Kitabu cha Zaburi: Nyimbo za Sala na Sifa

Utangulizi

Fikiria mchungaji kijana akiwa amelala nyikani, akitazama nyota za usiku, huku adui zake wakimtafuta kumuua. Katika hali hiyo ya hofu, anachukua kinubi chake na kuanza kuimba: "Bwana ndiye mchungaji wangu, sitapungukiwa na kitu." Fikiria mfalme aliyeanguka katika dhambi nzito ya uzinzi na mauaji, akipiga magoti sakafuni akilia: "Ee Mungu, uniumbie moyo safi." Fikiria taifa zima likipelekwa utumwani Babeli, likiimba kwa machozi kando ya mito ya ugeni.

Zaburi si kitabu cha nadharia. Ni kitabu cha maisha halisi, yaliyoandikwa na watu waliopitia furaha na huzuni, ushindi na kushindwa, upendo wa Mungu na kimya chake kinachoumiza. Katika ukurasa huu utagundua kwa nini Kitabu cha Zaburi kimebaki kuwa kitabu cha maombi cha Kanisa kwa karne nyingi, jinsi kilivyoundwa, na jinsi kinavyoweza kubadilisha jinsi wewe unavyoomba leo.

Mtazamo wa mwongozo huu

Watu wengi hufundisha Zaburi kama mkusanyiko wa mafungu mazuri ya kunukuu wakati wa shida. Ukurasa huu unachukua mtazamo tofauti: Zaburi ni shule ya sala ambapo Mungu mwenyewe anatufundisha jinsi ya kuzungumza naye, hata pale tunapokasirika, tunapokata tamaa, au tunapotaka kulipiza kisasi. Sio kitabu cha majibu matamu tu, bali ni kitabu cha maswali makali yanayotolewa mbele za Mungu bila woga. Kila zaburi, hata zile zenye machozi na hasira, hatimaye zinatuelekeza kwa Kristo, ambaye ni Mwimbaji Mkuu wa Zaburi zote.

Biblia inasema nini kuhusu Kitabu cha Zaburi?

Kitabu cha Zaburi ni kitabu kirefu zaidi katika Biblia, chenye sura 150. Neno "Zaburi" linatokana na neno la Kigiriki psalmoi, likimaanisha nyimbo zinazoimbwa kwa ala za muziki. Katika Kiebrania, kitabu hiki kinaitwa Tehillim, yaani "sifa." Jina hili linaonyesha kiini cha kitabu: hata katika maombolezo, mwelekeo wa mwisho ni kumsifu Mungu.

Kitabu hiki ni kipekee ndani ya Biblia. Katika sehemu nyingi za Maandiko, Mungu anaongea na wanadamu. Lakini katika Zaburi, wanadamu wanaongea na Mungu, na maneno yao yamekuwa Neno la Mungu kwetu. Roho Mtakatifu alichukua machozi, sifa, hasira, na maombi ya waamini wa Agano la Kale na akayahifadhi kama mafundisho kwa vizazi vyote.

Zaburi ya kwanza inaweka msingi wa kitabu chote. Inaanza kwa kutofautisha njia mbili za maisha, njia ya wenye haki na njia ya waovu. Zaburi 1:1-2 inasema: "Heri mtu yule asiyekwenda katika shauri la wasio haki; wala hakusimama katika njia ya wakosaji; wala hakuketi barazani pa wenye mizaha. Bali sheria ya Bwana ndiyo impendezayo, na sheria yake huitafakari mchana na usiku."

Mstari huu unafungua kitabu kizima. Zaburi zote zinazofuata zinamfundisha msomaji jinsi ya kutafakari sheria ya Bwana, jinsi ya kuishi kama mtu aliyepandwa kando ya vijito vya maji. Zaburi si tu nyimbo za kuimba, ni chakula cha nafsi.

Kisha Zaburi 23:1 inatuletea taswira maarufu duniani kote: "Bwana ndiye mchungaji wangu, sitapungukiwa na kitu." Daudi, aliyekuwa mchungaji wa kondoo kabla ya kuwa mfalme, alijua vizuri kazi ya mchungaji. Anachopata hapa ni ufunuo wa ndani: mimi ni kondoo, na Mungu mwenyewe anachukua jukumu kwangu. Hii si kauli ya kimapenzi tu, ni tangazo la imani lililoshinda hofu ya bonde la uvuli wa mauti.

Zaburi 91:1 inatoa ahadi ya ulinzi ambayo waamini wamepumzikia kwa milenia: "Aketiye mahali pa siri pake Aliye juu, atakaa katika uvuli wake Mwenyezi." Mahali pa siri hapa si sehemu ya kimwili, ni ukaribu na Mungu unaopatikana kupitia sala na imani.

Zaburi kimsingi ni kitabu cha uhusiano. Kinatufundisha kwamba Mungu si mbali, kwamba anasikia, na kwamba tunaruhusiwa kuja kwake na yote yaliyo mioyoni mwetu.

Uzi unaopita katika Biblia yote

Zaburi haziko peke yao katika Biblia. Zinaunganishwa na hadithi kubwa inayoanzia Mwanzo hadi Ufunuo. Nyingi ziliandikwa na Daudi, mfalme aliyeahidiwa kwamba uzao wake ungetawala milele. Ahadi hiyo ilitimizwa katika Yesu Kristo, Mwana wa Daudi.

Katika Agano la Kale, Zaburi zilikuwa kitabu cha ibada cha Israeli. Ziliimbwa hekaluni na Walawi, ziliimbwa nyumbani na familia, na ziliimbwa njiani wakati mahujaji walipopanda Yerusalemu kwa sikukuu. Zaburi 120 hadi 134 zinaitwa "Nyimbo za Kupanda," kwa sababu ziliimbwa na wasafiri walipopanda mlima wa Sayuni.

Lakini Zaburi zinaenda mbali zaidi ya ibada ya Israeli. Zinatabiri kuhusu Masihi ajaye. Zaburi 22 inaeleza kwa undani mateso ya Kristo msalabani, karne kabla ya msalaba kuwepo: "Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?" Yesu mwenyewe alinukuu mstari huo alipokuwa akifa. Zaburi 110 inamzungumzia Masihi kama Kuhani na Mfalme, na Yesu alitumia zaburi hiyo kuthibitisha uungu wake mbele ya Mafarisayo.

Zaburi zote hupata sauti yao kamili katika Kristo.

Yesu alikua akiimba Zaburi. Alipokuwa msalabani, aliomba maneno ya Zaburi 22 na Zaburi 31. Katika chakula chake cha mwisho, yeye na wanafunzi wake waliimba Halleli, mkusanyiko wa Zaburi 113 hadi 118. Injili zinamnukuu Yesu akitaja Zaburi mara nyingi zaidi kuliko kitabu kingine chochote cha Agano la Kale.

Kanisa la mitume liliendelea kutumia Zaburi kama kitabu chao cha maombi. Petro na Yohana walipoteswa, walisali kwa maneno ya Zaburi 2. Paulo aliwaandikia Waefeso na Wakolosai wasomane "kwa zaburi na tenzi na nyimbo za rohoni." Waraka wa Waebrania umejaa nukuu za Zaburi, ukionyesha jinsi Kristo alivyotimiza kila unabii uliomo humo.

Hata katika kitabu cha Ufunuo, tunasikia sauti ya Zaburi. Wakati mbinguni watakatifu wanapoimba mbele ya kiti cha enzi, wanaimba nyimbo mpya ambazo zinasikika kama Zaburi za zamani. Kitabu cha maombi cha Israeli kimekuwa kitabu cha maombi cha Kanisa, na kitakuwa kitabu cha sifa cha milele mbinguni.

Hivyo unapofungua Zaburi, hufungui tu kitabu cha kale cha Kiebrania. Unaingia katika mtiririko wa sala unaotoka kwa Musa, unapitia kwa Daudi, unafika kwa Yesu, unaenea kwa mitume, na unaendelea hadi leo.

Muundo na mada kuu

Kitabu cha Zaburi kimegawanywa katika vitabu vitano vidogo, kuiga ile Torati ya Musa yenye vitabu vitano. Mgawanyo huu si wa kubuni tu, ni wa kimakusudi, na kila kitabu kinamalizia kwa doksolojia, yaani sifa fupi kwa Mungu.

Kitabu cha kwanza (Zaburi 1 hadi 41) kinajishughulisha zaidi na Daudi na mapambano yake binafsi. Nyingi ya zaburi hizi ni maombolezo, kilio cha mtu anayeteswa akitafuta uso wa Mungu. Kitabu cha pili (Zaburi 42 hadi 72) kinapanua wigo, kikizungumzia taifa la Israeli na mfalme aliyepakwa mafuta. Kinamalizika na sala ya Sulemani.

Kitabu cha tatu (Zaburi 73 hadi 89) kina rangi ya giza. Kimeandikwa hasa na Asafu na wana wa Kora, na kinajitahidi kuelewa kwa nini waovu wanafanikiwa na wenye haki wanateseka. Ni kitabu cha maswali magumu. Kitabu cha nne (Zaburi 90 hadi 106) kinajibu maswali hayo kwa kuinua ufalme wa Mungu juu ya kila ufalme wa dunia. Kinaanza na sala ya Musa na kinatangaza mara kwa mara: "Bwana anamiliki."

Kitabu cha tano (Zaburi 107 hadi 150) ni cha sifa. Kinamalizika na Zaburi tano za mwisho, kila moja ikianza na "Msifuni Bwana." Zaburi 150 ni doksolojia ya mwisho, mlipuko wa muziki na sifa unaofunga kitabu kizima.

Mada kuu za kitabu ni nyingi lakini zinaweza kufupishwa. Kwanza, kuna zaburi za sifa, ambazo zinamwabudu Mungu kwa uumbaji wake, ukombozi wake, na utawala wake. Pili, kuna zaburi za maombolezo, zaidi ya theluthi moja ya kitabu chote, ambazo hulia mbele za Mungu kutokana na maumivu binafsi au ya taifa. Tatu, kuna zaburi za shukrani baada ya kuokolewa kutoka kwenye taabu. Nne, kuna zaburi za hekima zinazofundisha jinsi ya kuishi kwa haki. Tano, kuna zaburi za kifalme na Kimasihi zinazomsifu mfalme aliyepakwa mafuta na kutabiri kuhusu Kristo. Sita, kuna zaburi za kupanda, ambazo mahujaji waliimba wakielekea Yerusalemu.

Waandishi ni wengi. Daudi aliandika angalau zaburi 73. Asafu, mkuu wa waimbaji, aliandika 12. Wana wa Kora waliandika 11. Sulemani aliandika mbili. Musa aliandika Zaburi 90. Nyingine hazina jina la mwandishi. Kitabu hiki kilikusanywa kwa muda wa karibu miaka elfu moja, kutoka kwa Musa (karne ya 15 KK) hadi baada ya uhamisho wa Babeli (karne ya 5 KK).

Muundo huu unaonyesha kitu muhimu: maisha ya kiroho ni safari. Inaanza na kutafakari sheria ya Mungu (Zaburi 1), inapitia mateso na maswali, na inaishia katika sifa isiyo na mwisho (Zaburi 150).

Mistari muhimu kutoka kitabu hiki

Kati ya mistari zaidi ya 2,400 ya Zaburi, mingine imekuwa nguzo za imani ya Kikristo kwa vizazi.

Zaburi 51:10 inasema: "Ee Mungu, uniumbie moyo safi, uifanye upya roho iliyotulia ndani yangu." Daudi aliomba maneno haya baada ya nabii Nathani kumfichua kuhusu dhambi yake na Bath-sheba. Kilichomvunja Daudi si tu adhabu, ni ufahamu kwamba dhambi ilikuwa imemtia doa moyoni. Anaomba jambo ambalo hawezi kufanya yeye mwenyewe: kuumbwa. Neno "uniumbie" ni neno lile lile lililotumika katika Mwanzo 1:1 wakati Mungu aliumba dunia. Daudi anaomba muujiza wa uumbaji mpya ndani ya nafsi yake. Hii ni sala kamili ya mtu yeyote anayejua kwamba mabadiliko ya kweli hayatoki kwa juhudi za kibinafsi bali kwa neema ya Mungu.

Zaburi 119:105 inasema: "Neno lako ni taa ya miguu yangu, na mwanga wa njia yangu." Zaburi ndefu zaidi katika Biblia yote inajishughulisha na jambo moja: uzuri na nguvu ya Neno la Mungu. Taswira hapa ni ya safari ya usiku. Taa ya kale haikuangaza mbali, iliangaza tu hatua moja au mbili mbele. Ndivyo Neno la Mungu linavyofanya kazi. Halikuonyeshi kila kitu utakachopitia miaka kumi ijayo, bali linakuonyesha hatua ya sasa. Kwa mtu anayehangaika na maamuzi magumu, mstari huu ni ahadi kwamba Neno la Mungu linatosha kwa hatua ya leo.

Zaburi 150:6 inafunga kitabu chote: "Kila mwenye pumzi na amsifu Bwana. Haleluya." Baada ya safari ndefu ya machozi, maswali, na ushindi, Zaburi zinaishia hapa. Kigezo cha sifa si mafanikio, si afya njema, si mazingira mazuri. Kigezo pekee ni pumzi. Ikiwa unapumua, basi una sababu ya kumsifu Mungu. Mstari huu ni changamoto kwa kila mwamini: sifa si haki ya mazingira mazuri tu, ni wajibu wa kila kiumbe kilicho hai.

Kioo

Labda umefikiwa hapa na moyo mzito. Labda maisha yamekuwa magumu kuliko ulivyotarajia. Kazi haiendi, ndoa inasumbua, mwili unaumwa, akaunti ya benki ni tupu, na Mungu anaonekana kimya. Umejaribu kuomba lakini maneno yamekuishia. Umejaribu kusifu lakini moyo ni mgumu.

Zaburi ni kwa ajili yako.

Watu wengi wa dini wanadhani kwamba sala inapaswa kuwa nzuri, iliyopambwa, na yenye adabu. Zaburi zinabomoa dhana hiyo. Katika Zaburi, watu wanamwuliza Mungu, "Mbona umenisahau?" Wanasema, "Uso wako mbona umenifichwa?" Wanaomba hata kwamba adui zao waangamie. Hakuna hisia inayozuiliwa nje ya sala.

Ikiwa umekuwa ukificha hisia zako za kweli mbele za Mungu, ukidhani kwamba anataka toleo lililopambwa la wewe, Zaburi zinakupa ruhusa. Njoo kwake ukiwa umechoka. Njoo ukiwa umekasirika. Njoo ukiwa umechanganyikiwa. Anataka wewe, si kivuli chako.

Lakini kuna zaidi. Zaburi hazikuachi katika machozi yako. Karibu kila zaburi ya maombolezo inaishia kwa tumaini, hata ikiwa tumaini hilo ni dogo kama nafaka ya haradali. Ukiingia kwenye Zaburi ukilia, utatoka ukipumua kwa kina zaidi. Hutabadilishwa mara moja, lakini utaanza kuona kwamba Mungu yuko karibu na waliovunjika moyo, na kwamba mateso yako yana sauti mbele zake.

Wiki hii, chagua zaburi moja. Isome polepole. Iandike kwa mkono wako. Iombe kwa sauti. Kisha ngoja na uone jinsi Mungu anavyoanza kusema kupitia maneno hayo ya kale.

Imeelezwa kwa watoto

Watoto wanapenda nyimbo na hadithi, na Zaburi zina yote mawili. Unaweza kumweleza mtoto wako kwamba Zaburi ni kitabu cha nyimbo ambazo Mungu alizihifadhi katika Biblia, ili tujue jinsi ya kuzungumza naye. Ni kama shajara ya sala ya watu wa Mungu, iliyoandikwa kwa muda mrefu sana, na Yesu mwenyewe alizitumia alipokuwa akiomba.

Mfundishe mtoto kwamba Zaburi zinatuambia kitu muhimu: hakuna hisia inayokuwa kubwa mno kumletea Mungu. Ukiwa na furaha, mwambie Mungu. Ukiwa na huzuni, mwambie Mungu. Ukiogopa, mwambie Mungu. Zaburi 23 ni mahali pazuri pa kuanzia na watoto wadogo, kwa sababu picha ya mchungaji na kondoo ni rahisi kueleweka.

Kwa watoto wadogo (miaka 3 hadi 6), unaweza kuimba nao vipande vifupi vya Zaburi kwa nyimbo rahisi. Kwa watoto wa shule ya msingi (miaka 7 hadi 12), waonyeshe jinsi Daudi alivyoandika Zaburi 23 akiwa mchungaji na baadaye alipokuwa mfalme. Kwa vijana (miaka 12 kuendelea), waeleze jinsi Zaburi zinavyotusaidia kupitia hisia ngumu za ujana, hasa hisia za upweke na kukataliwa.

Kwenye Faith.network kuna maelezo maalum ya Kitabu cha Zaburi yaliyotayarishwa kwa kila kikundi cha umri. Yatafute na uyatumie kama chombo cha ibada ya familia yako.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara

Kwa kuhitimisha

Kitabu cha Zaburi si makusanyiko ya mafungu mazuri ya kubandika ukutani. Ni shule ya sala, iliyowekwa na Mungu mwenyewe kwa ajili ya watu wake, ili wajue jinsi ya kuzungumza naye katika kila hali ya maisha. Kutoka kwa Musa nyikani hadi kwa Daudi kwenye kiti chake cha enzi, kutoka kwa mahujaji wanaopanda Sayuni hadi kwa Yesu msalabani, Zaburi zimekuwa daraja kati ya moyo wa mwanadamu na moyo wa Baba.

Ukitaka kujua jinsi ya kuomba unapokuwa na furaha, tazama Zaburi za sifa. Ukitaka kujua jinsi ya kuomba unapokuwa na huzuni, tazama Zaburi za maombolezo. Ukitaka kujua jinsi ya kuomba unapokuwa umeanguka katika dhambi, tazama Zaburi 51. Ukitaka kujua jinsi ya kutumaini wakati wa hatari, tazama Zaburi 91. Kila hali ya maisha yako ina zaburi inayoifaa.

Anza leo. Chagua zaburi moja. Isome polepole. Iombe kama yako. Ruhusu maneno ya Roho Mtakatifu, yaliyoandikwa kupitia Daudi na waandishi wengine, yaanze kukufundisha lugha ya mbinguni. Na kumbuka kila unaposoma: Mwimbaji Mkuu wa Zaburi ni Kristo mwenyewe, na yeye anaimba pamoja nawe.