Yesu Kristo ni Nani? Utambulisho Wake, Kazi Yake na Maana Yake Kwetu
Utangulizi
Katika daladala moja mjini, mazungumzo yalianza kwa swali rahisi: "Wewe unasemaje kuhusu Yesu?" Mmoja akasema alikuwa mwalimu mwema. Mwingine akasema alikuwa nabii aliyeuawa kwa sababu ya kusema ukweli. Mwingine akanyamaza kabisa, akaangalia dirishani. Mazungumzo yale si mapya. Miaka elfu mbili iliyopita, njiani kuelekea Kaisaria-Filipi, maneno yaleyale yalikuwa yakisemwa kuhusu mtu mmoja aliyetembea na wanafunzi kumi na wawili: wengine husema ni Yohana Mbatizaji, wengine Eliya, wengine mmojawapo wa manabii.
Lakini siku ile, yule aliyekuwa akizungumziwa aligeuka na kuuliza swali lake mwenyewe. Na swali lake ndilo linalobadilisha kila kitu.
Katika kurasa zinazofuata tutatembea pamoja naye tangu umilele kabla ya kuumbwa kwa dunia, hadi hori la Bethlehemu, hadi Mto Yordani, hadi Golgotha, hadi kaburi tupu, hadi kiti cha enzi cha mbinguni. Utaona kwa nini jibu la swali hili si taarifa tu ya kuhifadhi kichwani, bali ni maamuzi ya moyo.
Mtazamo wa mwongozo huu
Mwongozo huu unasimama juu ya jambo moja: swali "Yesu Kristo ni nani?" si letu kwanza, ni lake. Yeye ndiye aliyeliuliza kwanza, na bado analiuliza. "Akawaambia, Nanyi mwasema mimi ni nani?" (Mathayo 16:15). Maana yake, hatuwezi kumchunguza Yesu kama mtu anayechunguza kipepeo kwenye kioo cha maabara. Yeye si somo; yeye ni Bwana anayesimama mbele yetu akingoja jibu. Kwa hiyo hatutaorodhesha majina yake tu; tutafuata hatua zake, kwa sababu alijibu swali lake mwenyewe si kwa ufafanuzi, bali kwa maisha, kwa misumari na kwa kaburi lililoachwa wazi.
Biblia inasema nini kuhusu Yesu Kristo?
Biblia haianzi hadithi ya Yesu Bethlehemu. Inaanza kabla ya wakati wenyewe. Yohana anafungua Injili yake kwa maneno yanayokumbusha Mwanzo 1:1: "Hapo mwanzo kulikuwako Neno, naye Neno alikuwako kwa Mungu, naye Neno alikuwa Mungu" (Yohana 1:1). Sentensi hii fupi inashikilia mambo matatu kwa pamoja: Neno alikuwako tangu mwanzo, hakuanza kuwepo; Neno alikuwa pamoja na Mungu, hivyo si Baba mwenyewe; na Neno alikuwa Mungu, hivyo si kiumbe miongoni mwa viumbe. Kisha Yohana anashusha ukweli huu hadi kwenye vumbi la dunia: "Naye Neno alifanyika mwili, akakaa kwetu" (Yohana 1:14). Hapo ndipo swali letu linapopata mwelekeo. Yesu si mtu mwema aliyepanda ngazi hadi kwa Mungu; yeye ni Mungu aliyeshuka ngazi hadi kwetu.
Paulo anasema jambo lilelile kwa picha nyingine: "Naye ni mfano wa Mungu asiyeonekana, mzaliwa wa kwanza wa viumbe vyote" (Wakolosai 1:15). Neno "mzaliwa wa kwanza" halimaanishi kwamba aliumbwa kwanza, kwa sababu mstari unaofuata unakataa wazo hilo: "kwa kuwa katika yeye vitu vyote viliumbwa." Katika utamaduni wa Kiebrania, mzaliwa wa kwanza ni mrithi, mwenye cheo cha juu kuliko wote. Yesu ni mfano, yaani sura halisi ya Mungu asiyeonekana. Ukitaka kujua Mungu ana tabia gani, usianze na mawazo yako; anza na Yesu.
Mwandishi wa Waebrania anaongeza msisitizo mzito: "Yeye kwa kuwa ni mng'ao wa utukufu wake na chapa ya nafsi yake, akivichukua vyote kwa amri ya uweza wake, akiisha kufanya utakaso wa dhambi, aliketi mkono wa kuume wa Ukuu huko juu" (Waebrania 1:3). Angalia mtiririko: utukufu, uumbaji, utakaso wa dhambi, kiti cha enzi. Huyu anayeshikilia ulimwengu kwa neno lake ndiye aliyeshika ufagio wa kutakasa dhambi zetu kwa damu yake mwenyewe.
Na kabla ya yote hayo, Isaya alikuwa amesha nong'ona jambo lisiloeleweka kwa akili ya kawaida: "Maana kwa ajili yetu mtoto amezaliwa, Tumepewa mtoto mwanamume; Na uweza wa kifalme utakuwa begani mwake; Naye ataitwa jina lake, Mshauri wa ajabu, Mungu mwenye nguvu, Baba wa milele, Mfalme wa amani" (Isaya 9:6). Mtoto, lakini "Mungu mwenye nguvu". Mchanga, lakini "Baba wa milele". Isaya anaandika hivyo karne saba kabla ya Bethlehemu.
Paulo anaifunga picha hii kwa wimbo wa kanisa la kwanza: "ambaye yeye mwanzo alikuwa yuna namna ya Mungu, naye hakuona kule kuwa sawa na Mungu kuwa ni kitu cha kushikamana nacho" (Wafilipi 2:6). Yaani, hakushikilia hadhi yake kama mtu anayeshikilia mkoba wake kwenye umati. Aliachilia, akashuka, akatwaa namna ya mtumwa, akawa mtii hata mauti ya msalaba.
Sasa rudi kwenye lile swali lake. Pale Kaisaria-Filipi, baada ya kusikia maoni ya watu, Yesu aliwageukia wanafunzi wake na kuuliza, "Nanyi mwasema mimi ni nani?" Jibu lilikuja kutoka kwa mvuvi: "Simoni Petro akajibu akasema, Wewe ndiwe Kristo, Mwana wa Mungu aliye hai" (Mathayo 16:16). Na Yesu akamwambia kwamba jibu hilo halikutoka kwa mwili na damu, bali kwa Baba aliye mbinguni. Hapo ndipo tunapojifunza kitu muhimu kuhusu ukurasa huu na kurasa zote za aina yake: unaweza kusoma maelezo yote kuhusu Yesu na bado usimjue, mpaka Baba mwenyewe afungue moyo wako.
Hakutoa ufafanuzi; alitoa maisha yake.
Uzi unaopita katika Biblia yote
Yesu mwenyewe alisema kwamba Maandiko yanamshuhudia: "Mwayachunguza maandiko, kwa sababu mnadhani kwamba ninyi mna uzima wa milele ndani yake; na hayo ndiyo yanayonishuhudia" (Yohana 5:39). Na siku ile ya ufufuo, akitembea na wawili waliovunjika moyo kuelekea Emau, "Akaanza kutoka Musa na manabii wote, akawaeleza katika maandiko yote mambo yaliyomhusu yeye mwenyewe" (Luka 24:27). Hiyo ndiyo ramani ya kusoma Agano la Kale.
Uzi unaanza bustanini, mara tu baada ya anguko, pale Mungu anapomwambia nyoka: "nami nitaweka uadui kati yako na huyo mwanamke, na kati ya uzao wako na uzao wake; huo utakuponda kichwa, na wewe utamponda kisigino" (Mwanzo 3:15). Ahadi ya kwanza ya Injili imefichwa katika hukumu: siku moja atakuja mmoja atakayeponda kichwa cha adui, ingawa yeye mwenyewe atajeruhiwa.
Kisha uzi unapita kwa Ibrahimu, ambaye kwa uzao wake mataifa yote yatabarikiwa. Unapita kwa Musa, ambaye mwana-kondoo wa Pasaka na damu yake mlangoni vinaelekeza mbele kwa Mwana-Kondoo mwingine. Unapita kwa Daudi, ambaye alipewa ahadi ya kiti cha enzi kisichoisha. Unapita kwa makuhani wanaotoa dhabihu kila mwaka bila kumaliza tatizo, wakisubiri Kuhani ambaye dhabihu yake ni mara moja tu. Unapita kwa manabii, hasa kwa Isaya anayeona mtu mnyenyekevu aliyechubuliwa: "Bali alijeruhiwa kwa makosa yetu, Alichubuliwa kwa maovu yetu; Adhabu ya amani yetu ilikuwa juu yake, Na kwa kupigwa kwake sisi tumepona" (Isaya 53:5).
Kila ahadi hizi zilikuwa kama vipande vya picha ambavyo havikuwa vimeunganishwa bado. Agano la Kale linaishia na kiu kubwa na mlango uliowazi. Kisha, kwa utulivu kabisa, katika kijiji kidogo cha Nazareti, malaika anamwambia msichana wa kawaida kwamba atabeba mimba. Na Yosefu anaambiwa: "Naye atazaa mwana, nawe utamwita jina lake Yesu, maana, yeye ndiye atakayewaokoa watu wake na dhambi zao" (Mathayo 1:21).
Tangu hapo, Agano Jipya lote linakuwa jibu la swali letu. Injili nne zinasimulia maisha yake kutoka pembe nne tofauti. Matendo ya Mitume yanasimulia jinsi habari zake zilivyosambaa kutoka Yerusalemu hadi Rumi. Nyaraka zinaeleza maana ya kifo na ufufuo wake kwa maisha ya kila siku. Na Ufunuo unamwonyesha kama Mwana-Kondoo aliyechinjwa anayestahili kufungua kitabu, na kama Mfalme anayerudi.
Hapa ndipo mtazamo wa mwongozo huu unaporudi. Swali la Yesu halikuulizwa kwa wanafunzi kumi na wawili peke yao; lilikuwa likitayarishwa kwa karne nyingi. Historia nzima ya wokovu ni Mungu akiandaa jukwaa ili aulize wanadamu swali moja: mnasemaje kuhusu Mwanangu? Kila sadaka iliyotolewa, kila nabii aliyelia, kila mfalme aliyeshindwa, vyote vilikuwa vikielekeza kidole mahali pamoja.
Safari ya maisha yake kwa mpangilio
Kabla ya kuzaliwa kwake, alikuwako. Hilo ndilo jambo la kwanza na la ajabu kuliko yote. "Naye amekuwako kabla ya vitu vyote, na vitu vyote hushikamana katika yeye" (Wakolosai 1:17). Hakuna mahali katika Biblia panapoonyesha mwanzo wa Mwana; kuna tu kushuka kwake kwetu.
Alizaliwa katika wakati wa kawaida wa historia, chini ya Kaisari Augusto, katika Bethlehemu, mji mdogo wa Daudi. Hakuzaliwa ikulu. Walezi wake walitoa sadaka ya maskini hekaluni, njiwa wawili. Punde si punde familia ikakimbilia Misri kuepuka mauaji ya Herode. Mwokozi wa ulimwengu alianza maisha yake kama mkimbizi.
Kuhusu utoto wake, Injili zimeweka ukimya mkubwa, isipokuwa tukio moja la akiwa na miaka kumi na miwili hekaluni, na sentensi moja tulivu: "Naye Yesu akazidi kuendelea katika hekima na kimo, akimpendeza Mungu na wanadamu" (Luka 2:52). Alijifunza. Alikua. Alifanya kazi ya useremala kwa miaka kama kumi na minane isiyoandikwa. Mungu aliishi maisha ya kawaida ya kijiji, na hilo peke yake linatakasa maisha yetu ya kawaida.
Akiwa na umri wa kama miaka thelathini alikwenda Yordani kubatizwa na Yohana. Huko mbingu zikafunuka, Roho akashuka kama hua, na sauti ya Baba ikasikika ikimtambulisha kama Mwana mpendwa. Mara baada ya ubatizo, Roho akampeleka jangwani ambako alijaribiwa kwa siku arobaini. Pale ambapo Adamu alishindwa akiwa bustanini na chakula tele, Yesu alishinda akiwa jangwani na njaa kali.
Huduma yake ya miaka mitatu ilikuwa mchanganyiko wa maneno na matendo yanayoshuhudia jambo moja. Alifundisha kwa mamlaka iliyowashangaza watu, akawagusa wenye ukoma ambao hakuna aliyewagusa, akawaita watoza ushuru na makahaba mezani pake, akafungua macho ya vipofu, akatuliza dhoruba, akawafufua wafu. Lakini hakuwa nguli asiyeguswa na uchovu. Yohana anaandika: "Naye Yesu, kwa sababu amechoka kwa safari yake, akaketi vivi hivi kisimani" (Yohana 4:6). Alilala usingizi mashuani wakati wa dhoruba. Alisikia njaa. Kwenye kaburi la rafiki yake Lazaro, "Yesu akalia machozi" (Yohana 11:35).
Tuwe wakweli kuhusu jambo ambalo mara nyingi hupakwa rangi. Maisha yake hayakuwa ya ushindi mtupu machoni pa watu. Aliukatalia mji wake mwenyewe, Nazareti. Ndugu zake hawakumwamini mwanzoni; wakati mmoja "jamaa zake walipopata habari, walitoka ili wamkamate; maana walisema, Amerukwa na akili" (Marko 3:21). Viongozi wa dini walimwita mla na mnywaji. Umati uliomfuata kwa ajili ya mikate ulimwacha alipoanza kusema maneno magumu. Mmoja wa kumi na wawili alimsaliti kwa fedha. Katika bustani ya Gethsemane alimwambia Petro, Yakobo na Yohana: "Roho yangu ina huzuni nyingi kiasi cha kufa; kaeni hapa, mkeshe pamoja nami" (Mathayo 26:38).
Hapa ndipo tofauti muhimu inapoingia. Kwenye kurasa nyingine za watu wa Biblia tunaorodhesha udhaifu wa kimaadili: uongo wa Ibrahimu, hasira ya Musa, uzinzi wa Daudi, kujikana kwa Petro. Kwa Yesu, Maandiko yanasisitiza udhaifu wa kweli wa kibinadamu, njaa, uchovu, machozi, huzuni kiasi cha kufa, lakini yanakataa kabisa wazo la dhambi: "bali yeye alijaribiwa sawasawa na sisi katika mambo yote, bila kufanya dhambi" (Waebrania 4:15). Hiyo si lugha ya kumsifia tu; ndiyo msingi wa wokovu wetu. Mwana-kondoo asiye na waa ndiye peke yake anayeweza kubeba waa la wengine.
Mwishoni alielekea Yerusalemu kwa makusudi, akijua kinachomngoja. Aliingia juu ya mwana-punda huku watu wakipiga makelele ya shangwe, na siku tano baadaye wale wale walipiga kelele za "asulibiwe". Alishtakiwa kwa shauri la uwongo, akapigwa mijeledi, akadhihakiwa kwa taji ya miiba, akatundikwa kati ya wezi wawili. Giza lilipoingia alipaza sauti: "Eloi, Eloi, lama sabakthani? Maana yake, Mungu wangu, Mungu wangu, mbona umeniacha?" (Marko 15:34). Kisha maneno ya mwisho: "Imekwisha" (Yohana 19:30). Si kilio cha mtu aliyeshindwa, bali tangazo la mtu aliyemaliza kazi.
Siku ya tatu, alfajiri, kaburi lilikuwa tupu. Hii si nyongeza ya mapambo kwenye hadithi; ndiyo moyo wake. Paulo anaieleza kama habari aliyopokea na kuikabidhi: "ya kuwa Kristo alikufa kwa ajili ya dhambi zetu, kama yanenavyo maandiko; na ya kuwa alizikwa; na ya kuwa alifufuka siku ya tatu, kama yanenavyo maandiko" (1 Wakorintho 15:3-4). Aliwatokea wanafunzi kwa siku arobaini, akala nao, akamwacha Tomaso amguse hadi akaanguka akisema, "Bwana wangu na Mungu wangu!" (Yohana 20:28). Kisha alipaa, akaketi mkono wa kuume wa Baba, akamtuma Roho Mtakatifu, na sasa anaomba kwa ajili ya watu wake. Na ahadi iko palepale: atarudi.
Kiini cha maisha yake
Kati ya matukio yote, matatu yanabeba uzito wa pekee, na yote matatu yanahusiana na lile swali lake.
La kwanza ni kufanyika mwili. Kuna tofauti kubwa kati ya Mungu anayetuma ujumbe na Mungu anayekuja mwenyewe. Wafilipi 2:6 inatuonyesha moyo wa tukio hili: "ambaye yeye mwanzo alikuwa yuna namna ya Mungu, naye hakuona kule kuwa sawa na Mungu kuwa ni kitu cha kushikamana nacho." Aliweka pembeni haki zake, akatwaa mwili wenye njaa na mishipa inayochoka. Tangu siku ile, hakuna mtu anayeweza kusema kwamba Mungu hajui maumivu ya mwanadamu kwa ndani. Anajua ladha ya vumbi, harufu ya kambi ya wagonjwa, uchungu wa kuzikwa rafiki.
La pili ni ungamo la Kaisaria-Filipi na kile kilichofuata mara moja. Petro alipotamka, "Wewe ndiwe Kristo, Mwana wa Mungu aliye hai" (Mathayo 16:16), Yesu alimsifia. Lakini mistari michache baadaye, alipoanza kueleza kwamba ni lazima aende Yerusalemu, ateswe na auawe, Petro yuleyule akamkemea. Na Yesu akamwambia maneno makali kuliko aliyowahi kumwambia mtu yeyote: "Nenda nyuma yangu, Shetani." Hapa ndipo tunapoona kwamba jibu sahihi la kinywa linaweza kuwa na picha potofu moyoni. Petro alitaka Masihi bila msalaba. Wengi wetu bado tunataka hivyo. Tunamtaka Yesu wa baraka, wa uponyaji, wa mafanikio, lakini si Yesu anayesema njooni mjikane nafsi zenu, mjitwike misalaba yenu. Kumjua Yesu si kukubali cheo chake tu, ni kukubali njia yake.
Swali lake bado linasubiri jibu lako.
La tatu ni msalaba na kaburi tupu, mambo mawili yasiyotengana. Msalaba peke yake ungekuwa simulizi ya huzuni ya mtu mwema aliyeuawa na mfumo mbaya. Kaburi tupu peke yake lingekuwa muujiza bila maana. Pamoja, yanakuwa tangazo: deni limelipwa na limekubaliwa. Yesu mwenyewe alieleza kifo chake kwa maneno machache yenye uzito mkubwa: "Kwa maana Mwana wa Adamu naye hakuja kutumikiwa, bali kutumika, na kutoa nafsi yake iwe fidia ya wengi" (Marko 10:45). Fidia ni malipo ya kumkomboa mtu aliyefungwa. Nasi tulikuwa tumefungwa, si kwa minyororo ya chuma, bali kwa dhambi inayotuambia tutoshe wenyewe na kutuacha tukiwa tumechoka.
Waebrania 1:3 inaunganisha matukio matatu haya kwa sentensi moja: mng'ao wa utukufu wake, aliyefanya utakaso wa dhambi, aliyeketi mkono wa kuume. Mungu, Mwokozi, Mfalme. Huyo ndiye Yesu.
Tunachojifunza kutoka kwa Yesu Kristo
Jambo la kwanza tunalojifunza ni kwamba unyenyekevu si udhaifu, ni nguvu iliyojifunga mkanda. Paulo hakuandika Wafilipi 2 ili atufundishe elimu ya Kristo tu; aliandika ili atatue ugomvi kanisani. Alianza kwa kusema kila mtu asiangalie mambo yake mwenyewe bali ya wenzake pia, kisha akatuonyesha Yesu akishuka. Mtu mwenye nafasi ya kudai heshima zote alichagua kuosha miguu. Kwa hiyo, mara nyingi swali la kiroho la kweli si "ninastahili nini hapa?" bali "nitashukaje ili nimhudumie mwenzangu?" Hiyo inaumiza ofisini, kanisani na hata nyumbani jioni ukiwa umechoka.
Jambo la pili ni kwamba ukaribu wa Mungu si nadharia. Yesu hakukaa mbali na dhiki za watu. Alisimama kwenye kaburi la Lazaro akilia, ingawa alijua kwamba dakika chache baadaye angemfufua. Hakusema, "Msilie, kwani nitarekebisha hali hii." Alilia pamoja nao kwanza. Kwa hiyo unapoomba leo, hauzungumzi na nguvu isiyo na uso. Unazungumza na Kuhani Mkuu anayejua jinsi mwili unavyouma na jinsi moyo unavyovunjika, na huyo ndiye anayesimama kati yako na Baba.
Jambo la tatu ni kwamba imani ya kweli daima huishia kwenye ungamo la kibinafsi. Petro hakusema, "Watu wengine wanasema u Kristo." Alisema, "Wewe ndiwe Kristo." Pengine ulikulia kanisani, ukaimba nyimbo zote tangu utoto, ukajua majibu yote ya darasa la Jumapili. Lakini kuna tofauti kati ya kurithi jibu la wazazi wako na kutamka jibu lako mwenyewe. Mtazamo wa mwongozo huu unagusa hapa tena: swali ni lake, na yeye haulizi makundi, anauliza watu mmoja mmoja. Hakuna mtu anayeweza kukujibia.
Na kuna somo la nne lililojificha ndani ya haya matatu: subira. Miaka thelathini ya Nazareti dhidi ya miaka mitatu ya huduma inatuambia kwamba Mungu hathamini maisha yetu kwa kipimo cha kuonekana. Sehemu kubwa ya maisha ya Yesu ilikuwa kazi ya mikono, chakula cha jioni na maombi ya faragha. Hiyo ni habari njema kwa yeyote anayehisi maisha yake ni ya kawaida mno kuwa na maana.
Kioo
Sasa niambie kwa unyoofu: Yesu ni nani kwako wewe, si kwenye imani ya kanisa lako, bali kwenye kalenda yako na kwenye akaunti yako ya benki?
Kama ni Mfalme, kwa nini wiki yako imepangwa kana kwamba yeye ni mgeni anayetembelea Jumapili asubuhi tu? Kama ni Mwokozi, kwa nini bado unajaribu kujiokoa mwenyewe kwa kufanya kazi hadi usiku wa manane ili uthibitishe kwamba unatosha? Kama alikuwa tayari kuacha utukufu wa mbinguni, kwa nini wewe unashikilia kwa nguvu hiyo nafasi ndogo ya heshima kazini, ukimkanyaga mwenzako ili usionekane mnyonge?
Pengine umekuwa ukimficha kwenye sehemu moja ya maisha yako. Unamwachia roho yako lakini si mwili wako na jinsi unavyoutumia. Unamwachia maombi yako lakini si pesa zako na jinsi unavyozipata. Unamwachia Jumapili yako lakini si ndoa yako, ambapo maneno makali yamekuwa silaha ya kawaida. Unamwachia maneno yako lakini si upweke wako, ule unaokufanya ufungue simu usiku ukitafuta kitu kitakachozibua tundu moyoni.
Nataka ukumbuke jambo moja. Yesu hakuuliza swali lile kwa Petro ili kumwaibisha. Aliuliza akiwa anakwenda kufa kwa ajili yake. Na baada ya Petro kumkana mara tatu kando ya moto, Yesu alirudi, akaoka samaki ufukweni, akamwuliza swali jingine lenye upole: "Je, wanipenda?" Hivyo ndivyo anavyokuja kwako leo. Si kwa mjeledi, bali kwa kiamsha kinywa.
Kama leo huwezi kusema kwa ujasiri, "Wewe ndiwe Kristo", anza pale ulipo. Mwambie kwa kweli: "Bwana, sijui kama nakuamini kama inavyopasa, lakini nataka kukujua." Hilo ni ombi ambalo hajawahi kulikataa. Yeye hakatai mwanzo mdogo; anakataa tu unafiki unaojiita ukamilifu.
Imeelezwa kwa watoto
Watoto huuliza maswali makubwa kwa maneno madogo: "Yesu alikuwa mtu kama baba yangu, au alikuwa Mungu?" Jibu linaloweza kueleweka ni hili: Yesu ndiye Mungu aliyekuja kuishi nasi kama mtu, na alifanya hivyo kwa sababu alitaka tumjue na tuokolewe. Unaweza kuwaambia kwamba Mungu aliwapenda watu sana hata akaamua kutokaa mbali. Alikuja kama mtoto mdogo kabisa, aliyelala mahali ambapo wanyama hula. Alikua, akacheza, akasaidia kazi nyumbani, akasikia njaa na uchovu kama sisi. Lakini hakuwahi kufanya jambo baya hata mara moja. Alipenda watu waliosahauliwa, akaponya wagonjwa, na mwishowe akakubali kufa msalabani ili dhambi zetu zisamehewe. Siku ya tatu alifufuka, na sasa yu hai milele.
Kwa watoto wadogo, mfano wa mzazi anayepiga magoti chini ili kuzungumza uso kwa uso na mtoto husaidia sana. Hivyo ndivyo Mungu alivyofanya alipokuja kama Yesu. Kwa watoto wakubwa, hadithi za Injili kama kutuliza dhoruba au kumwita Zakayo huonyesha mamlaka yake na upole wake kwa wakati mmoja. Kwa vijana balehe, maswali ya kihistoria na ya kimantiki huanza kuzuka, na hayo yanastahili majibu ya heshima, si kukemewa.
Kwenye Faith.network kuna maelezo maalum yaliyoandaliwa kulingana na umri: kwa watoto wa miaka mitatu hadi sita, kwa wa miaka saba hadi kumi na miwili, na kwa vijana wa miaka kumi na miwili na kuendelea. Chagua kiwango kinachomfaa mtoto wako, kisha msomee pamoja naye na mwache aulize. Maswali ya watoto mara nyingi hufungua milango ambayo sisi watu wazima tumeifunga kwa haya.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Yesu Kristo ni nani kwa ufupi?
Yesu Kristo ni Mwana wa Mungu wa milele aliyefanyika mwanadamu, akazaliwa Bethlehemu, akaishi maisha matakatifu, akafa msalabani kwa ajili ya dhambi za watu, akafufuka siku ya tatu na sasa anatawala mkono wa kuume wa Baba. Yeye si mwalimu mwema tu wala nabii tu; ni Mungu na mwanadamu kwa wakati mmoja, kama Yohana 1:1 na Yohana 1:14 zinavyoonyesha. Ungamo la kanisa tangu mwanzo ni lile la Petro: "Wewe ndiwe Kristo, Mwana wa Mungu aliye hai" (Mathayo 16:16).
Je, Yesu Kristo ni Mungu kweli?
Ndiyo, na hii haitegemei mstari mmoja tu. Yohana 1:1 inasema wazi kwamba Neno alikuwa Mungu. Waebrania 1:3 inamwita "mng'ao wa utukufu wake na chapa ya nafsi yake." Wakolosai 1:15 inamwita mfano wa Mungu asiyeonekana, na mistari inayofuata inasema vitu vyote viliumbwa katika yeye. Tomaso alipomwona akiwa hai alimwita "Bwana wangu na Mungu wangu" (Yohana 20:28), na Yesu hakumkataza. Isaya 9:6 ilitabiri mapema kwamba mtoto atakayezaliwa ataitwa "Mungu mwenye nguvu."
Jina "Kristo" lina maana gani?
"Kristo" si jina la ukoo bali ni cheo. Ni neno la Kiyunani lenye maana ya "mpakwa mafuta", linalolingana na neno la Kiebrania "Masihi". Katika Agano la Kale, wafalme, makuhani na manabii walipakwa mafuta kuonyesha kwamba Mungu amewateua. Israeli walikuwa wakimsubiri yule Mpakwa Mafuta wa mwisho atakayeleta ufalme wa Mungu. Kwa hiyo kusema "Yesu ni Kristo" ni kusema kwamba yeye ndiye aliyeahidiwa, yule ambaye manabii wote walimwelekeza. Jina "Yesu" lenyewe lina maana ya "Bwana ni wokovu."
Je, Yesu alikuwako kabla ya kuzaliwa Bethlehemu?
Ndiyo. Biblia haionyeshi mwanzo wa Mwana, bali kushuka kwake. Yohana 1:1 inasema alikuwako hapo mwanzo pamoja na Mungu, na Wakolosai 1:17 inasema "Naye amekuwako kabla ya vitu vyote." Yesu mwenyewe alisema kwamba kabla Ibrahimu hajakuwako, yeye yuko. Kuzaliwa Bethlehemu hakukuwa mwanzo wa kuwepo kwake, bali mwanzo wa kuwepo kwake kama mwanadamu. Wafilipi 2:6 inaeleza hali yake kabla ya kufanyika mwili: alikuwa na namna ya Mungu, lakini hakushikamana na hadhi hiyo.
Kwa nini ilibidi Yesu afe msalabani?
Kwa sababu dhambi ina gharama halisi, na haki ya Mungu haiwezi kupuuza uovu kana kwamba si kitu. Yesu aliieleza kazi yake kwa maneno haya: "Mwana wa Adamu naye hakuja kutumikiwa, bali kutumika, na kutoa nafsi yake iwe fidia ya wengi" (Marko 10:45). Msalaba ni mahali ambapo upendo wa Mungu na haki yake vilikutana bila kugongana. Isaya 53:5 ilikuwa imetabiri jambo hili: alijeruhiwa kwa makosa yetu, na kwa kupigwa kwake sisi tumepona. Ufufuo ndio uthibitisho kwamba sadaka hiyo ilikubaliwa.
Je, kuna ushahidi wa kihistoria kwamba Yesu aliishi kweli?
Ndiyo. Mbali na nyaraka za Agano Jipya, ambazo ni hati za kale zilizoandikwa ndani ya kizazi kimoja cha matukio yenyewe, waandishi wa nje kama Yosefo wa Kiyahudi na Tacito wa Kirumi wanamtaja Yesu, kusulibiwa kwake chini ya Pontio Pilato, na kuendelea kwa wafuasi wake. Wasomi wengi, hata wasio Wakristo, wanakubali kwamba Yesu wa Nazareti aliishi na kuuawa kwa kusulibiwa. Swali la kweli halijawahi kuwa kama aliishi, bali ni nani aliyekuwa, na jibu la swali hilo linahitaji zaidi ya historia; linahitaji moyo uliofunuliwa.
Tofauti kati ya "Mwana wa Mungu" na "Mwana wa Adamu" ni nini?
"Mwana wa Mungu" linasisitiza uhusiano wake wa pekee na Baba na uungu wake. "Mwana wa Adamu" ni jina alilolipenda kujiita mwenyewe, likitokana na Danieli 7 ambapo mtu mwenye mfano wa binadamu anakuja mbele ya Mzee wa Siku na kupewa mamlaka ya milele. Kwa hiyo majina yote mawili yanasema jambo kubwa. Moja linatuonyesha kwamba yeye ni Mungu wa kweli, lingine linatuonyesha kwamba ni mwanadamu wa kweli na pia Mfalme aliyeahidiwa. Ungamo la Petro katika Mathayo 16:16 linaunganisha pande hizi mbili.
Je, Yesu aliwahi kutenda dhambi?
Hapana. Maandiko yanasema wazi kwamba alijaribiwa kama sisi, lakini bila dhambi: "bali yeye alijaribiwa sawasawa na sisi katika mambo yote, bila kufanya dhambi" (Waebrania 4:15). Alipata njaa, uchovu, huzuni na machozi, yaani udhaifu halisi wa mwili wa binadamu, lakini hakuwahi kumwasi Baba. Hili ni muhimu kwa sababu mtu mwenye deni lake mwenyewe hawezi kulipa deni la wengine. Ni kwa sababu hakuwa na dhambi ndipo kifo chake kikawa na uwezo wa kuchukua dhambi zetu badala ya zake mwenyewe.
Nitajuaje kwamba Yesu alifufuka kweli?
Mambo kadhaa yanashikana hapa: kaburi lililokuwa tupu ambalo maadui wake hawakuweza kulipinga, wanawake walioshuhudia kwanza katika jamii ambayo ushahidi wa mwanamke haukuwa na uzito mahakamani, mamia ya mashahidi walioonana naye kama Paulo anavyoandika katika 1 Wakorintho 15:3-4 na mistari inayofuata, na mabadiliko makubwa ya wanafunzi waliokimbia kwa hofu kisha wakawa tayari kufa kwa ushuhuda wao. Hakuna anayekufa kwa hiari kwa ajili ya jambo analojua ni uwongo aliouzua mwenyewe.
Je, Yesu ndiye njia pekee ya kumfikia Mungu?
Hivyo ndivyo yeye mwenyewe alivyosema: "Mimi ndimi njia, na kweli, na uzima; mtu haji kwa Baba, ila kwa njia ya mimi" (Yohana 14:6). Petro alilisema hilo hilo mbele ya baraza: "Wala hakuna wokovu katika mwingine awaye yote" (Matendo 4:12). Madai haya si kiburi cha kidini, ni matokeo ya nani Yesu alivyo. Kama ni kweli kwamba Mungu mwenyewe alikuja kulipa deni letu kwa damu yake, basi kutafuta njia nyingine si uvumilivu bali ni kukataa zawadi iliyotolewa kwa gharama kubwa kuliko zote.
Nifanyeje ili nianze kumfuata Yesu?
Hakuna ibada ngumu inayohitajika. Anza kwa kukiri kwa Mungu ukweli kuhusu hali yako, kuamini kwamba Yesu alikufa na kufufuka kwa ajili yako, na kumkabidhi maisha yako kama Bwana, si kama msaidizi tu. Kisha fuata hatua za wazi: soma Injili moja, pengine Yohana, taratibu; ongea naye kwa maneno yako mwenyewe kila siku; na jiunge na kundi la waumini ambao mnaweza kusaidiana. Imani si hisia kali ya siku moja; ni safari ya kutembea naye kila siku, kwa neema yake, hata siku zile ambazo moyo umechoka.
Yesu yuko wapi sasa, na atarudi lini?
Baada ya ufufuo alipaa mbinguni na sasa ameketi mkono wa kuume wa Baba, akitawala na kuwaombea watu wake, kama Waebrania 1:3 inavyohitimisha. Hayupo mbali kama mgeni asiyejali; kwa Roho Mtakatifu yupo karibu na kila mwaminifu. Biblia inaahidi kwamba atarudi kwa utukufu kuhukumu walio hai na waliokufa na kufanya vitu vyote kuwa vipya, lakini inakataa kabisa kutupa tarehe. Yesu mwenyewe alisema siku na saa hakuna aijuaye. Wito wetu si kuhesabu siku, bali kuwa tayari.
Kwa kuhitimisha
Tulianza njiani kuelekea Kaisaria-Filipi, pale ambapo Yesu aligeuka na kuuliza swali lake. Tumefuata hatua zake tangu umilele hadi hori la kondoo, kutoka karakana ya useremala hadi Yordani, kutoka milima ya mahubiri hadi Gethsemane, kutoka msalabani hadi kiti cha enzi. Tumeona Isaya akimwita mtoto na Mungu mwenye nguvu, Yohana akimwita Neno aliyekuwa Mungu, Paulo akimwita mfano wa Mungu asiyeonekana, Waebrania ikimwita chapa ya nafsi yake, na Petro akimwita Kristo, Mwana wa Mungu aliye hai.
Lakini maelezo yote haya yanakuletea wewe palepale ulipoanzia: mbele ya swali lake. Si "watu husema nini", bali "wewe wasemaje".
Kaburi tupu ndilo jibu la mwisho.
Kama unataka kuendelea, soma Injili ya Yohana polepole, sura moja kwa siku, ukisimama kila mahali anapojisema mwenyewe, na Wafilipi 2:5-11 kama sala ya kila asubuhi. Kisha mwombe Baba afanye kwako kile alichomfanyia Petro: afungue macho yako uone, siyo kwa mwili na damu, bali kwa neema yake, ili uweze kusema kwa moyo wako wote, "Wewe ndiwe Kristo."
