Mhusika wa Biblia

Zakayo: Mtoza Ushuru Aliyepanda Mkuyu na Kukutana na Wokovu

Utangulizi

Fikiria mtu mzima, tajiri, mwenye nguo nzuri na watumishi, akikimbia barabarani kama mtoto na kisha akipanda mti. Katika utamaduni wa Mashariki ya Kati, mwanamume mwenye hadhi hakimbii hadharani na wala hapandi miti. Lakini siku ile huko Yeriko, mtu mmoja aliamua kwamba kuonekana mjinga ni bei ndogo kulipa ili tu amwone Yesu akipita. Jina lake lilikuwa Zakayo, mkubwa wa watoza ushuru, tajiri aliyechukiwa na kila mtu mjini mwake.

Hadithi yake ni fupi, mistari kumi tu katika Injili ya Luka. Lakini ndani ya mistari hiyo kuna moja ya picha wazi kabisa za jinsi neema inavyofanya kazi: inatafuta kwanza, inaita kwa jina, inaingia nyumbani, na kisha inabadilisha hata daftari la hesabu za biashara. Katika ukurasa huu utaona maisha ya Zakayo kwa mpangilio wake, udhaifu wake bila kuufunika, na jinsi siku ile ya Yeriko inavyounganika na mpango mkubwa wa Mungu wa kuokoa waliopotea.

Mtazamo wa mwongozo huu

Kurasa nyingi huhubiri Zakayo kama hadithi ya mtu mfupi aliyejitahidi. Hapa tunafuata mstari mwingine: tunasoma habari yake kama hadithi ya neema iliyoshuka hadi kwenye sanduku la fedha. Zakayo hakuokolewa kwa sababu alitoa nusu ya mali yake; alitoa nusu ya mali yake kwa sababu wokovu ulikuwa umeingia mlangoni mwake. Mpangilio huo ndio kila kitu. Tukiubadilisha, injili inageuka biashara. Tukiuhifadhi, tunaona kwamba toba halisi haiishii moyoni; inafika mifukoni, kwenye mikataba, na kwa wale tuliowakosea. Ndiyo maana tutasoma Luka 19 pamoja na 2 Wakorintho 5:17 na 1 Timotheo 6:10.

Biblia inasema nini kuhusu Zakayo?

Habari yake yote inapatikana katika Luka 19:1-10, na Luka anaanza kwa kutupa maelezo manne yanayotosha kutufahamisha kwa nini mji mzima ulimchukia: "Na tazama, palikuwa na mtu, jina lake Zakayo, naye ni mkubwa wa watoza ushuru, tena ni tajiri" (Luka 19:2).

Kila neno hapo lina uzito. Jina lake, Zakayo, linatokana na neno la Kiebrania lenye maana ya "safi" au "mwenye haki." Wazazi wake walimpa jina la matumaini; maisha yake yakawa kinyume chake kabisa. Alikuwa "mkubwa wa watoza ushuru," cheo kinachotajwa mara moja tu katika Agano Jipya lote. Hakuwa mtoza ushuru wa kawaida aliyeketi mezani; alikuwa msimamizi wa wengine, mkuu wa mtandao mzima wa ukusanyaji katika eneo la Yeriko. Na Yeriko haikuwa kijiji chochote. Ulikuwa mji wa mitende na zeri, njia kuu ya biashara kati ya Perea na Yudea, mahali ambapo kila mzigo uliopita ulilipiwa kodi. Mtu aliyesimamia forodha ya Yeriko alikuwa ameshika bomba la fedha.

Mfumo wa Warumi ulikuwa wa kukodisha. Serikali iliuza haki ya kukusanya kodi, na mkusanyaji alilipa kiasi kilichokubaliwa kisha akabaki na ziada yote aliyoweza kukamua kutoka kwa watu. Hapo ndipo ulipozaliwa uporaji halali. Mtoza ushuru Myahudi alionekana mara mbili mwovu: mnyang'anyi wa wenzake, na msaliti aliyefanya kazi kwa adui wa taifa lake. Alipigwa marufuku katika sinagogi, ushuhuda wake haukukubalika mahakamani, na sadaka yake hekaluni ilihesabiwa najisi. Zakayo alikuwa tajiri mwenye nyumba kubwa na upweke mkubwa zaidi.

Kisha siku moja Yesu akapita. "Huyu alikuwa akitafuta kumwona Yesu ni mtu wa namna gani; asiweze kwa sababu ya mkutano, maana ni mfupi wa kimo" (Luka 19:3). Kikwazo chake hakikuwa cha kiroho peke yake; kilikuwa cha kimwili na cha kijamii. Umati haukumpisha. Watu waliomzunguka hawakuwa tayari kumfungulia nafasi mtu aliyewaibia kwa miaka mingi. Hivyo akafanya jambo lisilo la heshima kwa mtu wa cheo chake: akakimbia mbele ya njia, akapanda mkuyu.

Na hapo ndipo kila kitu kinapogeuka. Yule aliyepanda ili aone, akaonwa. "Naye Yesu, alipofika mahali pale, alitazama juu, akamwambia, Zakayo, shuka upesi, kwa kuwa leo imenipasa kushinda nyumbani mwako" (Luka 19:5). Yesu anamwita kwa jina, bila kuulizwa. Hajamwambia "tubu kwanza," wala "rudisha ulivyoiba kisha tutazungumza." Anajialika nyumbani kwake, jambo ambalo katika utamaduni ule lilimaanisha kukubalika kabisa, ushirika wa mezani, urafiki wa hadhara.

Umati ukanung'unika: "Ameingia kukaa nyumbani mwa mtu mwenye dhambi" (Luka 19:7). Walikuwa sahihi kuhusu Zakayo na walikosea kuhusu Yesu. Jibu linakuja kutoka kwa Zakayo mwenyewe, akiwa amesimama katikati ya nyumba yake: "Tazama, Bwana, nusu ya mali yangu nawapa maskini, na ikiwa nimenyang'anya mtu kitu kwa hila, namrudishia mara nne" (Luka 19:8). Hiyo si hotuba ya kidini. Ni hesabu. Ni mtu anayechukua kitabu chake cha biashara na kukigeuza ukurasa kwa ukurasa mbele ya Bwana.

Na Yesu anahitimisha kwa maneno ambayo ndiyo msingi wa kila kitu: "Leo wokovu umefika nyumbani humu, kwa sababu huyu naye ni mwana wa Ibrahimu" (Luka 19:9), kisha, "Kwa kuwa Mwana wa Adamu alikuja kutafuta na kuokoa kile kilichopotea" (Luka 19:10). Wokovu ulifika; haukununuliwa.

Alipanda ili aone; akashuka akiwa ameonwa.

Uzi unaopita katika Biblia yote

Yeriko si mji wa kawaida katika Biblia. Ni mji wa kwanza ulioanguka Israeli ilipoingia nchi ya ahadi, mji uliolaaniwa na Yoshua. Na ndani ya kuta zake, mwanamke mmoja aliyekuwa kahaba, Rahabu, aliokolewa kwa imani na kuingizwa katika ukoo wa Masihi mwenyewe, kama Mathayo 1:5 inavyoonyesha. Karne nyingi baadaye, katika mji ule ule, mtu mwingine aliyetengwa na jamii anapokea wokovu nyumbani mwake. Yeriko inakuwa mahali ambapo Mungu huandika upya hadithi za watu walioandikwa kando.

Ahadi ya Zakayo ya kurudisha inatuweka moja kwa moja katika Torati. Sheria ya Musa ilidai mtu aliyemkosea mwenzake kwa mali arudishe kile alichochukua na kuongeza sehemu ya tano juu yake, kama tunavyosoma katika Mambo ya Walawi 6:4-5 na Hesabu 5:7. Kwa mwizi aliyekamatwa na kuhukumiwa, Kutoka 22:1 ilidai malipo ya mara nne au mara tano kwa yale aliyoyachinja au kuyauza. Zakayo hakuhukumiwa na mahakama yoyote. Hakuna aliyemshtaki siku ile. Lakini alijiwekea kiwango cha juu kabisa cha sheria, cha mwizi aliyekamatwa, na akakiongeza kwa kutoa nusu ya mali yake kwa maskini, jambo ambalo sheria haikuwahi kudai kwa mtu yeyote. Neema huzaa ukarimu unaozidi matakwa ya kisheria.

Manabii walipiga kelele dhidi ya faida ya dhuluma. Amosi aliwashutumu waliowauza maskini kwa viatu, Mika akaita taifa lirudi kwenye haki na rehema, na Ezekieli akaahidi kwamba Mungu mwenyewe atakuja kuwatafuta kondoo waliotawanyika badala ya kuwaachia wachungaji wabaya. Luka 19:10 ni kutimizwa kwa unabii ule kwa sauti ya Mwana: Mchungaji ameingia Yeriko, na kondoo mmoja aliyepotea amepatikana.

Uzi mwingine ni "mwana wa Ibrahimu." Wanaonung'unika walidhani ukoo pekee ndio uliowafanya watu wa Mungu, na walikuwa wamemfukuza Zakayo nje ya familia hiyo kwa sababu ya kazi yake. Yohana Mbatizaji alikuwa ameshaonya katika Luka 3:8 kwamba Mungu aweza kumwinulia Ibrahimu watoto kutoka katika mawe haya. Paulo atalieleza wazi baadaye katika Warumi 4 na Wagalatia 3: watoto wa kweli wa Ibrahimu ni wale wanaoamini. Zakayo alirudishwa familiani si kwa kuthibitisha ukoo wake, bali kwa kumpokea Yule aliyekuja kwake.

Hatimaye, habari hii inasimama kama tangazo la kile Yesu alichokisema mapema zaidi: "sikuja kuwaita wenye haki, bali wenye dhambi" (Mathayo 9:13). Ilikuwa kweli alipomwita Lawi mtoza ushuru kutoka kwenye kibanda cha forodha, ni kweli katika mifano ya Luka 15 ya kondoo, sarafu na mwana mpotevu, na inakuwa kweli kwa mara ya mwisho kabla ya Yerusalemu nyumbani kwa Zakayo. Siku chache baadaye Yesu angekufa msalabani kati ya wahalifu wawili, na mmoja wao angepokea ahadi ile ile ya "leo." Yeriko ilikuwa kituo cha mwisho kabla ya Kalvari.

Kiini cha maisha yake

Kwanza, siku aliyochagua fedha badala ya watu. Biblia haitupi tarehe wala sababu, lakini inatupa matokeo. Mahali fulani katika ujana wake, Zakayo aliingia katika mfumo uliomruhusu kujilimbikizia mali kwa machozi ya jirani zake. Hatujui kama alianza kwa kukata tamaa au kwa tamaa tu; tunajua tu kwamba aliendelea hadi akafika juu, akawa "mkubwa" wa watoza ushuru. Maneno ya 1 Timotheo 6:10 yanaelezea safari ile kwa usahihi wa kutisha: "Maana shina moja la mabaya ya kila namna ni kupenda fedha; ambayo wengine hali wakiitamani hiyo wamefarakana na imani, na kujichoma kwa maumivu mengi." Zakayo alikuwa amefarakana na taifa lake, na sinagogi, pengine na nafsi yake mwenyewe. Alikuwa ametoboka. Alikuwa tajiri na aliyejeruhiwa kwa wakati mmoja, na kila shilingi ilikuwa kovu jipya.

Pili, asubuhi ya mkuyu. Kuna kitu ndani yake ambacho hakikufa kabisa. Alisikia habari za Rabi aliyekula na watoza ushuru, na hamu ikaingia moyoni. Luka anasema alikuwa "akitafuta kumwona Yesu ni mtu wa namna gani." Hakuwa na uhakika; alikuwa na udadisi. Na Mungu mara nyingi huanzia pale. Kikwazo cha kimo na kikwazo cha umati vilimlazimisha kuchagua: kubaki na heshima yake, au kuikimbiza heshima hiyo mbali ili apate nafasi ya kuona. Akapanda mkuyu, mti wenye matawi mapana yaliyo chini, mti ambao kwa kawaida ulichumwa matunda yake na maskini. Tajiri wa Yeriko akajiweka juu ya mti wa maskini. Kabla hata hajatubu kwa maneno, alikuwa tayari ameanza kushuka kwa kiburi.

Tatu, mchana nyumbani kwake. Hapa ndipo maisha yake yalipokatika katikati. Yesu anasimama chini ya mti, anatazama juu, anaita jina. "Zakayo, shuka upesi, kwa kuwa leo imenipasa kushinda nyumbani mwako" (Luka 19:5). Neno "imenipasa" ni gumu na zuri; linabeba wazo la lazima ya kimungu, kama vile ratiba ya mbinguni ilikuwa imeandikwa kwa ajili ya siku hiyo. Zakayo anashuka haraka na kumkaribisha kwa furaha. Na ndani ya nyumba, mbele ya wageni na manung'uniko ya mtaa mzima, anasimama na kutoa tamko la fedha lililobadilisha kila kitu (Luka 19:8). Hii ndiyo saa ambayo mtazamo wa ukurasa huu unakuwa wazi: wokovu uliingia mlangoni kabla ya ahadi ya kurudisha kutamkwa, na ahadi ile ikawa ushahidi, si bei.

Baada ya hapo, Maandiko yananyamaza. Mapokeo ya kanisa la mwanzo, hasa maandishi ya Klementi wa Aleksandria, yanadai kwamba Zakayo alikuja kuwa kiongozi wa kanisa huko Kaisaria. Tusiipandishe hadithi hiyo hadhi ya Neno la Mungu; ni mapokeo tu. Lakini haishangazi. Mtu aliyekuwa tayari kugawanya mali yake siku ya kwanza, aliwezekana kuwa mtu aliyeishi maisha yote akitoa.

Tunachojifunza kutoka kwa Zakayo

Neema hutangulia daima. Katika hadithi hii, Yesu ndiye anayeanzisha kila hatua muhimu. Yeye ndiye anayepita Yeriko, anayesimama, anayetazama juu, anayeita jina, anayejialika. Zakayo alipanda mti, ndiyo, lakini kupanda mti hakuvuti neema; kunakuweka tu mahali ambapo neema inapokupata. Tena kumbuka kile kilichotokea sura moja nyuma: Yesu alikuwa amesema ni rahisi zaidi ngamia kupenya tundu la sindano kuliko tajiri kuingia katika ufalme wa Mungu, na wanafunzi wakashangaa ni nani basi awezaye kuokoka. Jibu lilikuwa, "Yasiyowezekana kwa wanadamu yanawezekana kwa Mungu" (Luka 18:27). Kisha Luka anatuonyesha mara moja tajiri aliyeokoka. Zakayo ni ngamia aliyepenya tundu la sindano, na si kwa nguvu zake.

Kiumbe kipya huonekana. Paulo anaandika, "Hata imekuwa, mtu akiwa ndani ya Kristo amekuwa kiumbe kipya; ya kale yamepita tazama! Yamekuwa mapya" (2 Wakorintho 5:17). Zakayo ni mfano hai wa mstari huo. Hakuwa mtu yule yule aliyeongeza tabia moja ya kidini juu ya maisha yake ya zamani; alikuwa mtu mpya mwenye uhusiano mpya na fedha, na jirani, na haki. Kwa karne nyingi watu wamejiuliza jinsi ya kujua kama mabadiliko ni ya kweli. Luka 19 inatoa kipimo kimoja ambacho si cha kujificha: je, badiliko lako limefika kwenye vitu ulivyovishika kwa nguvu zaidi?

Toba hufidia, haikwepi. Zakayo hakusema "Mungu amenisamehe, hivyo yaliyopita si kitu." Alihesabu. Aliwarudishia wale aliowakosea. Tofauti kati ya kujuta na kutubu ni kwamba kujuta kunabaki ndani ya kifua, na toba hutoka nje na kugonga mlango wa yule uliyemwumiza. Toba isiyogusa pochi mara nyingi haijagusa moyo. Lakini tahadhari ipo pia: Mathayo 9:13 inasema, "Nataka rehema, wala si sadaka." Fidia ya Zakayo haikuwa sadaka ya kununua rehema; ilikuwa rehema iliyomiminika kutoka kwa mtu aliyekwisha kupokea rehema. Tukibadilisha mpangilio huo, tunarudi katika dini ya kujilipia, na hapo furaha ya Zakayo inapotea.

Kioo

Sasa acha hadithi hii ikutazame wewe. Umewahi kuhesabu ni mambo mangapi unayafanya ili tu watu wasijue jinsi ulivyopata ulichonacho? Kuna mkataba ule uliotia saini ukijua kwamba mwenzako hajaelewa vizuri. Kuna kodi uliyoikwepa kwa sababu "kila mtu anafanya hivyo." Kuna mshahara wa kijana anayekufanyia kazi, ambao unajua hautoshi, lakini unakaa kimya kwa sababu anahitaji kazi kuliko unavyomhitaji yeye. Kuna urithi uliogawanywa kwa hila baada ya msiba. Zakayo angekuelewa vizuri sana.

Au labda fedha si tatizo lako, na kikwazo chako ni kile kingine: umati. Unataka kumkaribia Mungu, lakini kuna watu wa kanisani wanaojua ulikotoka, na macho yao yanakuzuia zaidi ya dhambi yenyewe. Umejaribu kujipanga, kujisahihisha, kujifanya mtu wa heshima kwanza, ili siku moja uweze kukaribia bila aibu. Sikia kwa makini: Yesu alisimama chini ya mti kabla Zakayo hajaahidi lolote. Hakuuliza kumbukumbu yake. Alitaja jina lake na akataka kuingia nyumbani kwake siku ile ile.

Neema haikungoja Zakayo awe mzuri.

Lakini kioo hiki kina upande wa pili. Kuna uwezekano kwamba wewe ndiwe uliye katika umati, siyo juu ya mti. Unajua watu ambao Mungu "hapaswi" kuwapokea haraka hivyo. Unahesabu makosa yao kwa usahihi wa mhasibu na unaita hiyo kutetea ukweli. Manung'uniko ya Yeriko yalisikika kutoka kwa watu waliokuwa karibu zaidi na Yesu, si kutoka kwa wageni.

Swali la leo ni rahisi na gumu: ukimsikia akikuita kwa jina, utashuka upesi, au utabaki juu ya mti ukijifanya bado unatazama?

Imeelezwa kwa watoto

Habari ya Zakayo ni moja ya hadithi chache za Biblia ambazo watoto hupenda mara ya kwanza wanaposikia, kwa sababu zina mtu mfupi, mti, na mwaliko wa chakula. Lakini watoto wanaweza kuichukua kwa namna mbili: ama kama hadithi ya mtu aliyejitahidi sana hadi akapata zawadi, au kama hadithi ya Yesu anayemjua kila mtu kwa jina. Ya pili ndiyo ya kweli, na ndiyo inayoponya.

Kwa maneno mepesi unaweza kuwaambia hivi: kulikuwa na mtu aliyekusanya fedha za watu na kujichukulia nyingi zaidi kuliko alivyopaswa, hivyo hakuna aliyetaka kuwa rafiki yake. Siku moja Yesu alipita, na mtu yule akataka sana kumwona, lakini alikuwa mfupi, hivyo akapanda mti. Yesu alisimama, akatazama juu, na kumwita kwa jina lake. Akasema anataka kwenda nyumbani kwake. Furaha ile ilimbadilisha moyo, naye akaanza kurudisha fedha alizochukua vibaya.

Kwa watoto wadogo, sisitiza furaha ya kuitwa kwa jina. Kwa watoto wakubwa, unaweza kuzungumzia uwazi wa kusema ukweli tunapokosea na kurekebisha tulichoharibu, bila kuwafanya wafikiri kwamba upendo wa Mungu unanunuliwa kwa matendo mema.

Katika Faith.network tunaandaa maelezo maalum ya hadithi hii kwa ngazi tofauti za umri: kwa watoto wa miaka mitatu hadi sita, kwa wale wa miaka saba hadi kumi na miwili, na kwa vijana wa miaka kumi na miwili na zaidi, kila moja likiwa na lugha, maswali na matumizi yanayolingana na umri wao. Ni msaada mzuri kwa familia zinazosoma Biblia pamoja jioni, na kwa walimu wa shule ya Jumapili wanaotaka kwenda ndani zaidi ya mkuyu.

Maswali yanayoulizwa mara kwa mara

Zakayo alikuwa nani katika Biblia?

Zakayo alikuwa Myahudi aliyeishi Yeriko wakati wa huduma ya Yesu, na Luka 19:2 inamtaja kama mkubwa wa watoza ushuru na tajiri. Hiyo ina maana alikuwa msimamizi wa wakusanyaji wengine katika kituo muhimu cha forodha kwenye njia ya biashara, akifanya kazi chini ya mamlaka ya Warumi. Kwa sababu hiyo alionekana msaliti wa taifa lake na mnyang'anyi wa wenzake, na alitengwa na maisha ya kidini ya jamii. Habari yake yote inapatikana katika Luka 19:1-10, na haitajwi mahali pengine popote katika Biblia.

Kwa nini Zakayo alipanda mkuyu?

Luka 19:3 inasema alikuwa akitafuta kumwona Yesu ni mtu wa namna gani, lakini hakuweza kwa sababu ya mkutano, maana alikuwa mfupi wa kimo. Umati uliokuwa umejaa barabarani haukumpisha, na kuna uwezekano mkubwa watu walimzuia kwa makusudi kwa sababu ya chuki waliyokuwa nayo juu yake. Hivyo alitangulia mbio na kupanda mti ili amwone Yesu akipita. Kwa mtu wa cheo chake, kukimbia hadharani na kupanda mti kulikuwa jambo la kudhalilisha, ambalo linaonyesha jinsi hamu yake ilivyokuwa kubwa kuliko heshima yake.

Mkuyu ni mti wa aina gani, na kwa nini aliuchagua?

Mkuyu uliotajwa hapa ni aina ya mtini mkubwa unaostawi katika maeneo ya chini na ya joto kama Yeriko. Una shina pana, matawi yanayoanzia karibu na ardhi, na majani mazito, hivyo ulikuwa rahisi kupandwa hata kwa mtu mzima asiye mwepesi. Matunda yake yalikuwa ya bei ya chini na mara nyingi yalitumiwa na watu maskini. Kuna picha nzuri hapo: tajiri wa Yeriko alijiweka juu ya mti wa maskini ili amwone Yule ambaye angemwokoa, na hakuona haya kufanya hivyo.

Je, ni kweli kwamba Zakayo ndiye aliyekuwa mfupi, au ni Yesu?

Katika lugha ya Kigiriki, sentensi ya Luka 19:3 ina utata kidogo kwa sababu kiwakilishi kinaweza kinadharia kumhusu Yesu. Tafsiri nyingi za Kiswahili na za lugha nyingi duniani zinaelewa kwamba anayesemwa ni Zakayo, na hiyo ndiyo tafsiri yenye mantiki zaidi, kwa sababu sababu ya kupanda mti inaelezwa kuwa ni kutoweza kuona juu ya umati. Kama Yesu ndiye angekuwa mfupi, kupanda mti kungemsaidia Zakayo vivyo hivyo, lakini muktadha wote wa aya unamhusu Zakayo na vikwazo vyake.

Kwa nini watu walinung'unika Yesu alipoingia nyumbani kwa Zakayo?

Kula na kulala nyumbani kwa mtu katika utamaduni wa Kiyahudi kulikuwa ishara ya ushirika wa karibu na kukubalika kwa hadhara, si tu kula chakula. Kwa hiyo walipoona Yesu akiingia kwa mtoza ushuru, walisema, "Ameingia kukaa nyumbani mwa mtu mwenye dhambi" (Luka 19:7). Walikuwa na hakika kwamba mwalimu halisi wa Mungu angejitenga na watu wa namna hiyo. Lakini Yesu alikuwa amekwisha eleza kusudi lake katika Mathayo 9:13 kwamba hakuja kuwaita wenye haki bali wenye dhambi, na siku ile akalithibitisha kwa vitendo.

Je, Zakayo aliokolewa kwa sababu alitoa mali yake?

Hapana, na mpangilio wa habari unaonyesha wazi. Yesu alimwita, akajialika nyumbani kwake, na Zakayo akamkaribisha kwa furaha kabla ya ahadi yoyote ya fedha kutamkwa. Tangazo la Luka 19:8 linakuja baada ya neema kuingia, siyo kabla yake. Yesu anahitimisha kwa kusema wokovu umefika nyumbani humu, akilitaja kama jambo lililofanyika, siyo lililonunuliwa. Ukarimu wa Zakayo ni tunda la wokovu, siyo mzizi wake, kama vile 2 Wakorintho 5:17 inavyoeleza kwamba aliye ndani ya Kristo amekuwa kiumbe kipya na mambo ya kale yamepita.

Kwa nini aliahidi kurudisha mara nne?

Sheria ya Musa ilitaka mtu aliyechukua mali ya mwenzake kwa udanganyifu arudishe kile alichokichukua akiongeza sehemu ya tano, kama inavyoonekana katika Mambo ya Walawi 6:4-5 na Hesabu 5:7. Malipo ya mara nne au mara tano yalitajwa katika Kutoka 22:1 kwa mwizi aliyekamatwa na kuhukumiwa. Zakayo hakuwa ameshtakiwa na mtu yeyote, lakini alijiwekea kiwango kikali kabisa cha sheria kwa hiari yake, kisha akazidisha kwa kutoa nusu ya mali yake kwa maskini. Hiyo ndiyo tabia ya moyo uliopokea rehema isiyostahiliwa.

Habari ya Zakayo inapatikana wapi katika Biblia?

Inapatikana katika Injili ya Luka pekee, sura ya kumi na tisa, mistari ya kwanza hadi ya kumi. Luka ndiye mwinjilisti anayependa kuonyesha jinsi Yesu alivyowakaribia waliotengwa: wanawake, maskini, wasio Wayahudi, na watoza ushuru. Habari ya Zakayo inafuata mara moja baada ya kuponywa kwa kipofu wa Yeriko na baada ya mazungumzo na mtawala tajiri aliyeondoka kwa huzuni, na inatangulia mfano wa fedha katika Luka 19:11-27. Mpangilio huo si wa bahati mbaya; Luka anatujengea hoja kuhusu utajiri, imani na wokovu.

Nini kilimpata Zakayo baada ya kukutana na Yesu?

Biblia haisemi. Baada ya Luka 19:10, jina lake halirudi tena katika Maandiko. Mapokeo ya kanisa la mwanzo, hasa maandishi ya Klementi wa Aleksandria na baadhi ya vitabu vya karne za mwanzo, yanadai kwamba Zakayo alikuja kuwa mmoja wa viongozi wa kanisa huko Kaisaria, lakini hiyo si sehemu ya Neno la Mungu na haipaswi kufundishwa kama ukweli wa kihistoria wenye uhakika. Kinachojulikana kwa hakika ni kwamba siku ile nyumbani kwake ilibadilisha mwelekeo wa maisha yake, na kwamba Yesu mwenyewe alitangaza wokovu wake.

Je, Zakayo na Mathayo ni mtu mmoja?

Hapana, ni watu wawili tofauti. Mathayo, anayeitwa pia Lawi, alikuwa mtoza ushuru huko Kapernaumu katika eneo la Galilaya, na aliitwa na Yesu kuwa mmoja wa wanafunzi kumi na wawili, kama tunavyosoma katika Luka 5:27-32 na Mathayo 9:9. Zakayo alikuwa mkubwa wa watoza ushuru huko Yeriko, karibu na mpaka wa Yudea, na hakuwa mmoja wa mitume. Wanafanana kwa kazi yao na kwa jinsi walivyopokelewa na Yesu licha ya chuki ya watu, lakini ni wahusika wawili wa habari mbili tofauti.

Jina Zakayo lina maana gani?

Linatokana na jina la Kiebrania Zakai, lenye mzizi wenye maana ya "safi," "asiye na hatia," au "mwenye haki." Ni jina linalopatikana pia katika Ezra 2:9 na Nehemia 7:14 kwa familia moja ya waliorudi kutoka uhamishoni. Kuna uchungu wa kejeli katika jina hilo, kwa sababu mtu aliyeitwa "safi" aliishi maisha ya uchafu wa kifedha kwa miaka mingi. Lakini Yesu alipolitaja jina lile chini ya mkuyu, kwa mara ya kwanza jina likaanza kuwa kweli, siyo kwa jitihada za Zakayo bali kwa neema iliyomfikia.

Je, kuwa tajiri ni dhambi, kulingana na habari hii?

Biblia haisemi mali ni dhambi, bali inaonya juu ya uhusiano wa moyo na mali. 1 Timotheo 6:10 inasema shina moja la mabaya ya kila namna ni kupenda fedha, na kwamba waliotamani sana wamefarakana na imani na kujichoma kwa maumivu mengi. Tatizo si kuwa nayo; ni kuiabudu, na hasa kuipata kwa kuwaumiza wengine. Zakayo hakutoa mali yake yote; alitoa nusu na kurekebisha madhara aliyosababisha. Hiyo inatuonyesha kwamba utajiri uliobadilishwa na neema huwa chombo cha huruma badala ya ngome ya ubinafsi.

Ninawezaje kujua kama toba yangu ni ya kweli?

Toba ya kweli huanza kwa kumpokea Kristo, siyo kwa kujitengeneza ili ustahili kumpokea, lakini haibaki tu kuwa hisia. Zakayo alisimama na kutaja hatua halisi: wale aliowakosea, kiasi alichochukua, na namna atakavyorudisha. Kama kuna mtu unayeweza kumtaja ambaye umemdhulumu, na hatua halisi unayoweza kuchukua wiki hii, hapo utajua Roho Mtakatifu amefanya kazi. Pamoja na hayo, kumbuka kwamba uhakika wako wa wokovu haukai juu ya ubora wa toba yako, bali juu ya Yule aliyekuja kutafuta na kuokoa kile kilichopotea.

Kwa kuhitimisha

Hadithi ya Zakayo mara nyingi hufundishwa kama somo la kujitahidi: panda mti wako, vuka vikwazo vyako, ufanye bidii umfikie Yesu. Lakini Luka anataka tuone kinyume chake. Kila kitu cha maana kilifanywa na Yule aliyepita njiani: alisimama, alitazama juu, aliita jina, aliingia nyumbani. Zakayo alichofanya ni kushuka upesi na kufungua mlango. Na pale neema ilipoingia, haikukaa sebuleni; iliingia mpaka kwenye chumba cha hesabu, ikagusa kila shilingi iliyopatikana kwa machozi ya mtu mwingine.

Ndiyo sababu habari hii bado inachoma na kufariji kwa wakati mmoja. Inachoma kwa sababu inakataa dini ya moyoni pekee isiyogusa mikataba yetu, mishahara tunayolipa, na watu tuliowakosea. Inafariji kwa sababu inaonyesha kwamba hakuna mtu aliyekwenda mbali sana kiasi cha kushindwa kuitwa kwa jina.

Kama unataka kwenda ndani zaidi, soma Luka sura ya kumi na tano hadi kumi na tisa kwa mfululizo, ukiangalia jinsi Luka anavyopanga hadithi za waliopotea, matajiri na waliorudishwa. Kisha rudi kwenye Luka 19:10 na uiweke moyoni kama muhtasari wa kila kitu: Mwana wa Adamu alikuja kutafuta na kuokoa kile kilichopotea. Hiyo ni habari njema ya kutosha kwa siku yoyote.

Shiriki ukurasa huu

Saidia kueneza injili. Mtumie mtu maelezo haya ambaye anaweza kutiwa moyo nayo.

WhatsApp Email Facebook X / Twitter
Mstari wa kila siku

Kifungu na tafakari katika kikasha chako kila asubuhi

Kila asubuhi utapokea kifungu cha Biblia pamoja na tafakari fupi ili kuanza siku yako. Tayari 6,642 watu wanasoma pamoja.

Kwanza utapokea barua pepe ya uthibitisho. Unaweza kujiondoa wakati wowote kwa mbofyo mmoja.

Ukuta wa maarifa

Ni nini kinachokugusa katika Maandiko? Tunaweza kukuombea nini? Tunaweza kumshukuru Mungu kwa nini?

Shukrani Uhariri tarehe Yoshua 17:4

Asante kwa kuwakumbuka binti za Selofehadi, uliposema neno lako likatimia: wakapewa urithi kati ya ndugu za baba yao. Nakushukuru kwa…

Funuo Uhariri tarehe Ufunuo 1:9

Yohana angeweza kujiita mtume, lakini anasema "ndugu yenu na mshiriki pamoja nanyi katika dhiki na ufalme na uvumilivu vilivyo katika…

Funuo Uhariri tarehe Esta 5:4

Mfalme alimpa nafasi ya kuomba hadi nusu ya ufalme, lakini Esta akasema tu: "Ikiwa imempendeza mfalme, mfalme na aje leo…

Sala Uhariri tarehe Isaya 30:21

Baba, mara nyingi sijui niende wapi. Nifungue masikio nisikie sauti yako ikiniongoza nyuma yangu, ikiniambia njia ni hii. Nikielekea kulia…

Funuo Uhariri tarehe 2 Wafalme 21:15

Tangu siku ile walipotoka baba zao kutoka Misri, hata leo hivi." Mungu anahesabu karne nyingi, si siku moja. Hasira yake…

Shukrani Uhariri tarehe Zaburi 33:1

Asante kwa kunihesabia haki kwa damu ya Mwanao, hata mimi nipate kufurahi mbele zako. Asante kwa sauti uliyonipa ya kuimba…

Angalizo: Faith.network hutumia mifumo otomatiki ya lugha kuandaa mafunzo ya Biblia na tafakari. Maudhui yote yanatokana na maandiko ya Biblia yenyewe na hukaguliwa kila siku na mfumo huru wa udhibiti wa ubora: sampuli za nasibu kutoka kila tovuti ya lugha hupimwa kwa uaminifu kwa Maandiko, unukuzi sahihi wa Biblia, lugha na uwazi, na matokeo huchapishwa bila kuhaririwa. Hata hivyo, hakuna maelezo yasiyo na dosari na makosa yaweza kutokea. Hakuna kilicho katika jukwaa hili kinachochukuliwa kama ushauri wa kitaalamu, na hakuna haki zinazoweza kupatikana kutokana na maudhui yake. Daima linganisha unachosoma na Biblia yenyewe, na tumia Faith.network kama nyongeza kwa mafunzo yako binafsi ya Biblia, sala na maisha ya jumuiya ya kanisa lako, si mbadala wake. Kanusho letu kamili na Masharti ya Matumizi yanatumika. Tazama ukaguzi wetu wa ubora wa kila siku

© 2026 Faith.Network. Haki zote zimehifadhiwa.

Faith.network ni huduma ya Faith.network · KvK 84972599 · connect@faith.network

Imewezeshwa na washirika wetu
Kampuni?