mo ng labinlimang minuto na hindi mo ibibigay sa cellphone. Kung ikaw ay nagtatrabaho sa gabi, baka alas-singko ng hapon ang iyong umaga; ayos lang iyon. Ang Josue 1:8 ay hindi nag-uutos ng oras ng pagbasa, kundi ng pagbulay-bulay araw at gabi, ang paulit-ulit na pagbalik sa isang talata habang ikaw ay nasa jeep, habang naghuhugas ng pinggan, habang naghihintay ng pasyente o ng klase.

Magsimula sa tamang pinto. Kung bago ka, huwag kang magsimula sa Levitico. Simulan mo ang Ebanghelyo ni Marcos, dalawang kabanata bawat araw, at sa loob ng walong araw ay nakita mo na ang buong buhay ni Jesus. Pagkatapos ay basahin ang Genesis, ang Awit, at ang Filipos. Ang buong Kasulatan ay kinasihan, pero may pinto ito, at ang pinto ay si Cristo.

Magtanong ng tatlong simpleng bagay sa bawat pagbasa. Ano ang sinasabi nito tungkol sa Diyos? Ano ang sinasabi nito tungkol sa tao, kasama na ako? At ano ang isang bagay na ginagawa ko bukas dahil dito? Ang pangatlong tanong ang karaniwang nilalaktawan natin, at iyon mismo ang pinaka-tungkulin ng Kasulatan ayon sa 2 Timoteo 3:16-17: hindi lamang upang turuan tayo kundi upang sanayin tayo sa matuwid na pamumuhay.

Huwag kang magbukas ng Bibliya nang basta-basta para humanap ng sagot. Alam ko ang tukso. May desisyon kang kinakaharap tungkol sa trabaho sa ibang bansa, o sa isang relasyon, at binubuksan mo ang Bibliya kung saan-saan sa pag-asang tatama ang talata. Ang Diyos ay mabait at kung minsan ay nagsasalita pa rin sa ganoong paraan, pero hindi iyon ang paraang kaniyang itinuro. Basahin mo nang may konteksto. Tanungin mo kung kanino unang isinulat ito at bakit. Ang Awit 119:105 ay nangangako ng ilawan sa paa, hindi ng mapa ng susunod na sampung taon.

At huwag kang mag-isa. Magbasa kasama ng ibang mananampalataya, sa iglesya, sa maliit na grupo, sa hapag ng pamilya. Ang 2 Pedro 1:20-21 ay babala laban sa pag-aakalang tayo lamang mag-isa ang makakaunawa ng lahat. Ang Kasulatan ay ibinigay sa isang bayan, at mas malinaw itong nababasa kapag may kasama.

Hindi mo kailangang maunawaan ang lahat bago ka sumunod sa isa.

Ang Salamin

Hayaan mong tanungin kita nang diretso. Kailan ka huling nagbukas ng Bibliya nang hindi ka naghahanap ng mapapanatag na talata para sa iyong caption?

Alam ko kung gaano kabigat ang iyong linggo. May bayarin kang hindi mo alam kung paano sasagutin. May anak kang hindi na nagsasalita sa iyo. May katawang pagod na, may sakit na hindi mo sinasabi sa iba, may katahimikan sa bahay na masyadong maingay. At sa gitna ng lahat ng iyon, parang luho ang magbasa ng Bibliya. Isang bagay para sa mga taong may oras.

Pero narito ang nakakatakot at sabay na nagpapalaya: ang Hebreo 4:12 ay nagsasabing tumatagos ang salita ng Diyos maging sa kaibuturan ng kaluluwa at espiritu, at nakakaalam ng mga iniisip at binabalak ng tao. Ibig sabihin, hindi ka makakapagtago sa harap ng aklat na ito. Babasahin ka nito habang binabasa mo ito. Makikita mo ang iyong inggit sa kuwento ni Cain, ang iyong takot sa kuwento ni Gideon, ang iyong pagmamataas sa kuwento ng mga Pariseo, ang iyong pagtanggi kay Jesus sa apoy na kinatayuan ni Pedro.

At iyon mismo ang kabutihan. Walang taong nagpapakita ng iyong sugat maliban kung may balak siyang gamutin ito. Ang Diyos na nagsasalita ay ang Diyos na nagliligtas. Hindi ka niya inilalantad para hiyain ka; inilalantad ka niya para hindi ka na kailangang magpanggap.

Kaya't huwag mong sabihing hindi ka nababagay sa Bibliya dahil hindi mo ito maintindihan. Ang Bibliya ay hindi para sa marurunong. Ito ay para sa mga gutom. Isinulat ito ng mga taong may ganoon ding takot sa kinabukasan, may ganoon ding alikabok sa paa.

Buksan mo ito ngayong gabi. Hindi para matapos. Para marinig.

Ipinaliwanag para sa mga bata

Kapag may batang nagtanong kung ano ang Bibliya, madalas tayong sumagot ng, "Iyan ang Salita ng Diyos," at doon natin iniiwan. Pero kayang-kaya ng mga bata ang mas malalim pa rito, kung tama lamang ang larawan.

Subukan mo ito. Sabihin mo sa kaniya: "Alam mo ba na mahilig magsalita ang Diyos? Noong una, wala pang kahit ano. Nagsalita siya, at biglang nagkaroon ng liwanag at dagat at mga hayop. Pagkatapos ay kinausap niya ang mga tao. Pero dahil ang tinig ay nawawala kapag tapos ka nang magsalita, pinaisulat niya ang kaniyang mga salita sa mga taong mahal niya, para kahit tayo, ngayon, ay makarinig pa rin. Iyan ang Bibliya: mga liham mula sa Diyos na tinipon sa isang libro."

Mabuti ring ipakita sa kanila na ang Bibliya ay aklatan, hindi isang kuwento lamang. May mga awit dito na parang kanta. May mga kuwento na totoong nangyari. May mga liham na isinulat ng totoong tao na nasa bilangguan. At lahat ng ito ay tumuturo sa iisang Tao: si Jesus. Sabihin mo sa kanila na kapag binubuksan natin ang Bibliya, parang binubuksan natin ang pinto kung saan naghihintay ang isang Kaibigan.

Iba-iba ang paraan ng pag-unawa ng bata ayon sa edad, kaya't may mga hiwalay na paliwanag na inihanda para sa iba't ibang yugto: para sa mga preschool na tatlo hanggang anim na taong gulang, para sa mga nasa elementarya na pito hanggang labindalawa, at para sa mga tin-edyer na labindalawa pataas na nagsisimula nang magtanong tungkol sa kasaysayan, agham, at katotohanan. Piliin mo ang angkop sa iyong anak at basahin ninyo ito nang magkasama.

Mga madalas itanong

Ano ba talaga ang ibig sabihin ng salitang "Bibliya"?

Ang salitang "Bibliya" ay nagmula sa Griyegong biblia, na ang ibig sabihin ay "mga aklat" sa maramihan, at ito naman ay galing sa byblos, ang papirus na ginagamit noon sa pagsulat. Kaya't ang mismong pangalan ay paalala na hindi ito iisang akda kundi isang buong aklatan ng animnapu't anim na aklat na may iba't ibang uri ng panulat. Ang kahanga-hanga ay ito: kahit sari-sari ang manunulat at panahon, iisa ang kuwento mula Genesis hanggang Pahayag, at iisa ang pangunahing tauhan.

Ilang aklat mayroon ang Bibliya at paano hinati ang mga ito?

Sa karamihan ng mga saling Protestante ay animnapu't anim ang aklat: tatlumpu't siyam sa Lumang Tipan at dalawampu't pito sa Bagong Tipan. Hinahati ang Lumang Tipan sa Kautusan, kasaysayan, karunungan at tula, at propesiya. Ang Bagong Tipan naman ay may apat na Ebanghelyo, ang Mga Gawa, dalawampu't isang liham, at ang Pahayag. Ang mga Bibliyang Katoliko ay may pitong karagdagang aklat sa Lumang Tipan, kaya pitumpu't tatlo ang bilang nila.

Sino ang talagang sumulat ng Bibliya?

Mahigit apatnapung tao ang ginamit ng Diyos sa loob ng humigit-kumulang isang libo't limandaang taon: si Moises na pinalaki sa palasyo, si David na pastol at hari, si Amos na tagapag-alaga ng tupa, si Lucas na manggagamot, si Pedro na mangingisda, si Pablo na dating tagausig ng iglesya. Sumulat sila mula sa palasyo, sa ilang, sa bilangguan, at sa pagkatapon. Ang sabi ng 2 Pedro 1:20-21, ginabayan sila ng Espiritu Santo, kaya't ang Bibliya ay sabay na gawa ng tao at salita ng Diyos.

Bakit may pitumpu't tatlong aklat ang Bibliyang Katoliko at animnapu't anim naman ang sa Protestante?

Ang pitong dagdag na aklat, tulad ng Tobit, Judit, Karunungan, at Macabeo, ay bahagi ng Septuagint, ang Griyegong salin na ginamit ng maraming unang Kristiyano. Hindi naman ito kasama sa listahang kinikilala ng mga Judio sa Hebreong Kasulatan. Sa panahon ng Repormasyon, ibinalik ng mga Protestante ang kanon ng Lumang Tipan sa listahang Hebreo, habang opisyal namang kinumpirma ng Simbahang Katoliko ang mas mahabang listahan. Mahalagang tandaan na walang pagkakaiba ang dalawang panig sa dalawampu't pitong aklat ng Bagong Tipan.

Anong wika ang orihinal na ginamit sa Bibliya?

Halos buo ang Lumang Tipan ay nasa Hebreo, maliban sa ilang bahagi ng Daniel at Ezra na nasa Aramaiko, ang karaniwang wika sa Gitnang Silangan noong panahon ng pagkabihag. Ang Bagong Tipan ay isinulat sa Koine Griyego, ang wikang pangkalakal at pang-araw-araw sa imperyo, hindi ang matayog na Griyego ng mga pilosopo. Makahulugan ito: pinili ng Diyos ang wika ng palengke at ng karaniwang tao para sa kaniyang pinakamahalagang mensahe.

Paano natin malalaman na hindi binago ang Bibliya sa paglipas ng panahon?

Dalawang bagay ang nagbibigay ng matibay na kumpiyansa. Una, ang mga balumbon na natuklasan sa Qumran noong 1947 ay naglalaman ng kopya ng Isaias na mga isang libong taon na mas matanda kaysa sa dati nating pinakamatandang kopya, at halos magkatulad ang dalawa. Ikalawa, mayroon tayong mahigit limang libong Griyegong manuskrito ng Bagong Tipan mula sa iba't ibang bansa, kaya kitang-kita agad kung may sinuman ang nagtangkang magbago. Ang dami ng ebidensiya ang mismong bantay sa teksto.

Ano ang pagkakaiba ng Lumang Tipan at Bagong Tipan?

Ang Lumang Tipan ay ang kuwento ng Diyos kasama ang Israel: ang paglikha, ang pangako kay Abraham, ang pagpapalaya mula sa Ehipto, ang Kautusan, ang mga hari, at ang mga propetang nangako ng darating na Tagapagligtas. Ang Bagong Tipan ay ang katuparan ng lahat ng pangakong iyon kay Jesu-Cristo, at kung paano ipinangaral ng unang iglesya ang mabuting balita sa buong mundo. Iisang Diyos, iisang plano, dalawang yugto. Hindi pinalitan ng Bagong Tipan ang Luma; binuksan nito ang kahulugan nito.

Totoo bang may mga aklat na tinanggal sa Bibliya?

Ang mga aklat tulad ng "Ebanghelyo ni Tomas" o "Ebanghelyo ni Judas" ay hindi tinanggal dahil hindi naman sila kailanman kasama. Isinulat ang mga ito nang mas huli, karaniwan sa ikalawa hanggang ikaapat na siglo, matagal nang patay ang mga apostol, at salungat ang turo ng mga ito sa patotoo ng mga nakasaksi mismo kay Jesus. Kinilala ng unang iglesya ang mga aklat na apostoliko ang pinagmulan, tugma sa tinanggap na pananampalataya, at ginagamit na sa pagsamba ng mga iglesya sa iba't ibang panig ng mundo.

Ano ang ibig sabihin ng "kinasihan ng Diyos"?

Ang salitang ginamit sa 2 Timoteo 3:16-17 ay literal na nangangahulugang "hiningahan ng Diyos." Hindi ito nangangahulugang nawalan ng malay ang manunulat at basta na lang sumulat. Nangangahulugan itong ang buong proseso, mula sa karanasan ng manunulat, sa kaniyang pananaliksik, hanggang sa pagpili ng mga salita, ay ginabayan ng Espiritu Santo upang ang kinalabasan ay tunay na salita ng Diyos. Kaya naman mapagkakatiwalaan natin ang Kasulatan sa lahat ng itinuturo nito tungkol sa Diyos, sa tao, at sa kaligtasan.

Saan ako dapat magsimulang magbasa ng Bibliya?

Simulan mo sa Ebanghelyo ni Marcos dahil ito ang pinakamaikli at pinakamabilis na larawan ng buhay ni Jesus, at tuloy-tuloy mo itong matatapos sa loob ng isang linggo. Pagkatapos ay basahin mo ang Juan, lalo na dahil malinaw na sinabi sa Juan 20:31 ang layunin nito, na ikaw ay sumampalataya at magkaroon ng buhay. Mula roon ay pumunta ka sa Genesis para sa simula ng kuwento, at sa Awit para sa wika ng panalangin. Mas mabuting basahing buo ang isang aklat kaysa tumalon-talon sa pira-pirasong talata.

Alin ang pinakamagandang salin ng Bibliya sa Filipino?

Nakadepende ito sa layunin mo. Ang Magandang Balita Biblia ay napakadaling basahin at angkop sa mga nagsisimula at sa pagbabasa ng buong aklat. Ang Ang Biblia ay mas pormal at mas malapit sa pagkakasunod ng mga salita sa orihinal, kaya mabuti sa masusing pag-aaral. Ang pinakamainam ay magkaroon ka ng dalawa at ihambing ang mga ito kapag may talatang hindi malinaw. Anuman ang pipiliin mo, ang pinakamagandang salin ay ang binabasa mo talaga.

Bakit may mga bahagi ng Bibliya na napakahirap intindihin?

Isinulat ang Kasulatan sa loob ng mga kultura, wika, at kasaysayang malayo sa atin, kaya may mga bahaging nangangailangan ng pag-aaral: mga tuntunin sa Levitico, mga pangitain sa Daniel at Pahayag, mga listahan ng angkan. Sinabi na mismo ni Pedro na may mga sulat si Pablo na mahirap unawain. Ngunit hindi malabo ang mga pangunahing bagay: kung sino ang Diyos, ano ang kasalanan, at paano tayo iniligtas ni Cristo. Simulan mo sa malinaw, at hayaang ang malinaw ang magpaliwanag sa madilim.

Kailangan ko bang maniwala sa bawat salita ng Bibliya?

Ang panawagan ng Kasulatan ay hindi bulag na pagtanggap kundi tiwala sa Diyos na nagsasalita. Mahalagang matutuhan natin kung paano basahin ang bawat bahagi ayon sa uri nito: ang tula bilang tula, ang kasaysayan bilang kasaysayan, ang talinghaga bilang talinghaga. Hindi iyon pag-iwas sa katotohanan; iyon ay paggalang sa paraan ng pagsulat ng Diyos. At kung may mga tanong kang hindi pa nasasagot, dalhin mo ang mga iyon sa pagbabasa, hindi palayo rito. Marami nang nagsimula sa pagdududa at nauwi sa pananampalataya.

Bilang pagtatapos

Ang Bibliya ay hindi nahulog mula sa langit na nakabalot na sa katad at may gintong gilid. Ito ay lumaki sa loob ng kasaysayan, sa pamamagitan ng mga taong nangarap, natakot, nagkamali, at sumunod. Ngunit ang pinagmulan nito ay iisa: isang Diyos na ayaw manahimik sa kaniyang mga anak. Mula sa "Sinabi ng Diyos" sa unang kabanata ng Genesis hanggang sa "Oo, darating na ako" sa huling kabanata ng Pahayag, ang tinig na iyon ang nagdadala sa buong kuwento, at sa gitna nito ay si Jesus, ang Salitang nagkatawang-tao.

Kaya't ang tanong ngayon ay hindi na kung ano ang Bibliya. Ang tanong ay kung handa ka bang makinig. Sapagkat ayon sa Hebreo 4:12, buhay pa rin ang salitang ito, at ayon sa Isaias 40:8, mananatili ito kahit malanta ang lahat ng bagay na pinagkakaabalahan natin ngayon.

Kung gusto mong magpatuloy, simulan mo sa isang Ebanghelyo at basahin mo ito hanggang sa dulo. Pagkatapos ay balikan mo ang Awit 119, ang pinakamahabang awit sa Bibliya, na buong-buong tungkol sa pagmamahal sa salita ng Diyos. At habang nagbabasa ka, manalangin ng simple: Panginoon, magsalita ka, nakikinig po ako.

Ibahagi ang pahinang ito

Tumulong sa pagpapalaganap ng ebanghelyo. Ipadala ang paliwanag na ito sa isang taong maaaring mapalakas ng loob nito.

WhatsApp Email Facebook X / Twitter
Talata ng araw

Isang talata at maikling pagninilay sa iyong inbox tuwing umaga

Tuwing umaga, makakatanggap ka ng isang talata mula sa Bibliya kasama ang maikling pagninilay upang simulan ang iyong araw. May 6,654 nang nagbabasa.

Makakatanggap ka muna ng email upang kumpirmahin ang iyong subscription. Maaari kang mag-unsubscribe anumang oras sa isang pindot.

7,773
Mga talata ng Biblia na sama-samang binubuksan
May 87 bagong mga pag-aaral na ngayong linggo

Mga Ibinahaging Pagninilay

Anong bahagi ng Salita ng Diyos ang nakaantig sa iyo? Ano ang maaari naming ipanalangin para sa iyo? Ano ang maipagpapasalamat natin sa Diyos?

Pasasalamat Editoryal noong Zacarias 3:1

Salamat, Panginoon, na kahit nakatayo si Satanas sa kanang kamay ko para paratangan ako, hindi Mo ako pinaalis sa harapan…

Panalangin Editoryal noong Daniel 2:16

Panginoon, tulad ni Daniel na lumapit at humingi ng panahon, nandito rin ako sa harap ng bagay na hindi ko…

Kabatiran Editoryal noong Mga Panaghoy 3:57

Mula sa kailaliman ng hukay tumawag si Jeremias. Hindi niya sinabing inalis siya agad. Ang sabi niya, "Lumapit ka nang…

Kabatiran Editoryal noong Nehemias 4:17

Isang kamay sa paggawa, isang kamay sa sandata. Ganoon nagtayo ng pader ang bayan ng Diyos: "bawat isa ay gumagawa…

Panalangin Editoryal noong Deuteronomio 25:12

Panginoon, may mga bahagi ng Salita mo na mahirap intindihin, at tapat akong umaamin niyan sa iyo. Turuan mo akong…

Kabatiran Editoryal noong 2 Juan 1:7

Sapagkat maraming mandaraya ang lumabas sa sanlibutan, silang mga hindi kumikilala na si Jesu-Cristo ay dumating sa laman." Pansinin mo,…

Paunawa: Ginagamit ng Faith.network ang mga awtomatikong language model upang maghanda ng mga pag-aaral sa Bibliya at pagninilay. Ang lahat ng nilalaman ay nakabatay sa teksto ng Bibliya mismo at sinusuri araw-araw ng isang malayang awtomatikong kontrol sa kalidad: ang mga random na halimbawa mula sa bawat pahina ng wika ay sinusuri batay sa katapatan sa Kasulatan, tapat na pagsipi sa Bibliya, wika at kalinawan, at ang mga resulta ay inilalathala nang walang pagbabago. Gayunpaman, walang paliwanag na di-nagkakamali at maaaring magkaroon ng pagkakamali. Walang anuman sa platform na ito ang bumubuo ng propesyonal na payo, at walang karapatang mahahango mula sa nilalaman nito. Palaging suriin ang iyong nababasa laban sa Bibliya mismo, at gamitin ang Faith.network bilang karagdagan lamang at hindi kapalit ng iyong sariling pag-aaral ng Bibliya, panalangin at buhay sa isang lokal na komunidad ng iglesia. Nalalapat ang aming buong Disclaimer at Mga Tuntunin ng Paggamit. Tingnan ang aming pang-araw-araw na pagsusuri sa kalidad

© 2026 Faith.Network. Nakalaan ang lahat ng karapatan.

Ang Faith.network ay ministeryo ng Faith.network · KvK 84972599 · connect@faith.network

Naging posible sa tulong ng aming mga kapartner
Kumpanya?