Kitabu cha Ayubu: Mateso, Imani na Uweza wa Mungu
Utangulizi
Saa nane za usiku, katika ukanda wa hospitali, mama mmoja anakaa na simu mkononi. Amepoteza kazi mwezi uliopita, mume wake amelala kwenye kitanda cha wagonjwa mahututi, na jumbe zinaingia kutoka kwa ndugu: "Omba zaidi." "Ipo dhambi fulani ambayo hujaitubu." "Mungu anakufundisha kitu." Maneno hayo yote yanasikika ya kiroho, na yote yanamwacha mzito zaidi kuliko alivyokuwa kabla ya kuyafungua.
Kitabu cha Ayubu kimeandikwa kwa ajili ya ukanda huo wa hospitali. Ni kitabu kirefu, chenye mashairi mazito, chenye kelele za mabishano, na chenye kimya kirefu cha Mungu. Lakini ni kitabu ambacho, zaidi ya vyote katika Biblia, kinamruhusu mtu anayeumia kusema ukweli wake bila kuadhibiwa. Katika ukurasa huu utaona ni nani aliyeandika kitabu hiki, wakati gani, muundo wake, mada zake kuu, mistari yake ya moyo, mahali pake katika Biblia yote, na jinsi ya kukisoma bila kupotea njiani.
Mtazamo wa mwongozo huu
Mwongozo huu unasoma Ayubu kutoka mwisho kuelekea mwanzo: kutoka kimbunga cha sura 38 hadi majivu ya sura 2. Kwa nini? Kwa sababu wengi hukisoma kitabu hiki wakitafuta jibu la swali "kwa nini mateso?" na hukiacha wakiwa wamechanganyikiwa, kwa maana Mungu hajibu swali hilo hata mara moja. Anafanya jambo lingine: anajitokeza mwenyewe. Jibu la Mungu si fomula, ni uwepo. Na jambo la kushtua ni kwamba mwishoni Mungu anasifu maswali machungu ya Ayubu na kukataa majibu safi ya rafiki zake. Hapa ndipo kitabu hiki kinaanza kupumua.
Biblia inasema nini kuhusu kitabu cha Ayubu?
Kitabu kinaanza kwa kutuonyesha mtu ambaye Mungu mwenyewe anamsifu: "mkamilifu na mwelekevu, mtu aliyemcha Mungu na kuepukana na uovu" (Ayubu 1:1). Huu ni ufunguo. Kabla ya msiba wa kwanza kutokea, msomaji anaambiwa wazi kwamba mateso yanayokuja hayatokani na dhambi ya Ayubu. Hivyo tunapowasikia rafiki zake wakidai kwamba "hakuna moshi bila moto," tunajua tayari kwamba wanakosea, hata kama hoja zao zinasikika za kimungu.
Kisha kinatokea kile ambacho hakuna mwanadamu katika kitabu hiki anayekijua: baraza la mbinguni. Mungu anamruhusu mshitaki kumgusa Ayubu, lakini kwa mipaka ya wazi. Hii inatuonyesha kitu la kutisha na la kutuliza kwa wakati mmoja: uovu unaotukuta hauna uhuru kamili. Umezungukwa na neno la Mungu. Shetani si mshirika wa Mungu; ni kiumbe chenye kikomo ambacho hakiwezi kuvuka mstari aliouchora Mungu.
Jibu la kwanza la Ayubu ni la kuvunja moyo kwa unyofu wake: "Nalitoka tumboni mwa mama yangu nili uchi, nami nitarudi huko nili uchi; Bwana alitoa, na Bwana akatwaa; jina la Bwana lihimidiwe" (Ayubu 1:21). Angalia asichokisema. Hasemi "Shetani amenyang'anya." Anasema Bwana akatwaa. Ayubu anakataa kumtenga Mungu na maumivu yake; anaamini kwamba hakuna kitu kinachomfikia bila kupita mkononi mwa Mungu, na bado anabariki jina hilo. Hii si ubaridi wa hisia; ni imani inayoshikilia mikono miwili, ile ya kutoa na ile ya kutwaa.
Baada ya wimbi la pili, mkewe anamshauri kumkufuru Mungu na kufa. Jibu lake: "Je! tupokee mema mkononi mwa Mungu, tusipokee mabaya?" (Ayubu 2:10). Swali hilo linaporomosha dini ya faida. Ayubu anasema kwamba Mungu si mashine ya baraka ambayo unaipiga teke ikiacha kutoa. Ni Bwana. Uhusiano naye hauendeshwi na hesabu ya mema tuliyoyapata.
Lakini isipite bila kutambuliwa: kuanzia sura ya tatu, Ayubu huyu yule anaanza kulia, kulalamika, na kudai kesi mahakamani. Anailaani siku ya kuzaliwa kwake. Anamwuliza Mungu kwa nini amemfanya shabaha yake. Hii pia ni sehemu ya kitabu, na Mungu haifutii. Katikati ya vurugu hiyo anatoka ukiri mmoja unaokamata pumzi: "Tazama, ataniua; sina tumaini; lakini nitatetea njia zangu mbele zake" (Ayubu 13:15). Ni imani iliyokwaruzwa hadi mifupa: sitaacha kumkabili Mungu, hata kama kumkabili kutaniua. Ayubu hakimbii kwa Mungu; anakimbilia kwa Mungu, ndani ya Mungu, dhidi ya Mungu anayemuumiza, kwa sababu hajui mahali pengine pa kwenda.
Na kutoka kwenye jivu hilo lililopoa unang'aa mstari ambao waimbaji wa kanisa wameuimba kwa karne nyingi: "Lakini mimi najua ya kuwa Mteteaji wangu yu hai, na hatimaye atasimama juu ya nchi" (Ayubu 19:25). Ayubu anahitaji mtu wa tatu, mtetezi, mkombozi wa jamaa ambaye atalipa madeni na kutetea heshima yake. Hamjui bado kwa jina. Sisi tunamjua.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Ayubu anakaa peke yake kama kisiwa: hakuna Israeli, hakuna Torati, hakuna hekalu, hakuna agano la Sinai. Na hiyo ndiyo hoja. Kitabu kinauliza swali la kimataifa: Mungu wa haki anahusiana vipi na dunia iliyojaa maumivu yasiyoeleweka? Manabii wanajibu kwa historia ya Israeli; Ayubu anajibu kwa hema moja kwenye jangwa la Usi.
Bado uzi wake unashikamana na Biblia yote. Ezekieli anamweka Ayubu kando ya Nuhu na Danieli kama mfano wa mtu mwenye haki (Ezekieli 14:14). Zaburi za maombolezo zinaongea kwa lugha ya Ayubu: kwa nini umenitupa, hata lini. Mhubiri anasimama bega kwa bega naye kupinga wazo kwamba maisha yanaweza kupimwa kwa mizani rahisi ya malipo. Hata Mithali, kitabu cha kanuni za hekima, hakiwezi kueleweka vizuri bila Ayubu; kwa maana Mithali inaeleza jinsi maisha kwa kawaida yanavyokwenda, na Ayubu anaeleza kile kinachotokea maisha yanapokataa kwenda kwa kawaida.
Katika Agano Jipya, Paulo anamnukuu Ayubu mara mbili bila kuomba ruhusa. Anachukua Ayubu 5:13 kuonyesha kwamba Mungu huwanasa wenye hekima katika hila yao (1 Wakorintho 3:19), na anafunga sura kubwa ya neema kwa maneno yaliyotoka kimbunga: "Au ni nani aliyempa kitu kwanza, apate kulipwa?" (Warumi 11:35). Kitabu cha Ayubu kimekuwa msingi wa kufundisha kwamba Mungu hamdai deni mtu yeyote.
Yesu mwenyewe anavunja theolojia ya rafiki wa Ayubu kwa maneno matatu. Wanafunzi wanauliza ni nani alitenda dhambi ili mtu azaliwe kipofu; anajibu kwamba hakuna aliyetenda dhambi katika hesabu hiyo (Yohana 9:3). Wanamletea habari za waliokufa Silo; anakataa kuamini kwamba walikuwa wenye dhambi zaidi ya wengine (Luka 13:1-5). Vilevile, Luka 22:31 inatuonyesha tukio la baraza la mbinguni likirudi: Shetani ameomba kumpepeta Petro, na Yesu amemwombea.
Lakini kilele halisi ni pale ambapo Ayubu 19:25 inapata jina. Ayubu alitamani mwamuzi wa kuweka mkono wake juu ya wote wawili, yeye na Mungu (Ayubu 9:33). Katika Kristo, Mungu mwenyewe akaingia upande wa mwanadamu. Tofauti ni hii: Ayubu aliteswa akiwa hana hatia na akalia "kwa nini?" bila jibu; Yesu aliteswa akiwa hana hatia, akalia "kwa nini umeniacha?" na jibu likawa msalaba unaotukomboa. Mteteaji ambaye Ayubu alimtamani alizaliwa Bethlehemu.
Ndiyo maana Yakobo anaweza kumtaja Ayubu kwa mtazamo huu: "Angalieni, twawaita heri hao waliostahimili. Mmepata habari ya kustahimili kwake Ayubu, na mkaona mwisho wa Bwana; ya kwamba Bwana ni mwingi wa rehema na huruma" (Yakobo 5:11). Yakobo hasemi kwamba Ayubu alikuwa mtulivu; anasema alistahimili. Na hasemi tuangalie mafanikio ya Ayubu; anasema tuangalie mwisho wa Bwana, tabia ya Mungu iliyofunuliwa hatimaye.
Muundo na mada kuu
Kitabu kina sura 42 na kimeundwa kama sanduku: pembeni ni hadithi ya kawaida, ndani ni mashairi mazito. Sura 1 na 2 zimeandikwa kwa lugha nyepesi ya hadithi, na sura 42:7-17 inarudia mtindo huo. Kati yao, kutoka sura 3 hadi 42:6, kila kitu ni ushairi wa Kiebrania wa hali ya juu, tata na wenye msamiati mgumu.
Sura 1 na 2 zinatoa mwanzo: familia, utajiri, uchaji, baraza la mbinguni, na mawimbi mawili ya msiba. Kisha rafiki watatu wanafika na kufanya jambo bora zaidi walilofanya katika kitabu chote: wanakaa kimya siku saba.
Sura 3 ni mlipuko wa Ayubu, na kuanzia sura 4 hadi 27 tunapata mizunguko mitatu ya mabishano: Elifazi, Bildadi na Sofari wanasema, Ayubu anajibu, mara tatu. Hoja yao ina msingi mmoja tu unaorudiwa kwa nguvu inayoongezeka: Mungu ni mwenye haki, Mungu huwaadhibu waovu na kuwabariki wenye haki, kwa hiyo Ayubu anayeteseka kiasi hiki lazima amefanya uovu wa kiasi hicho. Kadiri wanavyoendelea, ndivyo wanavyokuwa wakali. Sofari anafikia hatua ya kubuni dhambi ambazo Ayubu hajazitenda.
Sura 28 ni shairi tulivu kuhusu hekima: dhahabu inaweza kuchimbwa, lakini hekima haipatikani katika mgodi wowote. Kisha sura 29 hadi 31 ni utetezi wa mwisho wa Ayubu, kiapo cha uadilifu wake mbele ya mbingu. Sura 32 hadi 37 ni Elihu, kijana anayekasirika na wote wanne, akisema mambo mengine ya kweli na akiwa karibu na sauti inayokuja, lakini bila kufungua fundo.
Kisha kimbunga. Sura 38 hadi 41: Mungu anazungumza, na hafanyi kile tunachotarajia. Haelezi baraza la mbinguni. Hajitetei. Anaanza kwa swali: "Ulikuwa wapi hapo nilipoiweka misingi ya dunia? Haya! sema, kama ukiwa na ufahamu" (Ayubu 38:4). Kisha anampeleka Ayubu safari ya ulimwengu: bahari, theluji, nyota, mvua ya jangwani mahali pasipo mtu, mbuni asiyejali watoto wake, punda wa mwitu asiyefugika, farasi anayependa vita, Behemothi, Lewiathani.
Hoja ya utalii huo ni hii: dunia ya Mungu ni pana, ya kupendeza, ya hatari na ya kucheza kwa namna isiyoweza kuingizwa katika hesabu ya rafiki wa Ayubu. Mungu anaendesha ulimwengu ambao huwezi kuufunga katika kanuni yako, na hata hivyo anaujali hadi kwa jicho la kunguru mdogo anayelia kwa chakula. Ndiyo maana majibu ya Ayubu mwishoni si "sasa naelewa," bali "sasa nakuona" (Ayubu 42:5).
Mada kuu za kitabu zinaingiliana: uchaji usio wa kimasilahi, mipaka ya theolojia ya malipo, uhalali wa maombolezo, uweza na hekima ya Mungu Muumba, na uhusiano ambao unaendelea kuwa hai hata pale ambapo maelezo yanakosekana. Kitabu hakitupatii nadharia ya mateso. Kinatupatia Mungu ambaye ni mkubwa kuliko nadharia zetu na mwenye rehema kuliko hofu zetu.
Mistari muhimu kutoka kitabu hiki
Mstari wa kwanza ni Ayubu 38:4: "Ulikuwa wapi hapo nilipoiweka misingi ya dunia? Haya! sema, kama ukiwa na ufahamu." Kwa sikio la haraka hii inasikika kama kudhihakiwa. Lakini fikiria hali: Ayubu aliomba mahakama, na Mungu alikuja. Hilo lenyewe ni neema. Mungu hakumjibu kwa hukumu, bali kwa mazungumzo. Na maswali yake, zaidi ya sabini kwa jumla, yanamfanyia Ayubu kile ambacho hoja hazikuweza: yanaufungua ulimwengu wake uliokunjika kwa maumivu. Aliyekuwa amefungiwa katika jivu lake anaanza kuona bahari, mawingu, simba na tai. Uweza wa Mungu hapa haujitokeza kama kiboko cha kunyamazisha, bali kama upeo wa macho unaotupwa mgonjwa aliyefungiwa chumbani. Kuwa mdogo mbele ya Mungu si kudhalilishwa; ni kuachiliwa kutoka kwa mzigo wa kuwa mwelezaji wa kila kitu.
Mstari wa pili ni Ayubu 42:10: "Naye Bwana akamrudishia Ayubu mali zake, hapo alipowaombea rafiki zake; Bwana akampa Ayubu maradufu ya vyote alivyokuwa navyo kwanza." Neno la kutafakari hapa ni "hapo alipowaombea rafiki zake." Ugeuko wa Ayubu haukuja alipopata majibu, wala alipopata ng'ombe. Ulikuja alipoinua mikono kwa ajili ya watu waliomsumbua kwa mahubiri yao. Mungu alikuwa amewaambia wale watatu kwamba hawakusema yaliyo sawa juu yake kama mtumishi wake Ayubu (Ayubu 42:7), na kisha akawapa njia moja tu ya kupatanishwa: kupitia maombi ya mtu waliomshtaki. Mateso hayakumfanya Ayubu mwenye uchungu; yakamfanya kuhani kwa maadui wake. Hiyo ni harufu ya msalaba mapema mno katika Biblia.
Mstari wa tatu ni Yakobo 5:11, ambao ni ufunguo wa Agano Jipya kwa kitabu chote: "Angalieni, twawaita heri hao waliostahimili. Mmepata habari ya kustahimili kwake Ayubu, na mkaona mwisho wa Bwana; ya kwamba Bwana ni mwingi wa rehema na huruma." Yakobo anaandikia kanisa lililoteswa, wafanyakazi waliokandamizwa na wagonjwa. Anasema tukumbuke Ayubu, si kama mtu ambaye hakulalamika, bali kama mtu ambaye hakuachana na Mungu. Na anaelekeza macho yetu mahali pengine kuliko tunavyotarajia: si kwenye matokeo yetu, bali kwenye tabia ya Bwana. Mwisho wa Bwana ni rehema. Hilo ni jibu ambalo Ayubu aliliona kwa mbali na tunaliona sisi kwa wazi katika Yesu Kristo.
Kioo
Wewe unaposikia habari ya msiba wa mtu, ni sauti ipi inayokuja kwanza kichwani mwako? Kwa wengi wetu, sauti ya kwanza ni ya Elifazi: "Kuna kitu hakikuwa sawa." Tunaisema kwa upole zaidi, tunaifunga kwa maneno ya Kiroho, lakini ni ile ile. Na tunaifanya kwa sababu inatupa usalama wa bandia: ikiwa mateso yanafuata kanuni, basi nikishika kanuni nitakuwa salama. Kitabu cha Ayubu kinakuvunjia usalama huo, na hilo ni jambo la fadhili, kwa maana usalama huo ungekuangusha siku yako mwenyewe ya kimbunga.
Fikiria kuhusu pesa zako. Kama unatoa sadaka kwa sababu unaamini Mungu atalinda biashara yako, unaishi katika mtego ambao mshitaki wa Ayubu 1:9 aliuweka: "Je! Ayubu anamcha Mungu bure?" Fikiria kuhusu mwili wako: umeomba uponyaji miaka mitatu na hakuna kilichobadilika, na sasa unaogopa kuomba tena kwa sababu unaogopa kwamba tatizo ni imani yako. Fikiria kuhusu ndoa yako, mtoto ambaye hakuja, kazi iliyokupotea, upweke wa Jumapili jioni ambao hakuna mtu kanisani anaujua.
Ayubu anakuruhusu kusema ukweli. Anasema mambo ambayo tungeyaita ukafiri, na mwishoni Mungu anamsifu yeye, si wale waliomtetea Mungu kwa maneno safi. Hii inamaanisha kwamba unaweza kumwambia Mungu jinsi ilivyo, kwa maneno yasiyopigwa deki, na bado uwe ndani ya imani. Kilio kilichoelekezwa kwa Mungu ni ibada; ukimya uliojaa uchungu uliomfichwa ni ndio unaotutenganisha naye.
Lakini Ayubu anakupinga pia. Kuna wakati wa kuacha kudai maelezo na kuinua kichwa kutazama nje ya dirisha la maumivu yako. Siku moja Mungu atakuuliza swali lake mwenyewe, na swali hilo litakuwa jema. Na kama ilivyokuwa kwa Ayubu, hatua ya mwisho ya uponyaji wako itakuwa siku unayoweza kuwaombea wale waliokuumiza kwa mahubiri yao.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto wanauliza maswali ya Ayubu mapema kuliko tunavyofikiri. "Kwa nini bibi aliumwa?" "Kwa nini rafiki yangu alifariki na mimi nikapona?" Kitabu hiki kinaweza kuwafundisha jambo la thamani sana: mambo mabaya yanayotokea si adhabu ya Mungu kwa watoto wabaya, na Mungu hakasiriki tunapomwuliza maswali magumu.
Ukiwaeleza watoto wadogo, hoja kubwa ni hii: Ayubu alikuwa mtu mwema aliyempenda Mungu; mambo mengi mabaya yakampata bila kuwa kosa lake; alikuwa na huzuni sana na akamweleza Mungu kila kitu; Mungu akaja kumzungumzia kuhusu nyota, mvua, simba na kunguru, na Ayubu akatambua kwamba Mungu ni mkubwa na anajali; na mwishoni Mungu akamfariji. Ni vizuri kuwa mkweli: hatujui kwa nini kila jambo baya linatokea, lakini tunajua Mungu ni mwema, na kwamba Yesu mwenyewe alilia na kuumia, hivyo anaelewa maumivu yetu.
Epuka kuwapa watoto sura kama Ayubu 3 bila mwongozo, na epuka kuwafundisha kwamba mwisho wa hadithi ni "utapata mara mbili ya kila kitu." Uzito wa hadithi ni kwamba Mungu alikuja kwa mtu aliyeteseka, si kwamba mali ilirudi.
Kwa ajili ya wazazi, walezi na waalimu wa Shule ya Jumapili, tunatayarisha maelezo ya kitabu cha Ayubu kwa makundi tofauti ya umri: watoto wa miaka 3 hadi 6, wanafunzi wa miaka 7 hadi 12, na vijana wa miaka 12 na kuendelea, kila kimoja kwa lugha, maswali na mifano inayowafaa. Tumia kile kinachomfaa mtoto aliye mbele yako, na usiogope kusema "sijui, lakini najua Mungu anatupenda."
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Nani aliandika kitabu cha Ayubu?
Biblia haitaji mwandishi wa kitabu hiki, na hiyo ni sehemu ya tabia yake. Mapokeo ya Kiyahudi katika Talmud yanamhusisha na Musa, wengine wamependekeza mtu wa nyakati za Sulemani wakati hekima ilipositawi Israeli, na wengine mwandishi wa nyakati za uhamisho Babeli. Ushairi wake ni wa Kiebrania wa kale na wenye maneno mengi ya nadra, jambo linaloonyesha mwandishi mwenye kipawa kikubwa na mafunzo mapana. Kwa vile Roho Mtakatifu aliona vyema kutuacha bila jina, tunaweza kupumzika: mamlaka ya kitabu haipo kwa mwandishi, ipo kwa Mungu anayezungumza ndani yake.
Ayubu alikuwa mtu wa kweli au hadithi ya mafano?
Biblia inamtaja Ayubu kama mtu wa kihistoria. Ezekieli 14:14 anamweka kando ya Nuhu na Danieli, watu wawili wa kweli, na Yakobo 5:11 anataja kustahimili kwake kama mfano halisi kwa Wakristo. Wakati huo huo, kitabu kimeandikwa kwa umbo la kifasihi la kupendeza sana, likiwa na hadithi kwa nje na mashairi kwa ndani, hivyo mwandishi ameunda tukio la kweli katika sanaa ya hali ya juu. Hakuna sababu ya kutilia shaka uhalisi wa Ayubu, na wakati huo huo tunapaswa kukisoma kama shairi, si kama ripoti ya gazeti.
Kitabu cha Ayubu kilitokea wakati gani, na wapi?
Mazingira ya kitabu yanaelekeza nyakati za mababu, kabla ya Musa. Ayubu anatoa dhabihu kwa ajili ya familia yake mwenyewe kama kuhani wa nyumba, utajiri wake unapimwa kwa mifugo, anaishi miaka 140 baada ya matukio hayo, na hakuna neno kuhusu Israeli, Torati, hekalu au ukuhani wa Lawi. Nchi ya Usi ilikuwa mashariki au kusini mashariki ya Israeli, upande wa Edomu na jangwa la Arabuni. Kwa hiyo tukio lenyewe ni la kale sana, hata kama kitabu kilichoandikwa kilipata umbo lake la mwisho baadaye.
Kwa nini Mungu alimruhusu Shetani kumgusa Ayubu?
Kitabu hakitupi jibu la moja kwa moja, lakini kinatuonyesha nini kilikuwa kwenye mizani: swali la mshitaki lilikuwa kama mtu anaweza kumcha Mungu kwa sababu ya Mungu mwenyewe, wala si kwa faida anazopata. Ayubu bila kujua akawa ushahidi hai kwamba upendo wa kweli kwa Mungu unaweza kudumu hata baada ya baraka zote kuondolewa. Angalia pia kwamba Shetani hakuwa na uhuru wa kufanya alichotaka; kila hatua ilikuwa na mipaka aliyoiweka Mungu. Hilo halifuti maumivu, lakini linatuambia kwamba giza halina neno la mwisho.
Ayubu 19:25 inamzungumzia Yesu?
Ayubu mwenyewe hakuwa na jina la Yesu mdomoni mwake. Alikuwa akiomba mtetezi, ndugu wa kukomboa ambaye atasimama kortini kutetea heshima yake hata baada ya kifo chake. Lakini kiu hiyo inaelekeza mahali pamoja tu, na Agano Jipya linatuonyesha kwamba kiu hiyo ilipata mwili katika Yesu Kristo, ambaye ni Mwombezi wetu, aliyekufa, akafufuka na anayesimama juu ya nchi. Ndiyo maana kanisa limeimba mstari huu kwenye mazishi kwa karne nyingi: unaanza kwa kilio cha Ayubu na kumalizia kwenye kaburi lililo wazi la Bwana.
Kwa nini Mungu hakujibu swali la Ayubu "kwa nini"?
Hii ni mojawapo ya mambo ya kushtua zaidi katika Biblia yote: Mungu anazungumza sura nne mfululizo na hataji baraza la mbinguni la sura 1 na 2 hata mara moja. Anampa Ayubu kitu kingine kuliko maelezo, anampa uwepo wake na macho mapya ya kuona ulimwengu. Inaonekana kwamba Mungu anajua jambo tunalojifunza kwa taabu: maelezo hayaponyi moyo, uhusiano huponya. Ayubu anahitimisha kwa kusema kwamba alikuwa amesikia habari za Mungu kwa masikio, lakini sasa jicho lake linamwona (Ayubu 42:5).
Marafiki wa Ayubu walikosea nini, ilhali walisema mambo ya kweli?
Walisema sentensi nyingi ambazo ni kweli, na Paulo mwenyewe alinukuu mmoja wao. Kosa lao lilikuwa kutumia kweli kama nyundo juu ya mtu aliyevunjika, na kubadilisha kanuni ya kawaida ya maisha kuwa sheria isiyoshindwa: kila anayeteseka lazima atende dhambi. Kwa kufanya hivyo, wakamgeuza Mungu kuwa mashine ya malipo na wakamsingizia rafiki yao. Mungu akawaambia wazi kwamba hawakusema yaliyo sawa juu yake kama Ayubu (Ayubu 42:7). Ni onyo kwa kila mmoja wetu anayependa maelezo mepesi kwa maumivu ya wengine.
Elihu alikuwa nani, na alikuwa sahihi?
Elihu ni kijana anayeingia bila kutangazwa katika sura 32 na kunena hadi sura 37, akiwakemea wote wanne. Anasema mambo kadhaa yenye afya, kwa mfano kwamba Mungu anaweza kuzungumza kwa njia ya mateso na kwamba hekima haitegemei umri, na maneno yake yanaanza kutaja radi na mvua kama kutayarisha ujio wa kimbunga. Lakini bado hafungui fundo, na Mungu hamtaji kabisa mwishoni, si kwa kumsifu wala kwa kumhukumu. Wafasiri wamegawanyika juu yake; kwa hakika, sauti anayoihitaji Ayubu haitoki kwa Elihu, inatoka kwenye upepo.
Ayubu alitubu nini kama hakuwa na hatia?
Toba yake haikuwa kwa dhambi iliyosababisha mateso, kwa maana kitabu na Mungu mwenyewe wanashuhudia kwamba hakuna dhambi kama hiyo. Ayubu anatubu kwa jambo lililokua ndani yake njiani: kudai kumhukumu Mungu kwa mizani yake mwenyewe, na kunena mambo makubwa juu ya mambo asiyoyajua. Anaacha kudai kesi, si kwa sababu ameshindwa kwa nguvu, bali kwa sababu amekutana na uso wa Mungu na ameona kwamba ni mwenye kuaminika. Toba ya aina hii si kujitupa chini kwa hofu; ni kupumzika.
Je, kila anayeteseka atapata mara mbili kama Ayubu?
Ayubu 42:10 haitupi ahadi ya kimkataba. Ni hitimisho la hadithi moja ya kipekee, inayotuonyesha tabia ya Mungu, si kanuni ya kila mtu. Wakristo wengi katika historia walikufa katika umaskini na maumivu, na Biblia haiwaiti wenye imani ndogo. Yakobo 5:11 anatuelekeza kwenye kile kinachohakika kwetu wote, yaani "mwisho wa Bwana," rehema na huruma zake ambazo hazipimwi kwa mifugo wala fedha. Ukombozi kamili wa mwili na maisha yetu unangoja kwenye ufufuo, na hakuna kilio kimoja kitakachosahaulika hapo.
Nianze wapi ikiwa niko katikati ya maumivu sasa hivi?
Usianze sura ya kwanza. Anza na sura 38 hadi 42, upate kuona jinsi hadithi inavyomalizika, kisha rudi kwenye sura 1 na 2 upate mazingira, na baada ya hapo shuka polepole kwenye mashairi ya sura 3 na 19. Kwa siku nyingi za mateso mazito, mstari mmoja unatosha; jaribu Ayubu 19:25 asubuhi na Ayubu 2:10 jioni. Na usisome peke yako ikiwa unaweza kuepuka hilo. Ayubu alihitaji watu waliokaa naye kimya, na hiyo ilikuwa huduma bora waliyoitoa.
Kuna tofauti gani kati ya Ayubu, Mithali na Mhubiri?
Vitabu vitatu hivi ni kama sauti tatu katika kwaya moja ya hekima. Mithali inatufundisha utaratibu wa kawaida wa maisha: uchapakazi, kiasi na uchaji humzalia mtu matunda mema. Ayubu na Mhubiri wanasimama kwenye kile kisichoingia katika utaratibu huo: mtu mwenye haki anayeteseka, na dunia inayoonekana kupinda. Mithali bila Ayubu inakuwa dini ya faida; Ayubu bila Mithali inakuwa mashaka yasiyo na msingi. Vyote pamoja vinatufundisha kwamba hofu ya Bwana ni mwanzo wa hekima, hata pale ambapo hesabu zetu zinakataa kufanya kazi.
Mwongozo wa kusoma kitabu cha Ayubu
Kitabu hiki kimewashinda wasomaji wengi kwa sababu wanaingia sura ya nne na kukutana na kurasa nyingi za mabishano yanayofanana. Kwa hiyo ingia kwa mpango.
Wiki ya kwanza, soma sura 1 hadi 3 kwa taratibu, na uandike kwa mkono kile ambacho msomaji anakijua na wahusika hawakijui. Hii itakusaidia kusikia mabishano yote yanayofuata kwa masikio sahihi. Wiki ya pili, soma sura 4 hadi 14, mzunguko wa kwanza wa mabishano, ukikumbuka swali moja: hoja hii ni kweli au inasikika kweli tu? Wiki ya tatu, pitia sura 15 hadi 31 kwa mwendo wa haraka zaidi, ukiangalia jinsi rafiki wanavyokuwa wakali na jinsi Ayubu anavyoinuka kutoka kwenye kulalamika kuelekea kwa ukiri wa Ayubu 19:25 na kiapo cha uadilifu wa sura 31. Wiki ya nne, soma Elihu katika sura 32 hadi 37, na kisha, pengine katika kikao kimoja tulivu, soma sura 38 hadi 42 zote kwa mfululizo. Ni muhimu kuzisoma pamoja, kwa maana zimeandikwa kama wimbi moja.
Njia nyingine, kwa yule ambaye hana nguvu za kusoma kitabu chote, ni kufuata mifupa yake: Ayubu 1:20-22, Ayubu 2:9-10, Ayubu 3:1-10, Ayubu 13:15, Ayubu 19:23-27, Ayubu 28:20-28, Ayubu 38:1-11, Ayubu 40:6-9, Ayubu 42:1-6 na Ayubu 42:7-17. Kisha funga kwa Yakobo 5:7-11 na Warumi 8:18-25.
Soma kwa sauti ikiwa unaweza. Ni mashairi, na yanapumua vizuri zaidi mdomoni kuliko kichwani. Kabla ya kufungua ukurasa, sema sentensi moja tu ya maombi: Bwana, nionyeshe uso wako. Na baada ya kusoma, kaa kimya dakika mbili bila kutafuta somo. Kitabu hiki hakiharakishwi; kinatembea kwa mwendo wa huzuni.
Kwa kuhitimisha
Kitabu cha Ayubu ni kitabu cha maswali yaliyoachwa wazi na cha Mungu ambaye anaanza kuzungumza pale ambapo maelezo yetu yanakwama. Ndiyo maana tulikisoma kutoka mwisho kuelekea mwanzo: kwa sababu jibu la kimbunga ni ufunguo wa yote yaliyotangulia. Mungu hakumpa Ayubu kitabu cha nadharia juu ya mateso; alimpa uso wake, ulimwengu mpana, na kisha nafasi ya kuwa mwombezi wa maadui wake. Na Agano Jipya linatuonyesha kwamba Mteteaji ambaye Ayubu aliota juu yake amekwisha simama juu ya nchi, mwenye vidonda mikononi mwake, akijua maumivu kutoka ndani.
Ukiwa katikati ya kile ambacho hakieleweki, kitabu hiki kinakupa vitu viwili: ruhusa ya kusema kwa unyofu, na uhakikisho kwamba mwisho wa Bwana ni rehema. Chukua sura 38 hadi 42 tena wiki hii. Soma Zaburi za maombolezo pembeni yake, kisha soma Yakobo 5:7-11 na Warumi 8. Ikiwa unamjua mtu aliye kwenye ukanda wake wa hospitali, nenda ukae naye siku saba kimya kabla ya kutoa mahubiri. Hiyo ndiyo huduma ambayo kitabu hiki kinatufundisha, na hiyo ndiyo huduma ambayo Mungu mwenyewe alitufanyia katika Yesu Kristo.
JL Group
Philippines
Nigeria
Zimbabwe
India
Zambia
South Africa
Malawi
Kenya
Indonesia
DR Congo
Ghana
Nepal
Cameroon
Mozambique
Benin
